![]() |
| Ngành dệt may kiên định mục tiêu đưa kim ngạch xuất khẩu cả năm đạt khoảng 48 tỷ USD. Ảnh: Tư liệu. |
Phóng viên: Thưa ông, kim ngạch xuất khẩu dệt may 10 tháng đạt 39,84 tỷ USD, tăng 3,9% so với cùng kỳ. Nhìn sâu hơn vào cơ cấu mặt hàng và nhập khẩu nguyên phụ liệu, kết quả này phản ánh điều gì về sức khỏe của ngành? Khả năng hoàn thành mục tiêu 48 tỷ USD trong hai tháng cuối năm ra sao?
Ông Trương Văn Cẩm: Kết quả xuất khẩu 10 tháng năm 2026 cho thấy, ngành dệt may tiếp tục duy trì tăng trưởng dù sản xuất, kinh doanh còn đối mặt nhiều khó khăn. Tuy nhiên, cơ cấu mặt hàng cho thấy tốc độ tăng không đồng đều. Trong đó, hàng may mặc đạt 31,14 tỷ USD, tăng 1,8% so với cùng kỳ; xơ sợi đạt 4,06 tỷ USD, tăng 14,4%; vải đạt 2,6 tỷ USD, tăng 10,7%; phụ liệu dệt may đạt 1,35 tỷ USD, tăng 10,3%; vải không dệt đạt 683 triệu USD, tăng 9,5% so với cùng kỳ.
May mặc vẫn là nhóm hàng chủ lực, chiếm phần lớn kim ngạch xuất khẩu, nhưng mức tăng 1,8% thấp hơn đáng kể so với các nhóm còn lại. Trong khi đó, xơ sợi, vải và phụ liệu ghi nhận mức tăng hai chữ số. Điều này cho thấy, động lực tăng trưởng đang có sự dịch chuyển giữa các nhóm sản phẩm. Ngành dệt may cần tiếp tục củng cố năng lực may mặc, đồng thời nâng chất lượng, giá trị và khả năng tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng ở các khâu dệt, nhuộm, hoàn tất.
Ở chiều ngược lại, kim ngạch nhập khẩu nguyên phụ liệu dệt may đạt 22,14 tỷ USD, tăng 5,4% so với cùng kỳ. Trong đó, vải nguyên liệu đạt 12,94 tỷ USD, tăng 3,5%; bông đạt 2,72 tỷ USD, tăng 11%; xơ sợi các loại đạt 2,67 tỷ USD, tăng 13,5%; phụ liệu đạt 3,81 tỷ USD, tăng 2,8%. Quy mô nhập khẩu này phản ánh nhu cầu đầu vào lớn của hoạt động sản xuất xuất khẩu, đồng thời cho thấy doanh nghiệp vẫn phụ thuộc đáng kể vào nguồn cung bên ngoài, nhất là vải. Đây là dư địa để phát triển công nghiệp hỗ trợ, tăng năng lực cung ứng trong nước và chủ động hơn về tiến độ, chất lượng, xuất xứ hàng hóa.
Với kim ngạch xuất khẩu đạt 39,84 tỷ USD sau 10 tháng, ngành dệt may cần thêm 8,16 tỷ USD trong hai tháng còn lại để đạt mục tiêu 48 tỷ USD, bình quân cần đạt 4,08 tỷ USD mỗi tháng. Đây là yêu cầu cao, nhưng tôi cho rằng khả năng hoàn thành mục tiêu tương đối khả quan nếu doanh nghiệp khai thác tốt đơn hàng đã có, bảo đảm năng lực sản xuất và giao hàng đúng hạn. Tình hình đơn hàng hiện không đồng đều: một số doanh nghiệp đã cơ bản bảo đảm kế hoạch đến hết năm, trong khi các đơn vị khác vẫn tìm kiếm khách hàng, đàm phán giá và cân đối nguyên liệu.
Điều quan trọng là doanh nghiệp phải tính đủ chi phí nguyên liệu, lao động, năng lượng, logistics và tài chính. Có đơn hàng nhưng giá không phù hợp hoặc giao chậm thì doanh thu tăng chưa chắc hiệu quả tăng. Mục tiêu kim ngạch phải đi cùng lợi nhuận, việc làm và thu nhập ổn định cho người lao động.
Phóng viên: Hoa Kỳ và EU vẫn là những thị trường xuất khẩu chủ lực, song mức độ tập trung đơn hàng, áp lực cạnh tranh và yêu cầu tiêu chuẩn ngày càng cao. Doanh nghiệp cần mở rộng không gian xuất khẩu, tận dụng hiệu quả các FTA và chuẩn bị những điều kiện gì để khai thác cơ hội từ VEFTA?
