 | |
|
Xu hướng tất yếu và mục tiêu “đồng hành” của ngành Thuế
Theo Phó Cục trưởng Cục Thuế Mai Sơn, thương mại điện tử (TMĐT) và kinh doanh đa kênh đang mở ra cơ hội khởi nghiệp chưa từng có, nơi chỉ với một chiếc điện thoại, người dân có thể mở cửa hàng, giới thiệu sản phẩm, tiếp cận khách hàng trên phạm vi toàn quốc thậm chí toàn cầu. Đây không còn là nghề tay trái mà đã trở thành động lực quan trọng cho tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, phương thức kinh doanh mới đòi hỏi những công cụ quản lý mới phù hợp hơn.
Ngành Thuế xác định công tác quản lý thuế phải đồng hành với quá trình phát triển đó. Mục tiêu không chỉ là quản lý đầy đủ nghĩa vụ với ngân sách nhà nước, mà còn phải tạo môi trường kinh doanh minh bạch, bình đẳng, thuận lợi và giảm chi phí tuân thủ cho người dân, doanh nghiệp. Điều này giúp bảo vệ những người kinh doanh chân chính, thực hiện đầy đủ nghĩa vụ trước sự cạnh tranh không lành mạnh từ các hành vi trốn thuế, che giấu doanh thu trên môi trường số.
Liên quan tới vấn đề trên, tại Hội thảo “Những quy định quan trọng khi triển khai chính sách thuế mới - Thuế và hóa đơn điện tử trong thương mại điện tử và bán hàng đa kênh" mới đây, một trong những điểm mới quan trọng nhất được Trưởng ban Chính sách và Thuế quốc tế (Cục Thuế) Nguyễn Thị Thanh Hằng nhấn mạnh là việc xác định rõ hộ, cá nhân kinh doanh bắt buộc sử dụng hóa đơn điện tử (HĐĐT).
Theo đó, từ ngày 1/7/2026, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có doanh thu năm trên 01 tỷ đồng phải sử dụng HĐĐT có mã của cơ quan Thuế hoặc HĐĐT khởi tạo từ máy tính tiền có kết nối, chuyển dữ liệu đến cơ quan thuế.
Hộ, cá nhân kinh doanh bán tài sản phải đăng ký quyền sở hữu, sử dụng (không phân biệt ngưỡng doanh thu).
Hộ kinh doanh mới thành lập hoặc năm trước doanh thu chưa đến 01 tỷ đồng nhưng trong năm doanh thu lũy kế đạt từ 01 tỷ đồng trở lên phải đăng ký sử dụng HĐĐT trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày cuối cùng của kỳ tính thuế đạt ngưỡng.
Hộ, cá nhân kinh doanh chưa thuộc diện bắt buộc nhưng có nhu cầu vẫn được đăng ký sử dụng HĐĐT có mã hoặc hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền.
Quy định này tạo ra một ngưỡng áp dụng thống nhất, không phân biệt doanh thu được tạo ra từ cửa hàng trực tiếp hay từ các kênh trực tuyến.
Gỡ nút thắt cho nhà bán hàng đa kênh
Thực tế hiện nay, nhiều hộ, cá nhân kinh doanh có một mã số thuế (MST) nhưng vận hành đồng thời nhiều cửa hàng tại các địa phương khác nhau. Quy định mới cho phép hộ kinh doanh sử dụng chung một MST cho tất cả các địa điểm, nhưng trên hóa đơn phải hiển thị rõ tên, mã và địa chỉ thực tế nơi phát sinh giao dịch.
Như vậy, hộ, cá nhân kinh doanh có thể quản lý thống nhất các kênh bán hàng và các cửa hàng dưới cùng một mã số thuế, nhưng dữ liệu hóa đơn phải giúp xác định được doanh thu phát sinh tại từng địa điểm. Quy định này phục vụ cả yêu cầu quản trị của người bán và quản lý thuế theo từng cửa hàng, từng kênh bán.
Bà Nguyễn Thị Thanh Hằng cũng lưu ý hộ, cá nhân kinh doanh được ủy nhiệm cho sàn thương mại điện tử hoặc tổ chức khác lập hóa đơn.
Theo Thông tư số 91/2026/TT-BTC, hộ, cá nhân kinh doanh có thể ủy nhiệm cho sàn TMĐT (như Shopee, Lazada, TikTok Shop) hoặc các tổ chức kinh tế khác lập hóa đơn thay mình.
