Pháp luật thuế hiện hành đã có quy định về nghĩa vụ hóa đơn, khai và nộp thuế đối với hộ, cá nhân kinh doanh, đồng thời quy định hồ sơ để doanh nghiệp sản xuất nước mắm hạch toán khoản chi mua cá từ người đánh bắt trực tiếp.
 |
| hộ, chủ tàu đánh bắt cá được nêu trong kiến nghị, người nộp thuế cần căn cứ thực tế đặc điểm hoạt động sản xuất, kinh doanh của mình để thực hiện nghĩa vụ thuế nếu có, theo đúng quy định pháp luật thuế. Ảnh: Hương Quỳnh |
Cục Thuế vừa có văn bản trả lời kiến nghị của Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) liên quan đến những khó khăn của cộng đồng doanh nghiệp trong tháng 8/2026.
Theo phản ánh được VCCI tổng hợp từ Hiệp hội nước mắm truyền thống, tại một số địa phương, các hộ (chủ tàu) đánh bắt cá thường không đủ điều kiện ký xác nhận bán cá làm nguyên liệu cho các cơ sở sản xuất nước mắm. Nguyên nhân là các chủ tàu lo ngại doanh số bán cá vượt mức quy định nhưng không có hóa đơn thì sẽ phải nộp thuế.
Do đó, một số chủ tàu từ chối nhận tiền thanh toán qua tài khoản ngân hàng, trong khi cơ sở sản xuất nước mắm cần có căn cứ, chứng từ để chứng minh việc mua nguyên liệu.
Hiệp hội nước mắm truyền thống kiến nghị cơ quan Thuế tại các địa phương có làng nghề nước mắm hướng dẫn, hỗ trợ các tàu cá thực hiện việc xác nhận bán cá cho cơ sở sản xuất. Qua đó, hoạt động thu mua nguyên liệu được thuận lợi, đồng thời doanh nghiệp sản xuất nước mắm có đầy đủ hồ sơ, chứng từ theo quy định của pháp luật thuế.
Trả lời kiến nghị này, Cục Thuế cho biết nghĩa vụ lập hóa đơn, khai thuế và nộp thuế đối với cá nhân kinh doanh, hộ kinh doanh đã được quy định tại Luật thuế GTGT năm 2024, Luật thuế TNDN năm 2025, Luật thuế TNCN năm 2025, Nghị định số 68/2026/NĐ-CP ngày 5/3/2026 của Chính phủ cùng các văn bản sửa đổi, bổ sung và hướng dẫn thi hành.
Theo đó, đối với các trường hợp hộ, chủ tàu đánh bắt cá được nêu trong kiến nghị, người nộp thuế cần căn cứ thực tế đặc điểm hoạt động sản xuất, kinh doanh của mình để thực hiện nghĩa vụ thuế nếu có, theo đúng quy định pháp luật thuế.
Một nội dung đáng chú ý được Cục Thuế làm rõ là hồ sơ, chứng từ để doanh nghiệp sản xuất nước mắm xác nhận việc mua cá nguyên liệu từ người đánh bắt trực tiếp.
Cục Thuế dẫn Điều 9 Nghị định số 320/2025/NĐ-CP ngày 15/12/2025 của Chính phủ, quy định về các khoản chi được trừ và điều kiện được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế TNDN.
Trong đó có trường hợp doanh nghiệp mua sản phẩm nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản của người sản xuất, đánh bắt trực tiếp bán ra.
Đối với trường hợp mua hàng hóa, dịch vụ của cá nhân, hộ kinh doanh không thuộc trường hợp mua của người đánh bắt trực tiếp bán ra, nếu người bán có mức doanh thu dưới ngưỡng doanh thu chịu thuế giá trị gia tăng thì doanh nghiệp phải có chứng từ chi trả tiền theo quy định của pháp luật về kế toán, hóa đơn, chứng từ.
Đáng chú ý, trường hợp giá trị mua hàng hóa, dịch vụ trong ngày của từng hộ, cá nhân từ 5 triệu đồng trở lên thì phải thanh toán không dùng tiền mặt.
Cùng với đó, doanh nghiệp phải có Bảng kê thu mua hàng hóa, dịch vụ do người đại diện theo pháp luật hoặc người được ủy quyền của doanh nghiệp ký và chịu trách nhiệm.
Theo quy định được Cục Thuế dẫn chiếu, bảng kê không yêu cầu người bán ký xác nhận. Như vậy, pháp luật thuế hiện hành đã có hướng dẫn đối với vấn đề Hiệp hội nước mắm truyền thống phản ánh.
Cơ quan Thuế cũng đề nghị VCCI tiếp tục phối hợp trong công tác tuyên truyền, hướng dẫn các hộ gia đình, cá nhân, chủ tàu đánh bắt thủy sản và các tổ chức thu mua, sản xuất nước mắm thực hiện đúng quy định về thuế, hóa đơn, chứng từ.
