 |
| Vật liệu xây dựng - Ảnh minh họa: Internet |
Tại Công văn số 23427/CHQ-GSQL ngày 23/10/2026, Cục Hải quan cho biết đã có văn bản trao đổi với Vụ Khoa học công nghệ, môi trường và Vật liệu xây dựng (Bộ Xây dựng) để xử lý vướng mắc do các chi cục hải quan khu vực phản ánh.
Trước đó, ngày 14/10/2026, Bộ Xây dựng có Công văn số 16400/BXD-KHCNMT&VLXD trả lời về việc kiểm tra chất lượng hàng hóa vật liệu xây dựng nhập khẩu. Trên cơ sở đó, Cục Hải quan đề nghị các đơn vị nghiên cứu, thực hiện theo hướng dẫn của Bộ Xây dựng.
Theo đó, đối với các lô hàng vật liệu xây dựng đã đăng ký tờ khai hải quan trước ngày 1/7/2026, Bộ Xây dựng hướng dẫn tiếp tục thực hiện và hoàn thành thủ tục kiểm tra nhà nước về chất lượng theo chính sách quản lý chuyên ngành áp dụng tại thời điểm đăng ký tờ khai hải quan và các quy định pháp luật có liên quan.
Tại khoản 3 Điều 29 Luật Hải quan 2014 quy định, chính sách quản lý hàng hóa, chính sách thuế đối với hàng hóa xuất nhập khẩu được áp dụng tại thời điểm đăng ký tờ khai hải quan, trừ trường hợp pháp luật về thuế xuất nhập khẩu có quy định khác.
Khoản 3 Điều 97 Nghị định số 37/2026/NĐ-CP ngày 23/1/2026 quy định, việc phân loại sản phẩm, hàng hóa thành nhóm 1, nhóm 2 và áp dụng các biện pháp quản lý đối với các nhóm này tiếp tục thực hiện theo quy định trước đó đến hết ngày 30/6/2026. Từ ngày 1/7/2026, Thông tư số 41/2026/TT-BXD có hiệu lực và thay thế Thông tư số 10/2024/TT-BXD.
Quy định áp dụng từ ngày 1/7/2026, gạch xây dựng thuộc nhóm hàng hóa có mức độ rủi ro trung bình, không phải thực hiện kiểm tra nhà nước về chất lượng tại khâu nhập khẩu. Trước khi đưa hàng hóa ra lưu thông trên thị trường, tổ chức, cá nhân nhập khẩu có trách nhiệm thực hiện công bố hợp quy phù hợp với quy chuẩn kỹ thuật quốc gia tương ứng và các quy định liên quan.
Như vậy, việc xử lý các lô hàng gạch xây dựng phải căn cứ thời điểm đăng ký tờ khai: Các lô hàng đăng ký trước ngày 1/7/2026 tiếp tục hoàn thành thủ tục kiểm tra theo chính sách quản lý chuyên ngành tại thời điểm đăng ký; các lô hàng đăng ký từ ngày 1/7/2026 thực hiện theo Nghị định số 37/2026/NĐ-CP và Thông tư số 41/2026/TT-BXD.
Đối với mặt hàng tấm thạch cao, panel thạch cao cốt sợi và panel thạch cao sợi thủy tinh, Phụ lục II ban hành kèm Thông tư số 41/2026/TT-BXD xác định đây là các sản phẩm, hàng hóa vật liệu xây dựng có mức độ rủi ro cao. Việc kiểm tra nhà nước về chất lượng thực hiện theo Điều 82, Điều 83 Nghị định số 37/2026/NĐ-CP và Điều 8 Thông tư số 41/2026/TT-BXD.
Theo điểm a khoản 3 Điều 86 Nghị định số 37/2026/NĐ-CP, hàng hóa nhập khẩu có mức độ rủi ro cao được áp dụng chế độ giảm kiểm tra khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện và không thuộc trường hợp quy định tại khoản 2 Điều này.
