 |
| Công chức hải quan kiểm tra việc vận hành của hệ thống công nghệ thông tin. Ảnh: Cục Hải quan |
Phân cấp nhiều thủ tục về địa phương
Thực hiện chủ trương đẩy mạnh phân quyền, phân cấp gắn với tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp, trong năm 2025, Chính phủ đã ban hành 28 Nghị định về phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền, qua đó đã thực hiện phân cấp 556 thủ tục hành chính (TTHC) từ Trung ương cho địa phương.
Đến năm 2026, Chính phủ tiếp tục ban hành 8 Nghị định về cắt giảm, phân cấp, đơn giản hóa TTHC và điều kiện kinh doanh, trong đó tiếp tục phân cấp 134 TTHC từ Trung ương cho địa phương.
Trong bối cảnh đó Cục Hải quan đã rà soát các TTHC liên quan đến hoạt động xuất nhập khẩu hàng hóa, phương tiện vận tải thuộc phạm vi dự án mở rộng Cổng thông tin một cửa quốc gia và kết nối cơ chế một cửa ASEAN (giai đoạn 3).
Kết quả rà soát là cơ sở để cập nhật, điều chỉnh phương án triển khai phù hợp với thẩm quyền giải quyết TTHC mới của các bộ, ngành.
Theo đó, các thủ tục được phân cấp trải rộng trên nhiều lĩnh vực quản lý chuyên ngành. Trong đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phân cấp thủ tục liên quan đến kiểm dịch động vật, kiểm dịch thực vật, thú y, thủy sản và kiểm tra chất lượng hàng hóa nông, lâm, thủy sản.
Bộ Công Thương, phân cấp các thủ tục về quản lý hóa chất, xuất nhập khẩu, quá cảnh, xuất xứ hàng hóa và cấp Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O).
Trong khi đó, các TTHC thuộc Bộ Y tế liên quan đến kiểm tra nhà nước về an toàn thực phẩm, dược phẩm, nguyên liệu làm thuốc, mỹ phẩm và thiết bị y tế.
Các thủ tục thuộc Bộ Xây dựng chủ yếu liên quan đến phương tiện vận tải đường bộ và được phân cấp về UBND cấp tỉnh thực hiện. Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Nội vụ có các thủ tục về kiểm tra chất lượng hàng hóa thuộc phạm vi quản lý; Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chủ yếu có các thủ tục liên quan đến xuất bản phẩm hàng hóa.
Bảo đảm hệ thống vận hành thông suốt sau phân cấp
Kết quả rà soát của Cục Hải quan cho thấy, trong số các thủ tục được phân cấp, những thủ tục về cấp C/O, kiểm tra an toàn thực phẩm và cấp phép hóa chất có lượng hồ sơ lớn, phạm vi tác động rộng và liên quan trực tiếp đến nhiều cá nhân, cơ quan, tổ chức tham gia hoạt động xuất nhập khẩu.
Đối với thủ tục cấp C/O, từ ngày 1/8/2026, việc cấp C/O được phân cấp cho các cơ quan, tổ chức cấp C/O tại địa phương. Theo quy trình, doanh nghiệp khai và gửi hồ sơ đề nghị cấp C/O trên hệ thống do Bộ Công Thương quản lý. Cơ quan có thẩm quyền tiếp nhận, kiểm tra, xử lý và quyết định việc cấp C/O trên hệ thống này.
Sau khi hoàn thành xử lý hồ sơ, dữ liệu C/O điện tử mẫu D và AK/VK được truyền sang Cổng thông tin một cửa quốc gia để tiếp tục chuyển tới các đối tác nước ngoài. Các C/O khác được Bộ Công Thương trả trực tiếp cho doanh nghiệp.
Như vậy, việc phân cấp làm thay đổi cơ quan có thẩm quyền xử lý hồ sơ nhưng không làm thay đổi mô hình hệ thống cũng như đầu mối kết nối, trao đổi dữ liệu qua Cổng thông tin một cửa quốc gia.
Đối với kiểm tra an toàn thực phẩm nhập khẩu thuộc phạm vi quản lý của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, từ ngày 1/9/2026, thẩm quyền kiểm tra được chuyển về cơ quan do Chủ tịch UBND cấp tỉnh giao hoặc chỉ định.
Để đáp ứng thay đổi này, Ban Công nghệ thông tin và Thống kê hải quan (Cục Hải quan) đã phối hợp với Cục Công nghệ thông tin và Chuyển đổi số (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cập nhật, bổ sung danh mục cơ quan xử lý trên Cổng thông tin một cửa quốc gia.
