 |
| Lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường giải đáp vướng mắc cho doanh nghiệp. Ảnh: N.T |
Nhiều rào cản cần được tháo gỡ
Ngày 30/7, tại TP.HCM, Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức Hội nghị với các hiệp hội ngành hàng về thúc đẩy xuất khẩu nông, lâm, thủy sản 6 tháng cuối năm 2026.
Hội nghị nhằm triển khai ý kiến chỉ đạo của Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc tại Hội nghị Thúc đẩy xuất khẩu đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số; đồng thời đánh giá những thuận lợi, khó khăn, diễn biến của thị trường, nhận diện các điểm nghẽn trong hoạt động xuất khẩu 6 tháng đầu năm để đề ra các giải pháp và nhiệm vụ trọng tâm cho thời gian tới.
Theo Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp, 6 tháng đầu năm 2026, tình hình thế giới tiếp tục diễn biến nhanh, phức tạp. Cạnh tranh chiến lược, xung đột, biến động giá năng lượng, chi phí logistics và các rào cản thương mại đã tác động mạnh đến hoạt động xuất khẩu nông, lâm, thủy sản.
Tuy nhiên, dưới sự chỉ đạo quyết liệt của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, sự điều hành của Chính phủ cùng sự vào cuộc của các bộ, ngành, địa phương, hiệp hội và cộng đồng doanh nghiệp, ngành nông nghiệp và môi trường vẫn duy trì đà tăng trưởng tích cực.
Tăng trưởng GDP toàn ngành 6 tháng đầu năm đạt 3,8-3,85%, vượt mục tiêu 3,5% Chính phủ giao. Kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt khoảng 36 tỷ USD, tăng 6% so với cùng kỳ. Nhiều ngành hàng như rau quả, thủy sản, hạt tiêu, gỗ và sản phẩm gỗ tiếp tục duy trì tăng trưởng.
Đáng chú ý, hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản, lâm sản và thủy sản chính thức vận hành từ ngày 1/7/2026, góp phần nâng cao tính minh bạch, chất lượng và năng lực cạnh tranh của nông sản Việt Nam trên thị trường quốc tế.
Dù vậy, theo Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp, xuất khẩu nông sản vẫn đối mặt nhiều thách thức. Giá trị xuất khẩu của một số mặt hàng chủ lực như gạo, cà phê, cao su và chè sụt giảm do giá xuất khẩu bình quân giảm mạnh. Trong khi đó, các thị trường nhập khẩu ngày càng siết chặt các tiêu chuẩn về chất lượng, truy xuất nguồn gốc, phát triển xanh và giảm phát thải.
Đặc biệt, Quy định chống mất rừng của Liên minh châu Âu (EUDR) đặt ra yêu cầu rất cao đối với doanh nghiệp và toàn bộ chuỗi sản xuất.
Để hoàn thành mục tiêu tăng trưởng GDP toàn ngành đạt tối thiểu 4% và đưa kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản vượt 74 tỷ USD trong năm 2026, Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp nhấn mạnh cần có sự phối hợp đồng bộ giữa các bộ, ngành, địa phương, hiệp hội ngành hàng và cộng đồng doanh nghiệp. Đồng thời, tăng cường sự hỗ trợ của các Đại sứ quán, cơ quan đại diện Việt Nam tại các thị trường xuất khẩu trọng điểm.
Kiến nghị xử lý vướng mắc từ thị trường đến mã số vùng trồng
Tại hội nghị, nhiều hiệp hội ngành hàng đã chỉ ra những vướng mắc đang ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động xuất khẩu và kiến nghị giải pháp tháo gỡ.
Ông Đỗ Hà Nam, Chủ tịch Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA) cho biết, Philippines vẫn là thị trường nhập khẩu gạo lớn nhất của Việt Nam. Trong 7 tháng đầu năm, lượng gạo xuất khẩu sang thị trường này đạt khoảng 2,5 triệu tấn. Tuy nhiên, nhiều chính sách quản lý nhập khẩu mới của Philippines đang gây khó khăn cho doanh nghiệp Việt Nam, dù nhu cầu tiêu thụ vẫn ở mức cao.
Hiệp hội Lương thực Việt Nam đề nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ động làm việc với phía Philippines, đồng thời thúc đẩy cơ chế đối thoại giữa hiệp hội lương thực hai nước để kịp thời tháo gỡ các vướng mắc phát sinh, hướng tới quan hệ hợp tác lâu dài thay vì xử lý từng vụ việc.
Hiệp hội cũng kiến nghị tiếp tục hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng xuất khẩu sang các nước châu Phi và các thị trường tiềm năng khác nhằm giảm rủi ro do phụ thuộc vào một số thị trường truyền thống.
Đối với ngành rau quả, ông Nguyễn Thanh Bình, Chủ tịch Hiệp hội Rau quả Việt Nam (VINAFRUIT), cho rằng những điểm nghẽn về mã số vùng trồng và mã số cơ sở đóng gói cần sớm được xử lý.
Theo ông Bình, hồ sơ, thủ tục cấp mã số còn phức tạp, trong khi nhiều nông dân chưa nắm rõ quy trình, làm kéo dài thời gian thực hiện và ảnh hưởng đến niềm tin đối với cơ quan chuyên môn.
 |
| Các doanh nghiệp kỳ vọng, điểm nghẽn xuất khẩu được sớm tháo gỡ. Ảnh: T.H |
Ông Nguyễn Thanh Bình kiến nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ động đàm phán với các thị trường nhập khẩu để thống nhất quy trình và thời gian cấp mã số vùng trồng phù hợp với thực tế.
Đồng thời, Hiệp hội đề xuất đơn giản hóa thủ tục cấp mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói; số hóa dữ liệu, chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm; tăng cường phổ biến các quy định về truy xuất nguồn gốc, an toàn thực phẩm, chuyển đổi số và sản xuất giảm phát thải đến từng hộ dân, hợp tác xã và doanh nghiệp...
Giải đáp các kiến nghị, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp cho biết Chính phủ dự kiến sớm ban hành nghị quyết về đổi mới phương thức cấp mã số vùng trồng.
Theo đó, quy trình mới sẽ được triển khai theo hướng đơn giản hóa thủ tục, cấp mã số dựa trên định danh thửa đất và thực hiện hồ sơ trực tuyến trên Cổng Dịch vụ công quốc gia.
Đối với vùng trồng không phục vụ xuất khẩu, nếu hồ sơ hợp lệ, người dân có thể được cấp mã số sau khoảng 3 ngày kể từ khi kê khai. Riêng vùng trồng phục vụ xuất khẩu, thời gian dự kiến khoảng 10 ngày do phải thực hiện khâu tiền kiểm theo yêu cầu của thị trường nhập khẩu.
Thời gian tới, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ ban hành sổ tay hướng dẫn kiểm soát cadimi và các chỉ tiêu an toàn, giúp người dân sử dụng phân bón, vật tư nông nghiệp đúng quy trình. Các vùng trồng cũng sẽ được hướng dẫn cụ thể hơn về yêu cầu kỹ thuật và an toàn thực phẩm.
Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp kỳ vọng ngành rau quả sẽ đạt kim ngạch xuất khẩu khoảng 8,5-9 tỷ USD trong năm 2026, tiến tới mốc 10 tỷ USD, góp phần hoàn thành mục tiêu xuất khẩu 74 tỷ USD của toàn ngành nông nghiệp.
