Theo đánh giá của cơ quan Hải quan, khối lượng hồ sơ quản lý thuế đối với hàng hóa xuất nhập khẩu ngày càng gia tăng đòi hỏi phương thức thực hiện phải được chuẩn hóa theo hướng điện tử và khai thác hiệu quả dữ liệu đã có. Thông tư số 86/2026/TT-BTC của Bộ Tài chính đã quy định cụ thể việc sử dụng dữ liệu điện tử trong quản lý thuế, góp phần thống nhất quy trình thực hiện thủ tục đối với hàng hóa xuất nhập khẩu.
 |
| Cơ quan Hải quan vận hành Hệ thống công nghệ thông tin. Ảnh: CHQ |
Khai thác dữ liệu điện tử
Cùng với sự phát triển của hoạt động xuất nhập khẩu, mỗi năm cơ quan Hải quan tiếp nhận và xử lý khối lượng lớn hồ sơ liên quan đến khai thuế, miễn thuế, giảm thuế, hoàn thuế, không thu thuế, xử lý tiền thuế nộp thừa, gia hạn nộp thuế và nhiều nghiệp vụ quản lý thuế khác. Việc chuẩn hóa phương thức tiếp nhận, xử lý và khai thác thông tin trên môi trường điện tử là yêu cầu đặt ra nhằm đáp ứng yêu cầu quản lý trong tình hình mới.
Thông tư số 86/2026/TT-BTC quy định về quản lý thuế đối với hàng hóa xuất nhập khẩu đã cụ thể việc khai thuế, nộp hồ sơ và trao đổi thông tin giữa người nộp thuế với cơ quan Hải quan thông qua Hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan.
Theo đó, người nộp thuế thực hiện khai đầy đủ các chỉ tiêu thông tin theo quy định trên hệ thống; trường hợp Hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan chưa đáp ứng việc khai báo một số chỉ tiêu thì thực hiện gửi bản chụp điện tử có ký số đối với các chứng từ, tài liệu liên quan theo quy định.
Bên cạnh đó, Thông tư số 86/2026/TT-BTC cũng quy định cơ quan Hải quan sử dụng thông tin, chứng từ, tài liệu được gửi qua Hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan, Cổng thông tin một cửa quốc gia, Cổng dịch vụ công trực tuyến, Cổng thông tin một cửa ASEAN, các hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính, cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành và các hệ thống thông tin được kết nối, chia sẻ theo quy định của pháp luật để phục vụ việc tiếp nhận, kiểm tra và giải quyết các thủ tục quản lý thuế đối với hàng hóa xuất nhập khẩu.
Đối với các chứng từ thuộc hồ sơ miễn thuế, giảm thuế, hoàn thuế, không thu thuế, xử lý tiền thuế nộp thừa, gia hạn nộp thuế và các hồ sơ quản lý thuế khác đã có trên Cổng thông tin một cửa quốc gia hoặc các hệ thống thông tin được kết nối, chia sẻ theo quy định của pháp luật, người nộp thuế không phải nộp lại cho cơ quan Hải quan mà cung cấp thông tin để cơ quan Hải quan khai thác, sử dụng trong quá trình giải quyết thủ tục theo quy định của Thông tư số 86/2026/TT-BTC.
Theo đại diện Chi cục Hải quan khu vực VI, Thông tư số 86/2026/TT-BTC đã quy định rõ phương thức tiếp nhận, khai thác và sử dụng dữ liệu điện tử trong quá trình thực hiện các thủ tục quản lý thuế đối với hàng hóa xuất nhập khẩu.
Trong quá trình thực hiện, cơ quan Hải quan căn cứ quy định của Thông tư số 86/2026/TT-BTC để tiếp nhận hồ sơ, khai thác thông tin từ Hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan và các hệ thống thông tin được kết nối, chia sẻ theo quy định của pháp luật.
Đại diện Hải quan khu vực VI cho biết thêm, việc sử dụng dữ liệu điện tử theo quy định của Thông tư số 86/2026/TT-BTC là cơ sở để thực hiện việc tiếp nhận, kiểm tra và giải quyết các hồ sơ miễn thuế, giảm thuế, hoàn thuế, không thu thuế, xử lý tiền thuế nộp thừa, gia hạn nộp thuế và các nghiệp vụ quản lý thuế khác theo quy định.
Giảm chi phí tuân thủ
Theo cộng đồng doanh nghiệp và các đơn vị làm thủ tục hải quan, việc triển khai thống nhất các quy định về sử dụng dữ liệu điện tử sẽ hỗ trợ quá trình thực hiện thủ tục quản lý thuế thuận lợi hơn.
 |
| Công chức Hải quan cửa khẩu quốc tế Bình Hiệp hướng dẫn thủ tục cho doanh nghiệp. Ảnh: T.D |
Ông Lê Viết Thương, đại diện Công ty TNHH Minh Mỹ (Nghệ An) cho biết doanh nghiệp quan tâm đến việc các quy định của Thông tư số 86/2026/TT-BTC được triển khai thống nhất, đặc biệt đối với việc khai thác thông tin từ các hệ thống điện tử trong quá trình giải quyết thủ tục.
Đối với các chứng từ, tài liệu đã có trên các hệ thống thông tin được kết nối, chia sẻ theo quy định của pháp luật, việc cơ quan Hải quan thực hiện khai thác dữ liệu theo quy định của Thông tư số 86/2026/TT-BTC sẽ giúp doanh nghiệp không phải nộp lại các chứng từ này trong quá trình thực hiện thủ tục, ông Lê Viết Thương nêu rõ.
Ở góc độ đại lý làm thủ tục hải quan, bà Nguyễn Thị Kim Oanh, đại lý làm thủ tục hải quan tại Lạng Sơn đánh giá, việc thực hiện thống nhất các quy định về khai thác dữ liệu điện tử sẽ tạo thuận lợi hơn trong quá trình chuẩn bị hồ sơ.
Bà Nguyễn Thị Kim Oanh cho rằng, Thông tư số 86/2026/TT-BTC đã quy định rõ trường hợp các chứng từ đã có trên Cổng thông tin một cửa quốc gia hoặc các hệ thống thông tin được kết nối, chia sẻ thì người nộp thuế không phải nộp lại cho cơ quan Hải quan. Đây là nội dung được cộng đồng doanh nghiệp quan tâm trong quá trình thực hiện thủ tục quản lý thuế.
Có thể thấy, Thông tư số 86/2026/TT-BTC đã cụ thể hóa nhiều quy định về quản lý thuế đối với hàng hóa xuất nhập khẩu theo hướng tăng cường sử dụng dữ liệu điện tử trong quá trình giải quyết thủ tục hành chính. Việc khai thác thông tin từ các hệ thống được kết nối, chia sẻ theo quy định là cơ sở để cơ quan Hải quan tiếp nhận, kiểm tra và giải quyết hồ sơ quản lý thuế, đồng thời góp phần chuẩn hóa quy trình thực hiện trên môi trường điện tử, bảo đảm thống nhất trong tổ chức thực hiện theo quy định của pháp luật.
