Chủ nhật 22/11/2026 14:21
Thời tiết: Hà Nội 25°C
Đà Nẵng 27°C
Cà Mau 32°C
Hải Phòng 25°C
TP Hồ Chí Minh 34°C
e-ISSN 3093-3501
Vấn đề - Sự kiện / Thuế
aa

Chống gian lận hóa đơn điện tử: Từ "xác thực sinh trắc học" đến "hồ sơ rủi ro 360°"

Lan Trung
Hành vi thành lập doanh nghiệp "ma", mua bán hóa đơn khống và chiếm đoạt tiền thuế ngày càng biến tướng tinh vi với các thủ đoạn như: thuê danh tính thật, công nghệ deepfake (ứng dụng trí tuệ nhân tạo để tạo các nội dung giả mạo) hay chia nhỏ giao dịch. Trước thực trạng này, cơ quan Thuế và các bộ, ngành đã đồng loạt triển khai nhiều giải pháp từ hoàn thiện pháp lý đến công nghệ nhằm chuyển dịch căn bản từ "phát hiện, xử lý sau" sang "ngăn chặn, cảnh báo sớm".
Chống gian lận hóa đơn điện tử: Từ xác thực sinh trắc học đến hồ sơ rủi ro 360 độ
Thuế tỉnh Nghệ An đẩy mạnh rà soát hóa đơn. Ảnh: Trung Kiên

Nhận diện doanh nghiệp mua bán trái phép hóa đơn

Hóa đơn là chứng từ gốc quan trọng phản ánh giao dịch mua bán, là căn cứ trực tiếp để khấu trừ thuế GTGT, xác định chi phí hợp lý khi tính thuế TNDN và quyết toán ngân sách. Chính vì vai trò cốt lõi này, hóa đơn luôn trở thành mục tiêu hàng đầu bị các đối tượng tội phạm lợi dụng.

Hành vi thành lập doanh nghiệp “ma” xuất khống hóa đơn không chỉ làm thất thu ngân sách nhà nước mà còn làm tổn hại nghiêm trọng môi trường kinh doanh, đẩy rủi ro pháp lý sang các doanh nghiệp làm ăn chân chính khi vô tình sử dụng hóa đơn đầu vào của các đơn vị này.

Qua công tác quản lý và xử lý các vụ án lớn, đại diện Thuế tỉnh Nghệ An chỉ ra những đặc điểm nhận dạng của các đường dây mua bán trái phép hóa đơn:

Vòng đời “siêu ngắn”: Doanh nghiệp sau khi thành lập và đăng ký hóa đơn điện tử sẽ ồ ạt xuất lượng hóa đơn lớn ngay trong 3 - 12 tháng đầu, sau đó nhanh chóng bỏ địa chỉ kinh doanh.

Bất tương xứng quy mô: Các đơn vị này có vốn điều lệ nhỏ, không có tài sản cố định, không kho bãi, không chi phí điện nước hay nhân công, nhưng doanh thu ghi trên hóa đơn đầu ra vọt lên hàng chục, hàng trăm tỷ đồng.

“Hình nhân thế mạng”: Người đại diện pháp luật thường là lao động tự do, sinh viên, người cao tuổi được thuê đứng tên với mức phí vài triệu đồng. Một cá nhân có thể đứng tên hộ hàng loạt pháp nhân ở nhiều địa bàn.

Dùng chung hạ tầng vận hành: Các doanh nghiệp trong cùng đường dây thường trùng địa chỉ trụ sở, số điện thoại, email, kế toán, chữ ký số và mở tài khoản tại cùng một chi nhánh ngân hàng.

Dòng tiền “quay vòng khép kín”: Bên mua chuyển khoản để hợp thức hóa chứng từ, ngay sau đó tiền được rút mặt hoặc chuyển qua tài khoản cá nhân rồi hoàn trả cho bên mua sau khi trừ “phí hóa đơn”.

