 |
| Doanh nghiệp có cơ hội tham gia đối thoại, giải trình rõ hơn với cơ quan Thuế. |
Một trong những điểm được đánh giá tích cực tại Nghị định số 255/2026/NĐ-CP là cách tiếp cận quản lý theo rủi ro, thay vì áp dụng cùng một mức độ tuân thủ đối với mọi doanh nghiệp có giao dịch liên kết. Tinh thần này được thể hiện xuyên suốt từ nguyên tắc quản lý đến các quy định về kê khai, lập Hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết và trách nhiệm của cơ quan thuế.
Theo đó, người nộp thuế vẫn phải kê khai đầy đủ thông tin về giao dịch liên kết, song việc lập Hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết được miễn trong một số trường hợp đáp ứng điều kiện theo quy định.
Bà Nguyễn Thị Thùy Dương, Giám đốc Công ty TNHH Tư vấn thuế Hinh Lam cho biết, đây là hướng tiếp cận phù hợp với thực tiễn, bởi mục tiêu của quản lý giao dịch liên kết không phải gia tăng thủ tục hành chính, mà là tập trung nguồn lực kiểm soát đối với các doanh nghiệp có nguy cơ chuyển giá, trong khi tạo điều kiện cho nhóm doanh nghiệp quy mô nhỏ, mức độ rủi ro thấp giảm bớt chi phí tuân thủ.
Đáng chú ý, Điều 20 của Nghị định số 255/2026/NĐ-CP quy định người nộp thuế có phát sinh giao dịch liên kết nhưng có tổng doanh thu dưới 50 tỷ đồng và tổng giá trị các giao dịch liên kết trong kỳ tính thuế dưới 30 tỷ đồng được miễn lập Hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết.
Nghị định số 255/2026/NĐ-CP cũng tiếp tục quy định miễn lập Hồ sơ đối với một số trường hợp khác như doanh nghiệp đã ký thỏa thuận trước về phương pháp xác định giá tính thuế (APA) hoặc doanh nghiệp đáp ứng điều kiện về doanh thu, lĩnh vực hoạt động và tỷ suất lợi nhuận theo quy định.
Theo bà Nguyễn Thị Thùy Dương, việc duy trì ngưỡng này phù hợp hơn với đặc điểm của phần lớn doanh nghiệp Việt Nam, giúp nhiều doanh nghiệp quy mô nhỏ và vừa không phải đầu tư nguồn lực lớn để lập Hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết, trong khi vẫn bảo đảm yêu cầu kê khai và quản lý thuế.
|
Cách tiếp cận này vừa giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp, vừa nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực quản lý thuế, phù hợp với nguyên tắc người nộp thuế phải xác định giao dịch liên kết theo nguyên tắc giao dịch độc lập và không làm giảm nghĩa vụ thuế phải nộp tại Việt Nam.
Theo quy định tại Điều 3 của Nghị định, về nguyên tắc áp dụng, người nộp thuế có giao dịch liên kết phải loại trừ các yếu tố làm giảm nghĩa vụ thuế do quan hệ liên kết chi phối, tác động để kê khai, xác định nghĩa vụ thuế đối với các giao dịch liên kết tương đương với các giao dịch độc lập có cùng điều kiện.
Như vậy, việc miễn lập hồ sơ trong một số trường hợp không đồng nghĩa với việc nới lỏng quản lý. Doanh nghiệp vẫn phải kê khai trung thực, xác định giao dịch theo nguyên tắc giao dịch độc lập và không được làm giảm nghĩa vụ thuế do quan hệ liên kết chi phối. Điều này cho thấy Nghị định 255/2026/NĐ-CP hướng tới giảm gánh nặng thủ tục nhưng không giảm yêu cầu tuân thủ về bản chất.
Ở góc độ khác ông Trần Văn Quân, CEO Công ty TNHH Vietnam Tax Accounting Consultancy (VNTAC) cho rằng, doanh nghiệp không nên hiểu việc được miễn lập Hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết đồng nghĩa với giảm yêu cầu tuân thủ. Theo quy định, doanh nghiệp được miễn lập hồ sơ trong một số trường hợp vẫn phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ kê khai theo quy định.
