 |
| Máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện là nhóm hàng xuất nhập khẩu lớn nhất của Việt Nam. Ảnh: Tư liệu. |
Động lực tăng trưởng xuất khẩu
Theo số liệu thống kê mới nhất của Cục Hải quan, lũy kế từ đầu năm đến ngày 15/10/2026, xuất khẩu máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện đạt 135,31 tỷ USD, tăng 53,41 tỷ USD (tương đương tăng 65,2%) so với cùng kỳ 2025.
Đáng chú ý, mức tăng trưởng 65,2% cao gấp khoảng 2,5 lần tốc độ tăng xuất khẩu chung của cả nước (cả nước tăng 25,9%). Điều này cho thấy điện tử giữ vai trò nổi bật cả về quy mô lẫn khả năng tạo thêm kim ngạch, trở thành động lực quan trọng thúc đẩy xuất khẩu của cả nước.
Với kết quả trên, máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện tiếp tục duy trì vị thế nhóm hàng xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam.
Riêng tỷ trọng của nhóm hàng trong tổng kim ngạch xuất khẩu tăng từ 22,24% của cùng kỳ năm ngoái lên mức 29,18% trong năm nay, tương ứng tăng 6,94 điểm phần trăm.
Nếu cùng kỳ năm trước, nhóm hàng này mới đóng góp hơn 20% kim ngạch xuất khẩu, thì đến giữa tháng 10/2026, tỷ lệ này đã tiến sát 30%.
Xét về đóng góp tuyệt đối, tổng kim ngạch xuất khẩu cả nước tăng 95,38 tỷ USD, riêng máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện đóng góp 53,41 tỷ USD, tương đương gần 56%. Như vậy, hơn một nửa kim ngạch xuất khẩu tăng thêm đến từ một nhóm hàng này.
Vị trí dẫn đầu cũng được củng cố khi kim ngạch xuất khẩu nhóm hàng này cao hơn tổng kim ngạch của hai nhóm lớn kế tiếp cộng lại. Cụ thể, nhóm hàng lớn thứ hai và thứ ba là máy móc, thiết bị, dụng cụ, phụ tùng và điện thoại các loại, linh kiện với kim ngạch lần lượt là 58,62 tỷ USD và 54,34 tỷ USD.
Đáng chú ý, riêng nửa đầu tháng 10 (từ 1 đến 15), xuất khẩu máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện đạt 11,59 tỷ USD, tăng tới 163,6% so với cùng kỳ 2025, chiếm 39,63% tổng kim ngạch xuất khẩu cả nước trong kỳ. Kết quả này cho thấy sức bật rõ nét của nhóm hàng này vào dịp cuối năm.
 |
| Hoạt động xuất nhập khẩu qua khu vực cảng Hải Phòng. Ảnh: Công ty CP cảng Hải Phòng. |
Nhập khẩu tăng nhanh, quy mô thương mại mở rộng
Tương tự xuất khẩu, ở chiều nhập khẩu, máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện cũng duy trì vững vàng vị trí dẫn đầu với kim ngạch đạt 201,12 tỷ USD, tăng 84,81 tỷ USD (tương đương 72,9%) so với cùng kỳ 2025. Tốc độ này cao hơn mức tăng xuất khẩu của chính nhóm hàng này và gần gấp đôi tốc độ tăng nhập khẩu chung cả nước (nhập khẩu cả nước tăng 37,2%).
Với quy mô lớn, tốc độ tăng trưởng cao, tỷ trọng của nhóm hàng này trong tổng kim ngạch nhập khẩu cũng tăng từ mức 33,16% trong cùng kỳ 2025 lên 41,78% của năm 2026, tức tăng 8,62 điểm phần trăm.
Để dễ hình dung, có thể tạm tính cứ 100 USD hàng hóa nhập khẩu thì có gần 42 USD thuộc nhóm máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện. Mức độ tập trung ở chiều nhập khẩu vì thế còn cao hơn so với chiều xuất khẩu.
Trong tổng mức tăng kim ngạch nhập khẩu 130,6 tỷ USD của cả nước, nhóm hàng này đóng góp 84,81 tỷ USD, tương đương gần 65%.
Riêng nửa đầu tháng 10, nhập khẩu nhóm hàng này đạt 12,15 tỷ USD, tăng 94,1%, chiếm 44,29% tổng kim ngạch nhập khẩu trong kỳ của cả nước.
Xuất khẩu và nhập khẩu máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện cùng tăng mạnh cho thấy quy mô giao dịch của nhóm hàng tiếp tục mở rộng.
Tính chung hai chiều, kim ngạch của nhóm hàng máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện đạt 336,43 tỷ USD, tăng 69,7% so với cùng kỳ năm ngoái, chiếm 35,6% tổng kim ngạch xuất nhập khẩu cả nước. Quy mô này khẳng định vị trí đặc biệt của điện tử trong hoạt động thương mại hàng hóa của Việt Nam.
Từ góc độ sản xuất, sự gia tăng đồng thời của hai chiều thương mại gợi mở nhu cầu lớn về linh kiện và các sản phẩm trung gian.
Từ tăng kim ngạch đến nâng chất lượng tăng trưởng
Không thể phủ nhận vai trò của nhóm hàng máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện trong thúc đẩy tăng trưởng xuất nhập khẩu của Việt Nam.
Nhưng điểm cần quan tâm là nhập siêu của nhóm hàng này cũng tăng mạnh từ 34,41 tỷ USD cùng kỳ 2025 lên 65,81 tỷ USD của năm nay. Trong cùng thời gian, cán cân thương mại chung của Việt Nam cũng chuyển từ xuất siêu 17,55 tỷ USD sang nhập siêu 17,66 tỷ USD.
Còn nhiều vấn đề cần đánh giá, nhưng mức thâm hụt của nhóm hàng máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện vẫn được xem là nguyên nhân chính khiến cán cân thương mại của Việt Nam bất ngờ đảo chiều.
Dù vậy, nhập khẩu tăng nhanh hơn xuất khẩu đặt ra vấn đề về khả năng cung ứng của doanh nghiệp trong nước. Khi quy mô xuất khẩu mở rộng, nhu cầu linh kiện và vật tư có thể tiếp tục tăng. Nếu doanh nghiệp nội địa chưa tham gia sâu hơn, cơ hội từ tăng trưởng kim ngạch sẽ khó chuyển hóa đầy đủ thành năng lực của công nghiệp trong nước.
Do đó, vấn đề cần quan tâm nhiều hơn là chú trọng vào phát triển nhà cung cấp trong nước, nâng chất lượng sản phẩm, năng lực quản trị và khả năng đáp ứng tiêu chuẩn của chuỗi sản xuất điện tử.
Hiện nay, Việt Nam cũng đang chú trọng thu hút đầu tư gắn với mở rộng liên kết, chuyển giao kỹ năng và tạo cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam tham gia các công đoạn có giá trị cao hơn.
Với cơ quan Hải quan, quy mô giao dịch lớn đặt ra yêu cầu nâng hiệu quả thông quan, bảo đảm dòng nguyên liệu và thành phẩm lưu chuyển thuận lợi. Đồng thời, cần tăng chất lượng phân tích rủi ro về mã số, trị giá, xuất xứ và quản lý nguyên liệu phục vụ sản xuất xuất khẩu để phòng, chống các hành vi gian lận.