Các hình thức gian lận phổ biến bao gồm: xuất hóa đơn khống hoàn toàn; xuất thấp hơn giá trị thực tế để giấu doanh thu (mảng bán lẻ, ăn uống, xây dựng, bất động sản); gian lận hoàn thuế GTGT (hàng xuất khẩu biên giới, nông sản, dăm gỗ, linh kiện điện tử); chia nhỏ giao dịch né quy định thanh toán ngân hàng; và rao bán hóa đơn công khai trên mạng xã hội.

Nguyên nhân đến từ nhu cầu giảm nghĩa vụ thuế của một số doanh nghiệp, kẽ hở khâu hậu kiểm đăng ký kinh doanh, thói quen cho mượn CCCD của người dân và sự buông lỏng quản lý, tiếp tay của một bộ phận công chức thuế trực tiếp phụ trách.

Quản chặt từ dòng tiền đến danh tính

Đai diện Thuế tỉnh Nghệ An cũng nhấn mạnh, giai đoạn 2025–2026 ghi nhận bước ngoặt căn bản khi khung pháp lý được hoàn thiện đồng bộ, bít kín các kẽ hở: Cụ thể: Theo Luật thuế GTGT số 48/2024/QH15 và Luật thuế TNDN số 67/2025/QH15, từ ngày 1/7/2025, mọi giao dịch từ 5 triệu đồng trở lên bắt buộc phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt mới được khấu trừ thuế và tính vào chi phí được trừ.

Thêm vào đó, ngành Thuế phối hợp với Cục C06 (Bộ Công an) triển khai xác thực sinh trắc học đối với người đại diện theo pháp luật khi đăng ký hoặc thay đổi thông tin sử dụng hóa đơn điện tử qua eTax Mobile và Cổng dịch vụ công quốc gia.

Cơ quan Thuế đã phối hợp với ngân hàng Kiểm soát dòng tiền theo sinh trắc học: theo đó từ ngày 1/7/2026, doanh nghiệp dưới 12 tháng bắt buộc phải xác thực sinh trắc học khuôn mặt khi duyệt lệnh chuyển tiền trên 50 triệu đồng/lần hoặc tổng giao dịch trong ngày vượt 100 triệu đồng. Quy định này triệt hạ thủ đoạn “đứng tên hộ rồi giao chữ ký số cho người khác vận hành”.

Ngành Thuế ban hành Quyết định số 595/QĐ-CT làm sạch dữ liệu toàn quốc, tập trung xử lý các doanh nghiệp ngừng hoạt động chưa đóng MST và các cá nhân bị giả mạo thông tin lập công ty “ma”.

Các giải pháp đồng bộ này đã góp phần giảm thiểu tình trạng, các doanh nghiệp được thành lập chỉ nhằm mục đích buôn bán hóa đơn.

Tuy nhiên, đại diện Thuế tỉnh Nghệ An cũng cho rằng, dù rào cản pháp lý được nâng cao, cơ quan chức năng dự báo tội phạm sẽ chuyển sang các phương thức tinh vi hơn như: thuê danh tính thật tự nguyện đến quét khuôn mặt; sử dụng công nghệ Deepfake giả mạo khuôn mặt và chiếm quyền thiết bị; mua lại doanh nghiệp hoạt động trên 12 tháng để lách luật; hoặc chia nhỏ giao dịch dưới ngưỡng kiểm soát.

Bên cạnh đó, việc xử lý đối với trường hợp bên mua có giao dịch thật, hàng hóa thật, thanh toán thật nhưng bên bán sau đó bỏ trốn là bài toán hết sức nhạy cảm. Xử lý quá cứng nhắc sẽ gây thiệt hại cho doanh nghiệp chân chính, nhưng nếu nới lỏng lại tạo kẽ hở cho tội phạm trốn thuế.

Bốn nhóm giải pháp đột phá

Đứng trước thực tiễn trên, Thuế tỉnh Nghệ An định hướng chuyển trọng tâm sang “Ngăn chặn từ gốc - Quản lý bằng dữ liệu - Kiểm soát rủi ro có trọng điểm” với 4 nhóm giải pháp then chốt:

Kiểm soát chặt khâu “khai sinh” doanh nghiệp: Tiến hành kiểm tra xác minh thực địa 100% doanh nghiệp mới thành lập thuộc nhóm rủi ro cao, lưu ảnh chụp định vị GPS vào hồ sơ điện tử. Khai thác dữ liệu chủ sở hữu hưởng lợi theo Nghị định 296/2026/NĐ-CP để lập bản đồ quan hệ sở hữu.

