 |
| Dự thảo Thông tư quy định Danh mục hàng hóa nhập khẩu phải làm thủ tục hải quan tại cửa khẩu nhập. Ảnh: H.Nụ |
Danh mục hàng hóa nhập khẩu phải làm thủ tục hải quan tại cửa khẩu nhập được Cục Hải quan xây dựng trong dự thảo Thông tư trên cơ sở kế thừa Quyết định số 31/2026/QĐ-TTg ngày 29/6/2026 của Thủ tướng Chính phủ.
Báo cáo đánh giá chỉ rõ, Quyết định số 31/2026/QĐ-TTg có hiệu lực từ ngày 14/8/2026. Trong quá trình triển khai, chưa phát sinh vướng mắc từ chi cục hải quan khu vực và doanh nghiệp; các quy định tại Quyết định cơ bản phù hợp với pháp luật và thực tiễn.
Trong đó, Danh mục tại Quyết định số 31/2026/QĐ-TTg gồm 12 nhóm hàng hóa: Thuốc lá, rượu, bia, xe ô tô, máy bay, xăng, điều hòa không khí, bài lá, giấy vàng mã, tiền chất thuốc nổ, hàng hóa có ảnh hưởng đến an ninh quốc phòng và hàng hóa có nguy cơ dịch bệnh.
Đánh giá nhấn mạnh, việc ban hành danh mục đã tạo cơ sở pháp lý chi tiết, minh bạch cho cơ quan quản lý nhà nước và cộng đồng doanh nghiệp nghiên cứu, thực hiện hoạt động xuất nhập khẩu.
Đáng chú ý, Danh mục hiện hành góp phần tăng cường kiểm tra, giám sát đối với các mặt hàng có rủi ro cao, hàng hóa ảnh hưởng đến an ninh quốc phòng và hàng chịu thuế tiêu thụ đặc biệt. Việc quy định chi tiết mã số hàng hóa cũng tạo thuận lợi cho việc tra cứu, áp dụng thống nhất trong quá trình thực hiện.
Tuy nhiên, yêu cầu quản lý trong giai đoạn mới đặt ra việc tiếp tục rà soát, cập nhật và điều chỉnh Danh mục để thống nhất với hệ thống pháp luật, tạo thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh, cắt giảm thủ tục hành chính và phù hợp mô hình quản lý mới.
Theo Cục Hải quan, định hướng được xác định là chỉ kiểm soát các mặt hàng thật cần thiết nhằm bảo đảm hoạt động kinh doanh, hạn chế rủi ro, gian lận và đáp ứng yêu cầu quản lý trong tình hình mới.
Trên nền tảng đó, dự thảo Thông tư, trên nguyên tắc kế thừa những nội dung còn phù hợp của Quyết định số 31/2026/QĐ-TTg và điều chỉnh những nhóm hàng cần thiết. Dự thảo gồm 5 điều, quy định về phạm vi điều chỉnh; đối tượng thực hiện; danh mục hàng hóa nhập khẩu phải làm thủ tục hải quan tại cửa khẩu nhập; cửa khẩu nhập và điều khoản thi hành. Kèm theo Thông tư là Phụ lục gồm hướng dẫn sử dụng danh mục và danh mục hàng hóa.
Một nội dung được làm rõ ngay tại phạm vi điều chỉnh là Thông tư chỉ quy định đối với hàng hóa thuộc Danh mục tại Phụ lục. Hàng hóa nhập khẩu thuộc Danh mục là hàng hóa đưa từ nước ngoài vào lãnh thổ Việt Nam theo khoản 2 Điều 28 Luật Thương mại. Việc điều chỉnh cách diễn đạt nhằm tránh cách hiểu rằng toàn bộ hàng hóa nhập khẩu đều phải làm thủ tục hải quan tại cửa khẩu nhập; phạm vi áp dụng chỉ đặt ra đối với hàng hóa thuộc Danh mục.