Khi thực hiện ủy nhiệm, hộ, cá nhân kinh doanh phải cung cấp cho bên nhận ủy nhiệm các thông tin về tên, địa chỉ, mã số thuế và thông tin xác định đối tượng áp dụng hóa đơn điện tử; Tổ chức nhận ủy nhiệm phải thông báo với cơ quan Thuế danh sách hộ, cá nhân kinh doanh ủy nhiệm theo mẫu quy định; Hóa đơn phải thể hiện thông tin của cả bên ủy nhiệm và bên nhận ủy nhiệm; Khi hộ, cá nhân kinh doanh bị ngừng hoặc tạm ngừng sử dụng hóa đơn, cơ quan Thuế đồng thời thông báo cho bên nhận ủy nhiệm để dừng lập hóa đơn thay.
Cơ chế này cho phép hóa đơn được tích hợp ngay trong quy trình xác nhận đơn hàng và thanh toán trên sàn, giảm đáng kể thao tác thủ công cho người bán.
Những người bán hàng qua livestream hoặc nhận đơn xuyên đêm thường gặp khó khăn khi phải lập hóa đơn ngay lập tức theo từng giao dịch. Quy định mới đã “cởi trói” cho vấn đề này. Trường hợp người bán hàng không có phần mềm lập hóa đơn tự động và phát sinh giao dịch trong giờ làm việc ban đêm, người bán được phép lập hóa đơn vào ngày làm việc tiếp theo. Quy định này tháo gỡ khó khăn cho hộ, cá nhân kinh doanh bán hàng qua mạng, livestream, mạng xã hội hoặc nhận đơn ngoài giờ nhưng chưa có hệ thống tự động lập hóa đơn theo từng giao dịch.
Bên cạnh đó, việc xử lý hóa đơn sai sót cũng được đơn giản hóa tối đa để phù hợp với đặc thù bán lẻ số lượng lớn. Nếu chỉ sai địa chỉ, tên hoặc số tiền bằng chữ (không sai MST, số tiền thuế), người bán chỉ cần thông báo cho người mua và cơ quan Thuế mà không cần lập lại hóa đơn hay ký văn bản thỏa thuận phức tạp.
Đáng chú ý, các quy định mới tăng quyền của người tiêu dùng và khuyến khích tuân thủ đối với người bán. Người mua được tham gia các chương trình khuyến khích lấy hóa đơn, trong đó có chương trình “hóa đơn may mắn”. Đồng thời, pháp luật bổ sung cơ chế khen thưởng đối với người tiêu dùng tố giác người bán không lập và giao hóa đơn.
3 việc cần làm ngay
Phó Cục trưởng Mai Sơn khẳng định, chính sách mới không đặt ra sắc thuế mới đối với hoạt động kinh doanh trên nền tảng số, mà tiếp tục hoàn thiện phương thức quản lý trên cơ sở dữ liệu, hóa đơn điện tử và bản chất của hoạt động kinh doanh.
Để thực hiện tốt các chính sách thuế mới có hiệu lực từ tháng 7, ngành Thuế khuyến nghị các nhà bán hàng cần chủ động thực hiện ba bước:
Chuẩn hóa thông tin: Rà soát, chuẩn hóa thông tin đăng ký thuế và các địa điểm kinh doanh.
Quản trị doanh thu: Theo dõi, ghi nhận doanh thu đầy đủ tư các kênh bán hàng và bóc tách riêng doanh thu theo từng hoạt động, nhóm ngành nghề để xác định nghĩa vụ thuế phù hợp.
Lựa chọn giải pháp công nghệ: Lựa chọn giải pháp hóa đơn điện tử đáp ứng yêu cầu lập, gửi và truyền dữ liệu hóa đơn theo quy định.
Những thay đổi tại Nghị định số 254/2026/NĐ-CP và Thông tư số 91/2026/TT-BTC không chỉ là câu chuyện của những con số hay thủ tục hành chính. Đó là bước đi chiến lược để chuyên nghiệp hóa đội ngũ kinh doanh cá thể, biến những “hộ kinh doanh online” trở thành những thực thể kinh tế minh bạch, bền vững.
Với sự hỗ trợ sát sao từ cơ quan thuế thông qua các tài liệu hướng dẫn và nội dung Hỏi - Đáp, lộ trình chuyển đổi này hứa hẹn sẽ giúp các nhà bán hàng giảm bớt gánh nặng thủ tục để tập trung tối đa cho mục tiêu kinh doanh.
