Tối giản hồ sơ khai bổ sung và bảo quản hàng hóa
Điểm nhấn quan trọng nhất trong công tác cải cách hồ sơ quy định tại Thông tư số 121/2025/TT-BTC chính là việc xử lý các tình huống khai sửa đổi, bổ sung vốn là nút thắt gây chậm trễ trong thông quan trước đây.
Những thay đổi này không chỉ đơn thuần là lược bỏ các đầu mục giấy tờ rườm rà mà còn chuyển đổi mạnh mẽ từ tư duy tiền kiểm sang hậu kiểm dựa trên nền tảng quản lý rủi ro và niềm tin vào tính tự giác của cộng đồng doanh nghiệp (DN), tạo hành lang thông thoáng cho dòng chảy thương mại xuyên biên giới.
Ông Đào Duy Tám, Trưởng Ban Quản lý giám sát về hải quan, Cục Hải quan cho biết, theo quy định tại Thông tư số 121/2025/TT-BTC, bộ hồ sơ khai bổ sung đã được tinh gọn tối đa chỉ còn 2 loại chứng từ dưới dạng bản chụp bao gồm văn bản ghi nhận việc thống nhất phương án xử lý hàng hóa sai lệch giữa người gửi và người nhận cùng hóa đơn thương mại ghi nhận việc sửa đổi thông tin.
 |
| Công chức Hải quan xử lý tờ khai hải quan trên môi trường điện tử. Ảnh: H.Nụ |
Việc lược bỏ các chứng từ xác minh phức tạp giúp người khai hải quan giảm bớt gánh nặng chuẩn bị hồ sơ đồng thời cho phép cơ quan Hải quan tập trung nguồn lực vào các khâu kiểm tra trọng điểm.
Ngoài ra, cơ chế xử lý đối với việc khai bổ sung hiện nay được thực hiện linh hoạt theo thực tế vị trí hàng hóa nhằm tối ưu hóa thời gian giải phóng nguồn lực tại cửa khẩu. Đối với trường hợp hàng hóa còn trong khu vực giám sát hải quan, chi cục hải quan khu vực nơi đăng ký tờ khai có thẩm quyền quyết định kiểm tra thực tế hàng hóa và giải quyết tiếp thủ tục ngay tại chỗ.
Trong khi đó, đối với hàng hóa đã đưa ra khỏi khu vực giám sát, cơ quan Hải quan sẽ kiểm tra hồ sơ liên quan và giải quyết theo nguyên tắc người khai hải quan tự khai, tự chịu trách nhiệm trước pháp luật. Nếu kết quả kiểm tra phù hợp, thủ tục sẽ được thông qua tức thì, thể hiện sự phân cấp quyền hạn mạnh mẽ cho hải quan khu vực và đề cao vai trò chủ động của DN trong quá trình thực thi nghiệp vụ.
Tương tự như vậy, thủ tục đưa hàng về bảo quản tại Điều 32 Thông tư số 121/2025/TT-BTC cũng ghi nhận sự thay đổi mang tính đột phá khi quyết liệt cắt giảm 3 loại chứng từ vốn gây nhiều phiền hà trước đây.
Đánh giá về sự cải cách này trong hồ sơ hải quan, đại diện Công ty TNHH công nghiệp Brother Việt Nam chia sẻ, các giấy tờ như Giấy đăng ký kiểm tra chuyên ngành, Biên bản lấy mẫu và Tài liệu chứng minh địa điểm kho bãi bảo quản đã được thay thế bằng hình thức khai báo thông tin điện tử trực tiếp trên đơn đề nghị theo tiêu chí mẫu số 18 Phụ lục II kèm theo Thông tư số 121/2025/TT-BTC.
Việc kết nối thông tin qua Cổng thông tin một cửa quốc gia cho phép dữ liệu được luân chuyển thông suốt giữa các cơ quan kiểm tra và cơ quan Hải quan, giúp DN rút ngắn thời gian luân chuyển hàng hóa từ cửa khẩu về kho riêng mà vẫn đảm bảo sự giám sát chặt chẽ của nhà nước, đại diện Công ty TNHH công nghiệp Brother Việt Nam nhấn mạnh.
Chuẩn hóa quy trình tái xuất
Nếu như trước đây, Thông tư số 38/2015/TT-BTC quy định một cách thức xử lý chung cho các trường hợp tái xuất hàng hóa bị từ chối nhận, gửi nhầm lẫn, không có người nhận mà chưa hướng dẫn rõ cách thức xử lý đối với trường hợp hàng hóa bị từ chối nhận, hàng hóa không có người nhận, hàng hóa bị gửi nhầm, hàng hóa còn trong khu vực giám sát hải quan, hàng hóa đã đưa ra khỏi khu vực giám sát hải quan.
Trong khi mức độ rủi ro và cách thức xử lý đối với các trường hợp này là khác nhau dẫn đến việc chưa tạo thuận lợi cho người khai hải quan.
Nhiều DN cho rằng, sự thiếu đồng nhất và thiếu chi tiết trong cách thức xử lý các trường hợp hàng hóa bị từ chối nhận hàng hóa gửi nhầm lẫn hoặc hàng hóa không có người nhận tại các quy định cũ đã được Thông tư số 121/2025/TT-BTC khắc phục triệt để thông qua việc quy định chi tiết từng kịch bản nghiệp vụ cụ thể.
Trong đó, việc phân tách rõ ràng thủ tục xử lý đối với hàng hóa còn trong khu vực giám sát và hàng hóa đã đưa ra khỏi khu vực giám sát dựa trên mức độ rủi ro thực tế không chỉ tạo thuận lợi tối đa cho người khai hải quan mà còn giúp công chức hải quan có căn cứ pháp lý vững chắc để thực thi nhiệm vụ.
Theo đó, quy định mới tại Thông tư số 121/2025/TT-BTC đóng vai trò là hướng dẫn chi tiết cho khoản 4 Điều 48 Nghị định số 08/2025/NĐ-CP được sửa đổi bởi Nghị định số 167/2025/NĐ-CP tạo ra một lộ trình tái xuất minh bạch giúp DN nhanh chóng xử lý các lô hàng lỗi hoặc hàng nhầm từ đó giảm bớt gánh nặng tài chính và rủi ro bị xử lý vi phạm không đáng có do quy định chưa rõ ràng.
Theo nhiều DN, những nỗ lực không ngừng nghỉ trong cải cách thủ tục hành chính đã tạo nên một hệ sinh thái quản lý hải quan minh bạch hiệu quả khẳng định vị thế của ngành Hải quan trong việc xây dựng mô hình Hải quan số và Hải quan thông minh góp phần thúc đẩy sự phát triển bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trong kỷ nguyên số hóa toàn cầu.