Cụ thể, hàng hóa phải có cùng tên gọi, công dụng, nhãn hiệu, kiểu loại, đặc tính kỹ thuật, cơ sở sản xuất và xuất xứ, do cùng một tổ chức, cá nhân nhập khẩu thực hiện; đồng thời có 3 lần nhập khẩu liên tiếp được thông báo kết quả kiểm tra nhà nước về chất lượng hàng hóa nhập khẩu đáp ứng yêu cầu chất lượng.
Doanh nghiệp tự xác định việc đáp ứng điều kiện giảm kiểm tra và lưu giữ hồ sơ chứng minh để phục vụ hậu kiểm. Theo điểm b khoản 3 Điều 86 Nghị định số 37/2026/NĐ-CP, việc áp dụng chế độ giảm kiểm tra được thực hiện trên cơ sở quản lý rủi ro, thông qua trao đổi, chia sẻ và sử dụng thông tin, dữ liệu giữa cơ quan kiểm tra và cơ quan Hải quan; đây không phải là thủ tục hành chính.
Cơ quan kiểm tra có trách nhiệm xác định, cập nhật và công bố danh sách tổ chức, cá nhân nhập khẩu được áp dụng chế độ giảm kiểm tra. Thời hạn áp dụng là 2 năm, tính từ thời điểm phát sinh kết quả đánh giá phù hợp của lần nhập khẩu thứ ba.
Bộ Xây dựng đề nghị cơ quan kiểm tra phối hợp với cơ quan Hải quan áp dụng chế độ này đối với các lô hàng đáp ứng đầy đủ điều kiện, bảo đảm không phát sinh thủ tục hành chính mới hoặc kéo dài thời gian thông quan.
Đối với lô hàng tấm thạch cao chưa có giấy chứng nhận hợp quy và không thuộc trường hợp được miễn, giảm kiểm tra theo Điều 86 Nghị định số 37/2026/NĐ-CP, tổ chức, cá nhân nhập khẩu phải đăng ký kiểm tra nhà nước về chất lượng tại cơ quan kiểm tra.
Sau khi được xác nhận đăng ký, doanh nghiệp thực hiện thủ tục với cơ quan Hải quan để đưa hàng hóa về địa điểm bảo quản theo quy định của pháp luật hải quan, đồng thời liên hệ tổ chức chứng nhận được chỉ định để đánh giá sự phù hợp với quy chuẩn kỹ thuật quốc gia tương ứng. Việc kiểm tra và thông báo kết quả kiểm tra chất lượng được tiếp tục thực hiện sau khi doanh nghiệp hoàn thiện đầy đủ hồ sơ theo quy định.
Một vướng mắc được Cục Hải quan nêu trong văn bản gửi Bộ Xây dựng là doanh nghiệp đã đăng ký kiểm tra chất lượng tấm thạch cao tại Sở Xây dựng tỉnh Bắc Ninh nhưng chưa tìm được tổ chức đánh giá sự phù hợp đủ năng lực. Bộ Xây dựng chưa cung cấp thông tin về tổ chức có chức năng đánh giá mặt hàng này theo kiến nghị của Cục Hải quan.
Do đó, Cục Hải quan đề nghị các đơn vị hướng dẫn người khai hải quan liên hệ Bộ Xây dựng để được xử lý theo thẩm quyền nếu phát sinh vướng mắc.
Ngoài ra, Bộ Xây dựng ghi nhận kiến nghị của Cục Hải quan về rà soát danh mục sản phẩm, hàng hóa vật liệu xây dựng có mức độ rủi ro cao, rủi ro trung bình và khả năng đáp ứng của các tổ chức đánh giá sự phù hợp.
Trong quá trình thực hiện Thông tư số 41/2026/TT-BXD, Bộ Xây dựng sẽ tiếp tục tổng hợp khó khăn, vướng mắc để xem xét, xử lý theo thẩm quyền hoặc nghiên cứu sửa đổi, bổ sung quy định khi cần thiết, vừa bảo đảm yêu cầu quản lý chất lượng vừa tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu và thông quan hàng hóa.