Ngành dệt may tiếp tục duy trì đà tăng trưởng, song động lực giữa các nhóm hàng có sự phân hóa: may mặc tăng chậm, trong khi xơ sợi, vải và phụ liệu tăng mạnh. Để đạt mục tiêu xuất khẩu 48 tỷ USD năm 2026, doanh nghiệp cần khai thác đơn hàng, kiểm soát chi phí, bảo đảm tiến độ và hiệu quả. Trọng tâm trong thời gian tới là đa dạng hóa thị trường, tận dụng FTA, đáp ứng quy tắc xuất xứ, tiêu chuẩn xanh; phát triển nguồn cung, nâng cao năng suất, chất lượng và đẩy mạnh chuyển đổi số. VITAS kết nối doanh nghiệp với đối tác; các cơ quan xúc tiến thương mại và Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài hỗ trợ tìm kiếm, xác minh nhà nhập khẩu; cơ quan quản lý tháo gỡ rào cản. Sự phối hợp đồng bộ giúp nâng cao khả năng chuyển cơ hội giao thương thành đơn hàng và hợp đồng xuất khẩu thực tế. |
Ông Trương Văn Cẩm: Hoa Kỳ tiếp tục là thị trường xuất khẩu chủ lực của dệt may Việt Nam. Bên cạnh đó, các thị trường khác như: EU, Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc và ASEAN cũng giữ vai trò quan trọng.
Theo VITAS, tính đến hết tháng 9 năm 2026, Hoa Kỳ chiếm 45,92% kim ngạch xuất khẩu vải và hàng may mặc; EU chiếm 12,4%, Nhật Bản 10,55%, Hàn Quốc 7,27%. Tỷ trọng này cho thấy, mức độ tập trung đáng kể vào một số thị trường lớn. Doanh nghiệp cần giữ khách hàng hiện có, đồng thời mở rộng thị trường để phân tán rủi ro.
Cơ hội không chỉ nằm ở các thị trường truyền thống. Canada, Australia, Anh, các nước ASEAN, Trung Đông và châu Phi cần được nghiên cứu theo từng nhóm sản phẩm, phân khúc và năng lực doanh nghiệp. Việc mở rộng không nên chạy theo số lượng thị trường, mà phải dựa trên đánh giá nhu cầu, đối thủ, quy định nhập khẩu, chi phí logistics, phương thức thanh toán và khả năng xây dựng mạng lưới phân phối. Muốn biến tiềm năng thành đơn hàng, doanh nghiệp cần thông tin tin cậy và đối tác phù hợp.
Hiệp định Thương mại tự do giữa Việt Nam và khối EFTA (VEFTA) là hiệp định mới có ý nghĩa đối với định hướng đa dạng hóa thị trường. Hiệp định được ký ngày 18/10/2026 giữa Việt Nam và Hiệp hội Mậu dịch tự do châu Âu (EFTA), gồm 4 quốc gia thành viên: Thụy Sĩ, Na Uy, Iceland và Liechtenstein. Khu vực có khoảng 14,5-15 triệu dân, quy mô không lớn nhưng thu nhập và sức mua cao. Hiện, kim ngạch xuất khẩu dệt may của Việt Nam vào toàn bộ khu vực EFTA đạt khoảng hơn 700 triệu USD, trong đó thị trường xuất khẩu chủ lực là Thụy Sĩ. Vì vậy, doanh nghiệp cần nghiên cứu cơ hội tại các thành viên còn lại.
VEFTA mới được ký kết, ưu đãi thuế quan chỉ được thực thi sau khi hoàn tất thủ tục theo quy định, do đó doanh nghiệp cần chuẩn bị sớm, tìm hiểu cam kết đối với từng dòng sản phẩm, quy tắc xuất xứ và hồ sơ chứng minh xuất xứ. Ưu đãi không tự động áp dụng cho mọi lô hàng. Nếu nguyên liệu sử dụng không đáp ứng quy tắc xuất xứ, khả năng hưởng ưu đãi sẽ bị hạn chế. Vì vậy, phát triển nguồn cung trong nước và liên kết giữa kéo sợi, dệt, nhuộm, hoàn tất với may mặc có ý nghĩa thiết thực.
Bên cạnh thuế quan, tiêu chuẩn thị trường quyết định việc giữ đơn hàng. Tại EU, doanh nghiệp cần quan tâm chuyển đổi xanh, minh bạch dữ liệu, truy xuất nguồn gốc và trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR) với hàng dệt may. Nghĩa vụ phụ thuộc vai trò trong chuỗi cung ứng và quy định quốc gia thành viên. Doanh nghiệp cần xác định trách nhiệm với khách hàng, chuẩn hóa dữ liệu sản phẩm, cập nhật yêu cầu thị trường. Đáp ứng tiêu chuẩn phải trở thành năng lực cạnh tranh, thay vì chỉ xử lý khi đơn hàng phát sinh.
Phóng viên: Để hoàn thành mục tiêu xuất khẩu năm 2026 và tạo nền tảng cho những năm tiếp theo, cần sự đồng hành ra sao giữa VITAS, doanh nghiệp, cơ quan quản lý nhà nước, các cơ quan xúc tiến thương mại và Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài, thưa ông?