Ngành thuế Nghệ An đã Ứng dụng Trí tuệ nhân tạo (AI) và Big Data để xây dựng “hồ sơ rủi ro 360 độ” cho từng người nộp thuế, tích hợp dữ liệu đa ngành với điểm rủi ro được chấm và cập nhật theo tuần. Triển khai phân tích mạng lưới (graph analytics) bóc gỡ chuỗi F0 - F1 - Fn, tự động phát hiện các doanh nghiệp liên kết bất thường.

Cơ quan Thuế đã số hóa toàn bộ quá trình xử lý công việc của công chức thuế. Mọi cảnh báo rủi ro phải được ghi nhận rõ người tiếp nhận, thời gian và kết quả xử lý. Công chức đánh giá “không có rủi ro” phải nêu rõ căn cứ và chịu trách nhiệm cá nhân. Tự động cảnh báo tới lãnh đạo đơn vị khi tỷ lệ cảnh báo quá hạn cao bất thường.

Tuyên truyền và bảo vệ doanh nghiệp chân chính: Nghiên cứu cơ chế cảnh báo tự động tới bên mua khi đối tác bán hàng bị chuyển sang trạng thái rủi ro cao. Đẩy mạnh Chương trình “Hóa đơn may mắn” và tuyên truyền diện rộng qua truyền thanh cơ sở, mạng xã hội về hậu quả pháp lý của hành vi “đứng tên hộ”.

Có thể nói, những quy định mới từ điều kiện thanh toán ngân hàng 5 triệu đồng, xác thực sinh trắc học VNeID đến phân tích dữ liệu lớn đã tạo nên tuyến phòng thủ đồng bộ chưa từng có. Tuy nhiên, cuộc chiến chống gian lận hóa đơn chỉ thực sự bền vững khi giữ vững 3 trụ cột: Ngăn chặn từ gốc - Quản lý bằng dữ liệu - Kỷ cương đạo đức công vụ từ bên trong, qua đó bảo vệ nguồn thu ngân sách và duy trì môi trường kinh doanh minh bạch, công bằng.

Tin bài có thể bạn quan tâm

Đề xuất xóa nợ lệ phí môn bài, tiền chậm nộp, gỡ khó cho người nộp thuế

Đề xuất xóa nợ lệ phí môn bài, tiền chậm nộp, gỡ khó cho người nộp thuế

Chính phủ đề xuất xóa nợ lệ phí môn bài và tiền chậm nộp đối với người nộp thuế đã ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn tất thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế hoặc không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký. Chính sách nhằm tháo gỡ vướng mắc về nghĩa vụ tài chính tồn đọng, tạo điều kiện khôi phục hoạt động hoặc chấm dứt hoạt động theo quy định.
Cục Thuế thông báo nâng cấp ứng dụng HTKK phiên bản 5.8.4

Cục Thuế thông báo nâng cấp ứng dụng HTKK phiên bản 5.8.4

Ngày 18/11/2026, Cục Thuế chính thức thông báo việc nâng cấp ứng dụng Hỗ trợ kê khai (HTKK) lên phiên bản 5.8.4. Phiên bản mới này nhằm đáp ứng các quy định tại Thông tư số 89/2026/TT-BTC ngày 30/6/2026 và Nghị định số 252/2026/NĐ-CP của Chính phủ, đồng thời giải quyết các vấn đề phát sinh trong quá trình triển khai phiên bản HTKK 5.8.3.
Tăng cường hợp tác quốc tế, hỗ trợ hiện đại hóa quản lý thuế

