 |
| Ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng thư ký, Trưởng Ban Pháp chế VCCI phát biểu khai mạc Hội thảo. Ảnh: Trọng Nghĩa. |
Hộ kinh doanh cần được tiếp sức đúng điểm nghẽn
Phát biểu tại Hội thảo, ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng thư ký, Trưởng Ban Pháp chế VCCI nhấn mạnh, hộ kinh doanh là khu vực kinh tế đặc biệt quan trọng, đang sử dụng khoảng 10 triệu lao động. Khảo sát mới nhất của VCCI cho thấy, 96,7% hộ được hỏi khẳng định nguồn thu từ hộ kinh doanh là nguồn thu nhập chính của gia đình. Khu vực này đồng thời là kênh phân phối hiệu quả của doanh nghiệp, tập đoàn, vươn từ thành thị đến nông thôn, vùng sâu, vùng xa.
Theo ông Đậu Anh Tuấn, hộ kinh doanh có thể được coi là “hệ thống dẫn máu” của nền kinh tế. Khi khu vực này gặp khó khăn, doanh thu bán lẻ của nhiều doanh nghiệp lớn cũng bị ảnh hưởng. Trong bối cảnh năm 2026 đặt yêu cầu thúc đẩy tiêu dùng và bán lẻ, vai trò của hộ kinh doanh càng rõ nét.
Tuy nhiên, khảo sát của VCCI tháng 4/2026 trên hơn 1.000 hộ kinh doanh tại ba thành phố lớn cho thấy, 81,5% hộ bị giảm doanh thu; 60,8% dự kiến duy trì quy mô hiện tại, 33% có định hướng thu hẹp hoặc tạm ngừng hoạt động, trong khi chỉ 1,8% hộ có kế hoạch mở rộng. Sức ép đến từ suy giảm sức mua, cạnh tranh với siêu thị, bán hàng trực tuyến, hàng nhập khẩu và những thay đổi trong quản lý thuế.
Năm 2026 là năm đầu tiên bãi bỏ chế độ thuế khoán. Việc triển khai hóa đơn điện tử, kết nối máy tính tiền đối với hộ có doanh thu trên 1 tỷ đồng theo Nghị định số 70/2025/NĐ-CP của Chính phủ, góp phần minh bạch hóa hoạt động kinh doanh nhưng cũng tạo áp lực với những hộ vốn quen phương thức truyền thống. Bởi vậy, Hội thảo được tổ chức không chỉ để tuyên truyền chính sách mà còn nhằm lắng nghe vướng mắc, nhận diện điểm chưa phù hợp và kịp thời đề xuất giải pháp theo tinh thần chỉ đạo của Thủ tướng về hỗ trợ sản xuất kinh doanh.
Cải cách thuế, số hóa và giảm chi phí tuân thủ
Một điểm nhấn quan trọng tại Hội thảo là những thay đổi theo hướng giảm gánh nặng và đơn giản hóa nghĩa vụ thuế. Bà Cao Thị Thanh Lan, Cục Quản lý, Giám sát chính sách thuế, phí và lệ phí (Bộ Tài chính) cho biết, ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế thu nhập cá nhân và thuế giá trị gia tăng đã được nâng lên 1 tỷ đồng theo Nghị định số 141/2026/NĐ-CP của Chính phủ, áp dụng từ ngày 01/01/2026. So với mức 100 triệu đồng của năm 2025 khi nộp thuế theo phương pháp khoán, đây là bước điều chỉnh đáng kể.
 |
| Các đại biểu đến từ cơ quan quản lý, đơn vị tư vấn chính sách, chuyên gia, hộ kinh doanh tham dự, đóng góp ý kiến tại Hội thảo. Ảnh: Trọng Nghĩa. |
Hiện tổng số hộ và cá nhân đang nộp thuế khoảng 2,7 triệu hộ; trong đó 96,23% có doanh thu dưới 1 tỷ đồng, 2,84% từ 1 tỷ đến 3 tỷ đồng, 0,73% từ 3 tỷ đến 10 tỷ đồng và 0,14% trên 10 tỷ đồng. Bộ Tài chính đang nghiên cứu nâng ngưỡng lựa chọn phương pháp thuế đơn giản từ 1-3 tỷ đồng lên 3-10 tỷ đồng/năm. Theo bà Lan, giải pháp này giúp giảm thời gian, thủ tục và chi phí tuân thủ về thuế, kế toán, hóa đơn; chuyển từ 4 sổ kế toán sang 1 sổ, không phải hạch toán chi phí đầu vào, qua đó giảm nguy cơ sai sót và khuyến khích hộ chuyển đổi lên doanh nghiệp. Nội dung dự kiến được sửa đổi, bổ sung vào Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, trình Quốc hội tại kỳ họp tháng 10/2026.
Ở góc độ hỗ trợ tổng thể, bà Nguyễn Thị Bích Thủy, Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và kinh tế tập thể (Bộ Tài chính), cho biết Nghị quyết số 198/2025/QH15 của Quốc hội đưa ra 5 nhóm nhiệm vụ, trong đó có cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh; hỗ trợ tài chính, tín dụng và mua sắm công; hỗ trợ khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Đáng chú ý, Nhà nước sẽ cung cấp miễn phí phần mềm kế toán và phần mềm số dùng chung cho doanh nghiệp siêu nhỏ, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh; đồng thời miễn phí các khóa đào tạo về quản trị doanh nghiệp, quản trị thuế, kế toán và nhân lực.
Định hướng tiếp theo là chuyển từ cung cấp hỗ trợ sẵn có sang hỗ trợ theo nhu cầu thông qua “Voucher”, số hóa quy trình xét chọn và xác nhận hỗ trợ trên cơ sở dữ liệu dùng chung, nhằm giảm tối đa chi phí tuân thủ. Các nhóm hỗ trợ trọng tâm, bao gồm: khởi nghiệp sáng tạo, doanh nghiệp chuyển đổi từ hộ kinh doanh, doanh nghiệp tham gia chuỗi giá trị và doanh nghiệp kinh doanh bền vững.
Từ thực tiễn tư vấn chính sách, ông Trần Văn Quân, Chủ tịch Công ty TNHH Tư vấn Việt Nam Laws, đề nghị xử lý những chi phí tuân thủ đang phát sinh. Ông Quân nêu trường hợp hộ bán điện thoại trên sàn thương mại điện tử, doanh thu khoảng 1,5 tỷ đồng/năm nhưng chi phí mua gói hóa đơn điện tử hơn 20 triệu đồng/năm. Theo ông Quân, cho phép xuất hóa đơn theo bảng kê hoặc xuất gộp không làm thay đổi nghĩa vụ thuế nhưng có thể giảm đáng kể chi phí cho nhiều hộ kinh doanh.
 |
| Ông Trần Văn Quân, Chủ tịch Công ty TNHH Tư vấn Việt Nam Laws phát biểu, đóng góp ý kiến tại Hội thảo. Ảnh: Trọng Nghĩa. |
Những ý kiến này cho thấy, cải cách không chỉ nằm ở điều chỉnh ngưỡng thuế, mà phải đi sâu vào cách thức thực hiện, giảm thủ tục, chi phí và tăng khả năng tiếp cận công cụ số. Khi chi phí tuân thủ được cắt giảm, nguồn lực sẽ có thêm cơ hội quay trở lại sản xuất, đầu tư và mở rộng thị trường.
Từ các nội dung trao đổi, hỗ trợ hộ kinh doanh cần là một giải pháp phát triển. Ông Đậu Anh Tuấn cho rằng, định hướng cần đưa khu vực hộ kinh doanh từ “vùng xám” sang “vùng sáng”, với môi trường công khai, minh bạch, tuân thủ pháp luật nhưng dựa trên thủ tục đơn giản và chính sách phù hợp. Trong khi, bà Nguyễn Thị Bích Thủy cho biết, định hướng của Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa là thay đổi phương thức hỗ trợ, lấy nhu cầu của doanh nghiệp làm trung tâm, đồng thời quản lý ngân sách theo sản phẩm đầu ra hoặc kết quả hoàn thành. Đây là chuyển biến quan trọng: Nhà nước không làm thay, mà tạo điều kiện để khu vực kinh doanh chủ động phát triển.
Về chính sách thuế, bà Cao Thị Thanh Lan cho biết, Chính phủ đang trình Quốc hội nghị quyết về giảm thuế để áp dụng cho kỳ tính thuế quý III/2026, góp phần cải thiện dòng tiền, giảm áp lực tài chính và tác động tích cực đến tâm lý người dân, doanh nghiệp. Bộ Tài chính tiếp tục lắng nghe phản hồi để hoàn thiện chính sách, hướng tới môi trường kinh doanh thuận lợi hơn. Ở góc độ thực thi, ông Trần Văn Quân đề xuất sử dụng mã định danh VNeID để liên kết dữ liệu về chi trả lương, bảo hiểm xã hội và hợp đồng điện tử, từ đó giảm nhu cầu sử dụng chứng từ khấu trừ thuế bằng giấy hoặc thủ công. Hướng tiếp cận này có ý nghĩa trong giảm lãng phí nguồn lực xã hội và chi phí tuân thủ.
Có thể thấy, trong hành trình hướng tới mục tiêu tăng trưởng từ 10% trở lên, không thể bỏ qua khu vực đang tạo sinh kế cho khoảng 10 triệu lao động, đóng vai trò quan trọng trong tiêu dùng, bán lẻ và phân phối hàng hóa. Cần biến cải cách chính sách thành thuận lợi cụ thể trong từng thủ tục, hóa đơn, khoản chi phí và cơ hội tiếp cận nguồn lực. Hội thảo “Hộ kinh doanh và động lực tăng trưởng” vì thế là cầu nối giữa cơ quan hoạch định chính sách, tổ chức đại diện và cộng đồng kinh doanh. Lắng nghe đúng, tháo gỡ đúng và cải cách đúng, điểm nghẽn sẽ giúp hộ kinh doanh yên tâm đầu tư, đổi mới, chuyển đổi số, mở rộng quy mô, qua đó trở thành nguồn lực cho tăng trưởng bền vững.