Việc cập nhật được thực hiện đối với các thủ tục cấp giấy chứng nhận kiểm dịch thực vật nhập khẩu; kiểm tra nhà nước về an toàn thực phẩm đối với hàng hóa có nguồn gốc thực vật nhập khẩu; kiểm tra nhà nước về chất lượng thức ăn chăn nuôi, thức ăn thủy sản có nguồn gốc thực vật nhập khẩu.
Với các thủ tục nêu trên, chỉ trong thời gian từ ngày 1 đến 15/9/2026, Cổng thông tin một cửa quốc gia đã tiếp nhận và chuyển Bộ Nông nghiệp và Môi trường xử lý 25.674 hồ sơ; trả kết quả cấp giấy an toàn thực phẩm đối với 8.932 hồ sơ, đáp ứng yêu cầu xử lý theo thẩm quyền mới…
 |
| Hoạt động nghiệp vụ tại Chi cục Hải quan khu vực III. Ảnh: Cục Hải quan. |
Tránh đầu tư trùng lặp, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp
Trong phạm vi dự án mở rộng Cổng thông tin một cửa quốc gia (giai đoạn 3) sẽ triển khai 188 TTHC thuộc 9 bộ, ngành phục vụ triển khai Cơ chế một cửa quốc gia và Cơ chế một cửa ASEAN.
Qua rà soát, có 65/188 thủ tục được xác định có phân cấp từ Trung ương cho địa phương, chiếm 34,6%. Trong đó, toàn bộ 23 thủ tục thuộc lĩnh vực đường bộ của Bộ Xây dựng trong danh mục rà soát đã được phân cấp cho địa phương.
Các thủ tục phân cấp còn lại chủ yếu thuộc các nhóm kiểm tra chất lượng, kiểm tra an toàn thực phẩm, chứng nhận xuất xứ hàng hóa và quản lý xuất nhập khẩu hàng hóa thuộc phạm vi quản lý của các bộ, ngành.
Kết quả rà soát cũng cho thấy, trong 188 TTHC dự kiến triển khai thuộc dự án, có 166 thủ tục đã có hệ thống xử lý nghiệp vụ, gồm 62 thủ tục triển khai trên Cổng Dịch vụ công quốc gia và 104 thủ tục trên hệ thống chuyên ngành hoặc cổng dịch vụ công của các bộ, ngành.
Còn lại 22 thủ tục chưa có hệ thống xử lý nghiệp vụ, tập trung chủ yếu vào Bộ Y tế.
Từ hiện trạng này, để tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp trong thực hiện TTHC trên Cổng thông tin một cửa quốc gia, Cục Hải quan đã trao đổi với đầu mối nghiệp vụ, kỹ thuật của các bộ, ngành và dự kiến thực hiện nhiều nội dung liên quan.
Đó là, đối với các TTHC đã triển khai trên Cổng Dịch vụ công quốc gia, Cổng thông tin một cửa quốc gia chỉ tiếp nhận kết quả giải quyết TTHC dưới dạng chỉ tiêu thông tin điện tử phục vụ tra cứu, không xây dựng chức năng tiếp nhận hồ sơ, tránh trùng lặp giữa các hệ thống.
Đối với TTHC đã có hệ thống nghiệp vụ chuyên ngành, triển khai theo hướng tiếp nhận hồ sơ trên Cổng thông tin một cửa quốc gia, sau đó chuyển hồ sơ về hệ thống nghiệp vụ của các bộ, ngành để xử lý; kết quả giải quyết TTHC được gửi về Cổng thông tin một cửa quốc gia để trả cho người dân, doanh nghiệp.
Đối với các TTHC chưa có hệ thống nghiệp vụ chuyên ngành, Cổng thông tin một cửa quốc gia sẽ hỗ trợ xây dựng chức năng, cấp tài khoản và phân quyền cho cán bộ, công chức nghiệp vụ của các bộ, ngành thực hiện tiếp nhận, trả kết quả trực tiếp trên Cổng thông tin một cửa quốc gia. Việc xử lý hồ sơ TTHC, phân cấp, phân quyền được các bộ, ngành thực hiện theo quy trình riêng, không thuộc chức năng của Cổng thông tin một cửa quốc gia.
Việc rà soát, cập nhật phương án triển khai và phối hợp xử lý vướng mắc nhằm bảo đảm kết nối, trao đổi dữ liệu phù hợp với thẩm quyền giải quyết TTHC sau phân cấp, tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp trong hoạt động xuất nhập khẩu.