Tăng cường hợp tác quốc tế, hỗ trợ hiện đại hóa quản lý thuế

Cục Thuế (Bộ Tài chính) vừa có buổi làm việc với đoàn công tác Bộ Hợp tác Kinh tế và Phát triển Liên bang Đức (BMZ). Buổi làm việc là dịp để hai bên nhìn lại những kết quả hợp tác trong khuôn khổ Dự án “Tăng cường quản lý tài chính công” giai đoạn 2022–2026, đồng thời trao đổi về định hướng hỗ trợ kỹ thuật nhằm đáp ứng yêu cầu cải cách, hiện đại hóa ngành Thuế trong thời gian tới.
Mở lối xử lý 2,5 triệu mã số thuế nhưng không mở cửa cho trục lợi

Mở lối xử lý 2,5 triệu mã số thuế nhưng không mở cửa cho trục lợi

Cơ chế đặc thù xử lý nợ thuế đang trình Quốc hội được kỳ vọng tháo nút thắt khiến khoảng 2,5 triệu mã số thuế ở trạng thái ngừng hoạt động hoặc không còn tại địa chỉ đăng ký chưa thể khép hồ sơ. Để chính sách đạt được mục tiêu, cần phân biệt rõ ràng giữa người nộp thuế thực sự ngừng kinh doanh với trường hợp cố tình né nghĩa vụ, đồng thời lấy dữ liệu và quản lý rủi ro làm hàng rào kiểm soát.
Giảm 30% thuế, đòn bẩy giúp hàng triệu doanh nghiệp, hộ kinh doanh vượt qua khó khăn

Giảm 30% thuế, đòn bẩy giúp hàng triệu doanh nghiệp, hộ kinh doanh vượt qua khó khăn

Trong bối cảnh chi phí đầu vào biến động, việc ban hành Nghị định số 398/2026/NĐ-CP ngày 29/10/2026 của Chính phủ được ví như "luồng sinh khí mới" tiếp sức cho cộng đồng kinh doanh. Với mức giảm 30% thuế TNCN và thuế TNDN áp dụng cho kỳ tính thuế năm 2026–2027 đối với các cơ sở có doanh thu dưới 10 tỷ đồng/năm, hàng triệu hộ kinh doanh cùng doanh nghiệp nhỏ đang có thêm nguồn lực tài chính quan trọng để gỡ khó, ổn định sản xuất và phát triển bền vững.
Chính phủ trình đề xuất xóa nợ lệ phí môn bài và tiền chậm nộp đến ngày 21/11/2026

Chính phủ trình đề xuất xóa nợ lệ phí môn bài và tiền chậm nộp đến ngày 21/11/2026

Chính phủ đề xuất xử lý xóa nợ lệ phí môn bài (gồm cả thuế môn bài trước ngày 1/1/2017) và tiền chậm nộp (gồm cả tiền phạt chậm nộp trước ngày 1/7/2013) của người nộp thuế ở trạng thái 03, 06 tính đến ngày 21/11/2026.
Giảm tác hại thuốc lá: Từ chính sách thuế đến kiểm soát điểm bán

Giảm tác hại thuốc lá: Từ chính sách thuế đến kiểm soát điểm bán

Lộ trình tăng thuế sẽ khiến tăng giá bán thuốc lá được kỳ vọng góp phần giảm người hút thuốc và số ca tử vong sớm. Cùng với chính sách thuế, việc kiểm soát điểm bán, ngăn mua bán thuốc lá mới trên môi trường số được đặt ra trong tiến trình sửa đổi Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá.
Cảnh báo sớm tạm hoãn xuất cảnh: Giải pháp giúp người nộp thuế hạn chế rủi ro

Cảnh báo sớm tạm hoãn xuất cảnh: Giải pháp giúp người nộp thuế hạn chế rủi ro

Với sự phối hợp liên ngành chặt chẽ và ứng dụng công nghệ hiện đại, thời gian hủy bỏ lệnh tạm hoãn xuất cảnh sau khi hoàn thành nghĩa vụ thuế đã được rút ngắn chỉ còn từ 5 đến 7 phút. Đáng chú ý, ngành Thuế đang đa dạng hóa các phương thức cảnh báo sớm qua eTax Mobile, VNeID và tin nhắn SMS giúp người nộp thuế chủ động phòng tránh rủi ro trước mỗi chuyến đi.
Cục Thuế siết chặt kỷ cương: Công chức làm sai phải bỏ tiền túi hoàn trả ngân sách

