 |
| Công chức thuế tỉnh Thanh Hóa hỗ trợ hộ kinh doanh chuyển đổi sang kê khai thuế. |
Có thể để người thân trong gia đình làm kế toán
Theo Thông số 152/2025/TT-BTC có hiệu lực từ 1/1/2026 (thay thế Thông tư số 88/2021/TT-BTC), người đại diện hộ kinh doanh hoặc cá nhân kinh doanh có thể tự ghi chép sổ sách, bố trí người làm kế toán hoặc thuê dịch vụ kế toán theo quy định pháp luật. Việc làm kế toán không yêu cầu bằng cấp chuyên môn. Hộ kinh doanh có thể bố trí người thân trong gia đình (cha, mẹ, vợ, chồng, con, anh chị em ruột) hoặc những người đang làm quản lý, thủ kho, thủ quỹ kiêm nhiệm làm kế toán.
Về lưu trữ hồ sơ, các tài liệu kế toán (hóa đơn, chứng từ, sổ sách…, hộ, cá nhân kinh doanh có thể lưu trữ bằng bản giấy hoặc phương tiện điện tử, với thời hạn tối thiểu 5 năm.
Ngoài sổ kế toán, Thông số 152/2025/TT-BTC cho phép hộ, cá nhân kinh doanh có thể bổ sung thêm các sổ kế toán hoặc sửa đổi lại biểu mẫu các sổ kế toán cho phù hợp với nhu cầu của đơn vị. Tuy nhiên, sổ kế toán được mở thêm hoặc sửa đổi lại biểu mẫu vẫn phải ghi rõ tên sổ; ngày, tháng, năm lập sổ; họ tên và chữ ký, đóng dấu (nếu có) của người đại diện hộ, cá nhân kinh doanh.
Trường hợp sử dụng hóa đơn điện tử mà được hệ thống thông tin quản lý thuế của cơ quan Thuế hỗ trợ xác định số thuế giá trị gia tăng (GTGT), thuế thu nhập cá nhân (TNCN) các loại thuế khác phải nộp (nếu có) và thông báo cho người nộp thuế, thì hộ, cá nhân kinh doanh sử dụng các mẫu sổ kế toán hướng dẫn tại Thông tư này để theo dõi, đối chiếu với số thuế phải nộp theo thông báo của cơ quan Thuế.
Phân loại sổ kế toán theo quy mô hoạt động
Một trong những nội dung quan trọng của Thông số 152/2025/TT-BTC đó là phân loại số lượng sổ kế toán dựa trên đối tượng chịu thuế và quy mô hoạt động.
Cụ thể, hộ, cá nhân kinh doanh thuộc nhóm không chịu thuế GTGT và không phải nộp thuế TNCN chỉ cần một sổ doanh thu bán hàng hóa, dịch vụ (mẫu số S1a-HKD) để ghi chép. Sổ S1a-HKD được dùng để ghi doanh thu bán hàng hóa, dịch vụ làm căn cứ kê khai, xác định hộ có thuộc đối tượng chịu thuế GTGT, nộp thuế TNCN theo quy định của pháp luật về thuế hay không. Trường hợp thực hiện kê khai doanh thu, thì hộ, cá nhân kinh doanh có thể dùng sổ này để theo dõi, đối chiếu số liệu với cơ quan Thuế. Hộ kinh doanh cũng có thể ghi chép theo từng nghiệp vụ phát sinh hoặc định kỳ.
Đối với kế toán tại hộ, cá nhân kinh doanh thuộc đối tượng chịu thuế GTGT, TNCN, thì căn cứ vào phương pháp nộp thuế để thực hiện kế toán. Trong đó, hộ, cá nhân kinh doanh nộp thuế GTGT và thuế TNCN theo tỷ lệ % trên doanh thu, thì chứng từ kế toán sử dụng là hóa đơn và các chứng từ khác làm căn cứ để xác định và kê khai doanh thu. Sổ doanh thu bán hàng hóa, dịch vụ theo mẫu số S2a-HKD để ghi doanh thu theo từng nhóm danh mục ngành nghề kinh doanh có cùng tỷ lệ % để tính thuế GTGT hoặc cùng mức thuế suất để tính thuế TNCN.
Với hộ, cá nhân kinh doanh có nhiều nhóm ngành nghề khác nhau, thì sổ này có thể mở cho từng ngành nghề có cùng tỷ lệ % để tính thuế GTGT hoặc cùng mức thuế suất để tính thuế TNCN. Trường hợp cơ quan Thuế cung cấp dữ liệu nộp thuế GTGT, thuế TNCN thì hộ, cá nhân kinh doanh sử dụng sổ này để theo dõi, đối chiếu với cơ quan thuế.
Đặc biệt, với hộ, cá nhân kinh doanh nộp thuế GTGT theo tỷ lệ % trên doanh thu và thuế TNCN trên thu nhập tính thuế, thì hóa đơn, bảng kê mua hàng hóa, dịch vụ (trường hợp mua hàng hóa, dịch vụ của người bán hàng không có hóa đơn GTGT hoặc hóa đơn bán hàng) và các chứng từ kế toán khác làm căn cứ để xác định doanh thu, thu nhập tính thuế.
Những hộ, cá nhân kinh doanh này sẽ phải áp dụng 4 sổ kế toán, bao gồm: sổ doanh thu bán hàng hóa, dịch vụ (mẫu số S2b-HKD); sổ chi tiết doanh thu, chi phí (mẫu số S2c- HKD 3); sổ chi tiết vật liệu, dụng cụ, sản phẩm, hàng hóa (mẫu số S2d-HKD); sổ chi tiết tiền (mẫu số S2e- HKD). Trường hợp hộ kinh doanh có các hoạt động chịu các loại thuế khác (xuất khẩu, nhập khẩu, tiêu thụ đặc biệt, tài nguyên, môi trường, sử dụng đất): mở thêm sổ theo dõi nghĩa vụ thuế khác.
Ngay sau khi Thông tư số 152/2025/TT-BTC được ban hành, trên các diễn đàn thuế kế toán, nhiều ý kiến ủng hộ việc áp dụng sổ sách kế toán đơn giản, góp phần quan trọng hỗ trợ hộ kinh doanh kê khai thuế dễ dàng. Mặt khác, việc phân loại sổ kế toán theo quy mô hoạt động và phương pháp nộp thuế là phù hợp với đặc thù hộ kinh doanh nhỏ lẻ.
“Hầu hết hộ kinh doanh có quy mô nhỏ, trình độ kế toán hạn chế. Việc chỉ yêu cầu một sổ cho hộ có doanh thu thấp giúp giảm chi phí tuân thủ và hạn chế sai sót”, chị Phạm Thị Thu Thủy, chủ hộ kinh doanh trong lĩnh vực làm đẹp tại Khu Đô thị Goldmark City (phường Phú Diễn, TP. Hà Nội) chia sẻ.