Ông Trương Văn Cẩm: Theo tôi, trước hết doanh nghiệp cần phải nâng nội lực và thay đổi phương thức cạnh tranh, không chỉ dựa vào nhân công hoặc đơn hàng gia công giá thấp. Cần nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm, quản trị và khả năng đáp ứng đơn hàng có yêu cầu cao. Trong sản xuất, phải giảm hàng lỗi, tiết kiệm vật tư, kiểm soát tiến độ và tính đủ chi phí. Chuyển đổi số nên bắt đầu từ những khâu có thể đo lường hiệu quả như: lập kế hoạch, dự báo nguyên liệu, quản trị kho và kiểm soát chất lượng. AI, tự động hóa, robot chỉ phát huy giá trị khi phù hợp quy mô, đi cùng đổi mới quản trị và đào tạo người lao động.
Tuy nhiên, nỗ lực của doanh nghiệp sẽ hiệu quả hơn khi có môi trường pháp lý ổn định, minh bạch và dễ dự báo. Cơ quan quản lý cần tiếp tục rà soát, tháo gỡ vướng mắc về thủ tục đầu tư, thuế, hải quan, lao động, môi trường và các quy định liên quan đến xuất nhập khẩu. Thủ tục cần được đơn giản hóa, số hóa, thực hiện thống nhất; chính sách mới cần được hướng dẫn kịp thời để doanh nghiệp chủ động chuẩn bị và tuân thủ. Đối với công nghiệp hỗ trợ, cần có cơ chế khuyến khích đầu tư vào dệt, nhuộm, hoàn tất và sản xuất nguyên phụ liệu, gắn với tiêu chuẩn môi trường, hạ tầng xử lý nước thải và nhu cầu thực tế của chuỗi cung ứng.
VITAS cần tiếp tục phát huy vai trò cầu nối giữa doanh nghiệp với cơ quan quản lý, đối tác và thị trường. Hiệp hội cần cập nhật, phân tích thông tin thị trường; phổ biến quy định mới, cảnh báo rủi ro thương mại; tập hợp khó khăn, kiến nghị chính sách và kết nối doanh nghiệp với nhà cung cấp, khách hàng. Hoạt động hỗ trợ cần đi vào những vấn đề cụ thể như quy tắc xuất xứ, tiêu chuẩn xanh, truy xuất nguồn gốc, yêu cầu lao động, chuyển đổi số và nâng cao năng lực quản trị. VITAS cũng cần thúc đẩy liên kết giữa doanh nghiệp trong nước với doanh nghiệp FDI, giữa các khâu trong chuỗi để tăng tỷ lệ cung ứng nội địa.
Các cơ quan xúc tiến thương mại và Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài có vai trò quan trọng trong việc đưa thông tin thị trường đến doanh nghiệp, kết nối với nhà nhập khẩu, nhà phân phối và thương hiệu quốc tế. Cần tăng cường cung cấp dữ liệu về nhu cầu, xu hướng tiêu dùng, đối thủ cạnh tranh, quy định kỹ thuật, tiêu chuẩn môi trường và thay đổi chính sách tại nước sở tại. Thương vụ có thể hỗ trợ xác minh đối tác, giới thiệu đầu mối mua hàng, kết nối hội chợ, chương trình giao thương, đồng thời phản ánh kịp thời các rào cản và vụ việc phát sinh để cơ quan trong nước phối hợp xử lý.
Hoạt động xúc tiến cần có trọng tâm, lựa chọn thị trường và nhóm sản phẩm phù hợp, theo sát doanh nghiệp sau kết nối để tăng khả năng chuyển cơ hội thành hợp đồng thực tế. VITAS có thể tập hợp nhu cầu, năng lực và sản phẩm của hội viên; cơ quan xúc tiến, Thương vụ cung cấp thông tin, kết nối đối tác; cơ quan quản lý tháo gỡ rào cản và hoàn thiện chính sách. Sự phối hợp đồng bộ sẽ giúp doanh nghiệp giảm chi phí tìm kiếm thị trường, chủ động hơn trong tuân thủ và tăng cơ hội tiếp cận đơn hàng.
Tôi cho rằng, về dài hạn ngành dệt may Việt Nam cần phát triển công nghiệp hỗ trợ, nhân lực kỹ thuật, năng lực thiết kế, sản phẩm và thương hiệu để tăng giá trị tạo ra tại Việt Nam. Mục tiêu 48 tỷ USD năm 2026 là đích phấn đấu quan trọng, nhưng chất lượng tăng trưởng mới quyết định sức bền của ngành. Doanh nghiệp cần hoàn thành đơn hàng mà không đánh đổi lợi nhuận, chất lượng, quyền lợi người lao động hay cam kết môi trường. Sự đồng hành của VITAS, cơ quan quản lý, hệ thống xúc tiến thương mại và Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài sẽ góp phần hỗ trợ doanh nghiệp vượt khó trước mắt, mở rộng thị trường, tạo nền tảng tăng trưởng bền vững cho năm 2027 và những năm tiếp theo.
Phóng viên: Trân trọng cảm ơn ông!