Cục Thuế siết chặt kỷ cương: Công chức làm sai phải bỏ tiền túi hoàn trả ngân sách

Cục Thuế (Bộ Tài chính) vừa ban hành Công văn số 8743/CT-PC về trách nhiệm của cơ quan Thuế và công chức thuế trong thi hành công vụ.
Doanh nghiệp cần nhận diện sớm rủi ro để phát triển bền vững

Doanh nghiệp cần nhận diện sớm rủi ro để phát triển bền vững

Trong bối cảnh ngành Thuế đẩy mạnh chuyển đổi số và quản lý rủi ro dựa trên cơ sở dữ liệu tập trung, tuân thủ nghĩa vụ thuế không chỉ là kê khai hay nộp tiền đúng hạn. Nhận diện sớm dấu hiệu rủi ro, kiểm soát chặt chẽ từng hóa đơn điện tử và chủ động thiết lập "chuỗi bằng chứng giao dịch" chính là chìa khóa giúp DN an tâm phát triển bền vững.
Nộp thừa tiền thuế: Quyền hoàn trả thuộc về người nộp thuế

Nộp thừa tiền thuế: Quyền hoàn trả thuộc về người nộp thuế

Theo Luật sư Nguyễn Văn Được, Ủy viên Ban Chấp hành Hội Tư vấn Thuế Việt Nam, Tổng giám đốc Công ty TNHH Kế toán và Tư vấn Thuế Trọng Tín, pháp luật cho phép người nộp thuế được bù trừ hoặc hoàn trả khoản tiền thuế nộp thừa khi đáp ứng các điều kiện theo quy định.
Đẩy mạnh tuyên truyền chính sách thuế và xử lý tạm hoãn xuất cảnh theo thời gian thực

Đẩy mạnh tuyên truyền chính sách thuế và xử lý tạm hoãn xuất cảnh theo thời gian thực

Cục Thuế (Bộ Tài chính) vừa có công văn gửi Thuế các tỉnh, thành phố và các Ban, đơn vị trực thuộc về việc đẩy mạnh tuyên truyền chính sách thuế và thực hiện quy định tạm hoãn xuất cảnh.
Gỡ vướng thuế, tiếp sức người kinh doanh

Gỡ vướng thuế, tiếp sức người kinh doanh

Ghi nhận những giải pháp quản lý thuế được Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn nêu tại phiên chất vấn ngày 12/11, cộng đồng doanh nghiệp kỳ vọng việc triển khai sẽ giúp giải quyết hồ sơ mã số thuế tồn đọng, giảm thời gian, giảm chi phí tuân thủ cho người nộp thuế.
Bộ trưởng Bộ Tài chính đã thẳng thắn trước vướng mắc, rõ giải pháp hoàn thuế

Bộ trưởng Bộ Tài chính đã thẳng thắn trước vướng mắc, rõ giải pháp hoàn thuế

Trao đổi với phóng viên, ông Lê Văn Sơn, Trưởng ban Đào tạo Hội Tư vấn và Đại lý thuế TP. Hồ Chí Minh, đánh giá Bộ trưởng Bộ Tài chính đã thẳng thắn nhìn nhận khó khăn của doanh nghiệp trong hoàn thuế, đồng thời đề cập những giải pháp gắn cải cách thủ tục với kiểm soát rủi ro và nâng cao trách nhiệm thực thi.
Hoàn thuế đạt 99% dự toán năm, góp phần giảm áp lực vốn cho doanh nghiệp

Hoàn thuế đạt 99% dự toán năm, góp phần giảm áp lực vốn cho doanh nghiệp

Trong 10 tháng năm 2026, số tiền hoàn thuế đã đạt khoảng 99% dự toán cả năm. Đánh giá cao nỗ lực của Bộ Tài chính và cơ quan Thuế trong việc đẩy nhanh tiến độ hoàn thuế, các chuyên gia cho rằng, kết quả này không chỉ góp phần giảm áp lực vốn cho doanh nghiệp, mà còn thể hiện những chuyển biến tích cực trong cải cách thủ tục hành chính, cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh.