 |
| Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên gặp gỡ bà Wrenelle Stander – Tổng giám đốc và ông JP van der Merwe, Phó Tổng giám đốc phụ trách đầu tư WESGRO, trao đổi về các cơ hội thúc đẩy hợp tác kinh tế, thương mại, đầu tư giữa hai bên. Ảnh: Cục Xúc tiến Thương mại. |
Thị trường bổ trợ, không gian hợp tác rộng mở
Tại Diễn đàn về triển vọng hợp tác kinh tế, thương mại, đầu tư giữa Việt Nam và Nam Phi tổ chức ngày 2/10/2026, tại thành phố Cape Town, Cộng hòa Nam Phi, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên nhấn mạnh, hơn 30 năm qua, quan hệ hữu nghị và hợp tác giữa Việt Nam và Nam Phi ngày càng phát triển thực chất, hiệu quả.
Việc hai nước nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược vào tháng 11/2025 mở ra khuôn khổ hợp tác mới với tầm nhìn dài hạn và những yêu cầu cao hơn về chất lượng, hiệu quả. Trong đó, hợp tác kinh tế, thương mại và đầu tư được xác định là một trong những trụ cột quan trọng.
Theo Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên, kim ngạch thương mại hai chiều năm 2025 đạt khoảng 1,3 tỷ USD; 7 tháng đầu năm 2026 đạt trên 1,7 tỷ USD, tăng 45% so với cùng kỳ năm trước. Nam Phi hiện là đối tác thương mại lớn thứ hai và là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam tại châu Phi; trong khi Việt Nam là đối tác thương mại lớn thứ năm của Nam Phi trong khu vực ASEAN.
Tuy nhiên, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên cho rằng, những kết quả này vẫn chưa tương xứng với tiềm năng, thế mạnh của hai nền kinh tế cũng như mối quan hệ Đối tác Chiến lược giữa hai nước.
Từ góc nhìn chính sách, vấn đề đặt ra là biến lợi thế bổ trợ thành các giao dịch, dự án và dòng vốn cụ thể. Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên nhấn mạnh: “Doanh nghiệp cần một môi trường đầu tư, sản xuất kinh doanh mà ở đó các quy định rõ ràng, minh bạch, ổn định, có khả năng dự báo; thủ tục được đơn giản hóa; chi phí tuân thủ được giảm tối đa; quyền và lợi ích hợp pháp được bảo đảm”.
Từ xúc tiến thương mại đến liên kết chuỗi cung ứng
Xúc tiến thương mại cần chuyển từ giới thiệu cơ hội sang hỗ trợ doanh nghiệp hình thành quan hệ hợp tác cụ thể. Theo Cục trưởng Cục Xúc tiến Thương mại (Bộ Công Thương) Vũ Bá Phú, mức độ hội nhập của kinh tế Việt Nam vào thương mại và đầu tư quốc tế ngày càng sâu rộng. Quy mô thương mại hàng hóa tăng từ 668,5 tỷ USD năm 2021 lên khoảng 930 tỷ USD năm 2025; vốn FDI đăng ký năm 2025 đạt khoảng 38,42 tỷ USD và vốn thực hiện đạt 27,62 tỷ USD.
 |
| Ông Vũ Bá Phú, Cục trưởng Cục Xúc tiến Thương mại phát biểu tại Diễn đàn về triển vọng hợp tác kinh tế, thương mại, đầu tư giữa Việt Nam và Nam Phi. Ảnh: Cục Xúc tiến Thương mại. |
Những kết quả đó củng cố vị thế Việt Nam như một cứ điểm sản xuất và xuất khẩu trong khu vực, đồng thời tạo cơ sở để hai bên nghiên cứu các mô hình hợp tác bổ trợ: cung ứng nguyên liệu, sản phẩm đầu vào, chế biến sâu, công nghiệp hỗ trợ và mở rộng thị trường. Ông Vũ Bá Phú nhấn mạnh, mong muốn doanh nghiệp Nam Phi “tham gia các hoạt động trưng bày, giao thương B2B, tìm kiếm nhà cung cấp, tìm kiếm đối tác đầu tư và xây dựng quan hệ hợp tác dài hạn”.
Các kênh như Vietnam Expo, Vietnam Foodexpo, VIATT, Hội chợ Quốc tế Toàn cầu Việt Nam cùng các chương trình giao thương, kết nối doanh nghiệp có thể giúp doanh nghiệp Nam Phi tiếp cận sâu hơn thị trường Việt Nam, tiến tới giao thương B2B, tìm kiếm nhà cung cấp và đối tác đầu tư. Ở chiều ngược lại, doanh nghiệp Việt Nam cần chủ động khảo sát thị trường Nam Phi.
Ông JP van der Merwe, Phó Tổng giám đốc phụ trách đầu tư, Cơ quan Xúc tiến Du lịch, Thương mại và Đầu tư bang Western Cape, Nam Phi (WESGRO) cho biết, Nam Phi là “nền kinh tế công nghiệp hóa và đa dạng nhất châu Phi”, có quy mô 363 tỷ USD, thị trường 63 triệu dân và khả năng tiếp cận ưu đãi tới các thị trường châu Phi thông qua AfCFTA.
Western Cape có tiềm năng hợp tác với doanh nghiệp Việt Nam trong năng lượng tái tạo, hydro xanh, xe điện, sản xuất pin, nông nghiệp công nghệ cao, chế biến nông sản, logistics và dịch vụ công nghệ thông tin.
WESGRO đã xây dựng Cape Trade Portal, kết nối hơn 2.100 nhà xuất khẩu của khu vực với người mua trên thế giới. Cùng với đó, sự quan tâm của Western Cape cho thấy quan hệ hai chiều có thể phát triển cân bằng hơn: Việt Nam mở rộng thị trường và chuỗi cung ứng tại châu Phi, trong khi doanh nghiệp Nam Phi tìm kiếm cơ hội tiếp cận Việt Nam và ASEAN.
Một lĩnh vực khác có ý nghĩa thiết thực là năng lượng. Nhu cầu nhập khẩu than của Việt Nam trong giai đoạn tới vẫn ở mức đáng kể, trong khi Nam Phi có thế mạnh về khai thác, xuất khẩu than và hạ tầng phục vụ xuất khẩu quy mô lớn.
Hai bên có thể nghiên cứu đa dạng hóa nguồn cung, kết nối doanh nghiệp, chia sẻ thông tin thị trường và từng bước hợp tác đầu tư trong khai thác, chế biến, cung ứng than. Đây là hướng hợp tác bổ trợ, gắn với yêu cầu bảo đảm an ninh năng lượng và đa dạng hóa chuỗi cung ứng.
