 |
| Hoạt động nghiệp vụ tại Chi cục Hải quan khu vực I. |
Lý do về việc sửa đổi quy định về phân tích và phân loại hàng hóa, theo cơ quan soạn thảo, bắt nguồn từ yêu cầu đồng bộ hóa với hệ thống pháp luật mới, trong đó có các Luật Hải quan, Luật Quản lý thuế và Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa vừa được Quốc hội thông qua vào năm 2025.
Dự thảo cũng đã cụ thể hóa các cam kết quốc tế của Việt Nam đối với Công ước HS và Danh mục AHTN, tạo ra một ngôn ngữ chung về phân loại hàng hóa, giúp giảm thiểu tối đa các tranh chấp kỹ thuật giữa cơ quan Hải quan và doanh nghiệp.
Một trong những nội dung chuyên sâu của dự thảo là việc tái định nghĩa quy trình xác định mã số hàng hóa. Dự thảo xác lập nguyên tắc ưu tiên áp dụng trực tiếp các mô tả từ Danh mục HS quốc tế trong trường hợp có sự không thống nhất với các diễn giải nội địa.
Điều này giúp loại bỏ tình trạng áp mã cảm tính, đảm bảo mọi hàng hóa khi đi qua cửa khẩu đều được định danh dựa trên bản chất lý hóa và công dụng thực tế theo chuẩn mực toàn cầu.
Đặc biệt, đối với các mặt hàng phức tạp, máy móc liên hợp hoặc hàng hóa ở dạng chưa lắp ráp, dự thảo quy định rõ thẩm quyền hướng dẫn của Cục trưởng Cục Hải quan sau khi tham vấn các tổ chức chuyên môn quốc tế như WCO, đảm bảo tính khách quan và nhất quán trên toàn hệ thống.
Về mặt thủ tục, dự thảo đẩy mạnh chuyển đổi số thông qua việc điện tử hóa toàn bộ quy trình đăng ký Danh mục máy móc, thiết bị và các hồ sơ liên quan. Điểm đáng chú ý là sự minh bạch trong việc xây dựng và khai thác Cơ sở dữ liệu về Danh mục hàng hóa xuất nhập khẩu Việt Nam.
Các thông báo kết quả phân tích sẽ được hệ thống hóa và công khai (trừ các thông tin bảo mật của doanh nghiệp), trở thành nguồn tham chiếu tin cậy để doanh nghiệp tự tra cứu và áp dụng cho các lô hàng tương tự, từ đó tăng tính tự tuân thủ và giảm tỷ lệ kiểm tra thực tế.
Theo Cục Hải quan, cải cách về công tác lấy mẫu và trưng cầu giám định cũng là một điểm nhấn quan trọng. Dự thảo quy định chặt chẽ việc lưu giữ 2 mẫu đối chứng với thời hạn 120 ngày kể từ ngày ban hành thông báo kết quả.
Quy định này thiết lập một bảo hiểm pháp lý cho doanh nghiệp, cho phép họ có đủ thời gian để thực hiện quyền khiếu nại hoặc trưng cầu giám định lại tại các tổ chức thử nghiệm độc lập theo Luật Khiếu nại.
Việc này không chỉ nâng cao trách nhiệm của công chức hải quan trong quá trình lấy mẫu mà còn khẳng định tinh thần thượng tôn pháp luật, tạo dựng niềm tin cho các nhà đầu tư và doanh nghiệp trong hoạt động xuất nhập khẩu bền vững.