Bên cạnh đó, dữ liệu kê khai chính là căn cứ để cơ quan thuế đánh giá mức độ rủi ro; doanh nghiệp có tỷ suất lợi nhuận thấp bất thường, lỗ kéo dài hoặc phát sinh các khoản chi trả cho bên liên kết thiếu cơ sở chứng minh vẫn có thể thuộc diện kiểm tra trọng điểm. Đặc biệt, đối với các khoản phí quản lý, hỗ trợ kỹ thuật, bản quyền hay phân bổ chi phí nội bộ, doanh nghiệp phải chứng minh được dịch vụ thực tế được cung cấp, mang lại lợi ích kinh tế và phương pháp tính phí phù hợp với nguyên tắc giao dịch độc lập.
Minh bạch hơn trong quản lý, tăng quyền giải trình của doanh nghiệp
Bên cạnh việc giảm chi phí tuân thủ, Nghị định số 255/2026/NĐ-CP còn hoàn thiện khung pháp lý theo hướng minh bạch hơn trong quản lý giao dịch liên kết, bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của người nộp thuế.
Một trong những điểm đáng chú ý là Nghị định số 255/2026/NĐ-CP quy định rõ các giao dịch đối với hàng hóa, dịch vụ thuộc phạm vi điều chỉnh giá của Nhà nước không được xem là giao dịch liên kết thuộc phạm vi điều chỉnh của Nghị định.
Theo đó, các giao dịch mua bán hàng hóa, dịch vụ đã thực hiện theo cơ chế định giá của Nhà nước sẽ không phải áp dụng các quy định về xác định giá giao dịch liên kết.
|
Bà Nguyễn Thị Thùy Dương cho rằng, quy định này phản ánh đúng bản chất kinh tế của giao dịch, bởi đối với những hàng hóa, dịch vụ đã được Nhà nước kiểm soát về giá, dư địa để các bên điều chỉnh giá nhằm chuyển lợi nhuận hoặc làm giảm nghĩa vụ thuế rất hạn chế.
Việc loại trừ các giao dịch này khỏi phạm vi điều chỉnh sẽ giúp doanh nghiệp giảm bớt vướng mắc trong quá trình xác định giao dịch liên kết, đồng thời bảo đảm chính sách quản lý tập trung vào những giao dịch thực sự có rủi ro về chuyển giá. Đây cũng là cách tiếp cận phù hợp với xu hướng quản lý thuế hiện đại.
Điểm đáng chú ý của Nghị định số 255/2026/NĐ-CP là quy định cụ thể hơn về cơ chế tham vấn, trao đổi thông tin giữa cơ quan Thuế và người nộp thuế trong quá trình quản lý giao dịch liên kết.
Theo quy định, khi qua áp dụng quản lý rủi ro thấy cần thiết trao đổi trước về nội dung kê khai hoặc Hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết, cơ quan Thuế có thể gửi công văn đề nghị tổ chức tham vấn với người nộp thuế để trao đổi và cung cấp thông tin trước khi tiến hành các bước tiếp theo.
Đồng thời, cơ quan Thuế cũng có trách nhiệm tạo điều kiện để người nộp thuế chứng minh, giải trình đối với các số liệu, dữ liệu của đối tượng so sánh độc lập được sử dụng trong Hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết.
Quy định này góp phần tăng tính minh bạch trong quan hệ giữa cơ quan Thuế và doanh nghiệp, giúp doanh nghiệp có thêm cơ hội giải trình, làm rõ bản chất giao dịch trước khi cơ quan Thuế đưa ra kết luận.
Tuy nhiên, chuyên gia này cũng lưu ý, cơ chế mới đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn đối với công tác quản trị tuân thủ của doanh nghiệp. Hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết phải được lập trước thời điểm kê khai quyết toán thuế thu nhập doanh nghiệp hàng năm và lưu giữ đầy đủ để sẵn sàng cung cấp khi cơ quan Thuế yêu cầu. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp phải chủ động chuẩn bị dữ liệu, chứng từ và các phân tích so sánh ngay từ đầu kỳ quyết toán, thay vì chờ đến khi phát sinh hoạt động thanh tra, kiểm tra mới hoàn thiện hồ sơ.