Đây cũng là điểm có ý nghĩa trực tiếp đối với việc áp dụng chính sách. Khi danh mục được xác định rõ, cơ quan Hải quan và doanh nghiệp có căn cứ xác định chính xác hàng hóa nào thuộc diện phải làm thủ tục tại cửa khẩu nhập, thay vì áp dụng theo cách hiểu rộng đối với toàn bộ hàng nhập khẩu.
Dự thảo tiếp tục xây dựng danh mục trên cơ sở Danh mục hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu Việt Nam và giữ nguyên nguyên tắc sử dụng mã hàng đã được áp dụng tại Quyết định số 31/2026/QĐ-TTg.
 |
| Danh mục hàng hóa nhập khẩu phải làm thủ tục hải quan tại cửa khẩu nhập được xây dựng theo mã hàng. Ảnh: H.N |
Theo đó, trường hợp danh mục chỉ liệt kê mã 4 số thì toàn bộ mã 8 số thuộc nhóm 4 số đó được áp dụng. Trường hợp chỉ liệt kê mã 6 số thì toàn bộ mã 8 số thuộc phân nhóm 6 số được áp dụng. Trường hợp danh mục liệt kê cụ thể đến mã 8 số thì chỉ những mã 8 số được nêu mới thuộc phạm vi áp dụng.
Quy định này giúp xác định phạm vi hàng hóa theo từng mức độ chi tiết của mã số. Đối với doanh nghiệp, việc xác định đúng mã hàng là cơ sở để nhận biết hàng hóa có thuộc danh mục phải làm thủ tục tại cửa khẩu nhập hay không. Đối với cơ quan Hải quan, đây cũng là căn cứ để áp dụng thống nhất khi tiếp nhận và xử lý thủ tục.
Một nguyên tắc khác được dự thảo giữ lại là trường hợp một lô hàng nhập khẩu có nhiều chủng loại, trong đó có hàng thuộc Danh mục và hàng không thuộc Danh mục nhưng chung vận đơn, thì phải làm thủ tục hải quan tại hải quan cửa khẩu nhập. Quy định này nhằm xác định một cách thống nhất địa điểm thực hiện thủ tục đối với lô hàng có chung vận đơn, tránh việc tách địa điểm làm thủ tục theo từng loại hàng trong cùng một lô.
Bên cạnh việc xác định những trường hợp phải thực hiện tại cửa khẩu nhập, dự thảo cũng kế thừa quy định cho phép người khai hải quan lựa chọn làm thủ tục tại cửa khẩu nhập hoặc tại địa điểm ngoài cửa khẩu nhập trong những trường hợp được quy định cụ thể. Đây là nội dung quan trọng, bởi yêu cầu làm thủ tục tại cửa khẩu nhập không được áp dụng một cách tuyệt đối đối với mọi trường hợp thuộc danh mục.
Cục Hải quan cho biết việc rà soát danh mục được thực hiện trên cơ sở yêu cầu đồng bộ với pháp luật hiện hành và các quy định quản lý chuyên ngành. Trong đó, một số nội dung được điều chỉnh liên quan trực tiếp đến vật liệu nổ công nghiệp, tiền chất thuốc nổ và điều hòa nhiệt độ.
Với cách tiếp cận này, dự thảo vừa duy trì công cụ quản lý đối với những nhóm hàng cần kiểm soát, vừa xác định rõ phạm vi áp dụng theo danh mục và mã hàng. Đây là cơ sở để chuyển từ việc quy định rộng sang xác định cụ thể những hàng hóa phải làm thủ tục hải quan tại cửa khẩu nhập.
Dự thảo cũng được rà soát về sự phù hợp với các cam kết và thông lệ quốc tế, trong đó có Tổ chức Thương mại thế giới (WTO), Tổ chức Hải quan thế giới (WCO) và các hiệp định thương mại tự do mà Việt Nam tham gia. Cục Hải quan xác định việc hoàn thiện danh mục phải đồng thời bảo đảm yêu cầu quản lý nhà nước và phù hợp với định hướng tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu.
