 |
| Giá xuất khẩu chè cải thiện đã hỗ trợ kim ngạch, song chưa đủ đưa toàn ngành trở lại tăng trưởng. Ảnh: Minh Huyền. |
Theo Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương), Việt Nam xuất khẩu 77,25 nghìn tấn chè, trị giá 143,48 triệu USD trong 8 tháng năm 2026, giảm 9,8% về lượng và 1,5% về trị giá so với cùng kỳ năm 2025. Chênh lệch giữa hai mức giảm cho thấy giá xuất khẩu cải thiện đã hỗ trợ kim ngạch, song chưa đủ đưa toàn ngành trở lại tăng trưởng.
Riêng tháng 8/2026, xuất khẩu chè đạt 12,78 nghìn tấn, trị giá 26,69 triệu USD. So với cùng kỳ năm trước, lượng giảm 9,3% nhưng trị giá tăng 6,8%. Giá xuất khẩu bình quân đạt 2.088,1 USD/tấn, tăng 17,7%. Dù vậy, so với tháng 7/2026, xuất khẩu vẫn giảm cả về lượng và trị giá, cho thấy tín hiệu tích cực về giá chưa đi cùng sự phục hồi ổn định của đơn hàng.
Cục Xuất nhập khẩu nhận định, thời tiết không thuận lợi tại các vùng sản xuất trọng điểm ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng chè. Đồng thời, nhu cầu tại Pakistan và một số thị trường Bắc Phi có dấu hiệu chững lại, trong khi người tiêu dùng chuyển dần sang các dòng chè chất lượng cao, chè xanh chế biến và sản phẩm có chứng nhận sinh thái, hữu cơ.
Sức ép thể hiện rõ tại Pakistan xuất khẩu chè sang thị trường này đạt 11,9 nghìn tấn, trị giá 23,43 triệu USD, giảm lần lượt 60,8% và 59,8% so với cùng kỳ, trong khi diễn biến tại các thị trường khác cũng cho thấy sự phân hóa rõ rệt.
Xuất khẩu sang Đài Loan đạt 9,23 nghìn tấn, trị giá 18,88 triệu USD, giảm 0,8% về lượng nhưng tăng 10,8% về trị giá; trong khi xuất khẩu sang Trung Quốc giảm 21% về lượng và 9,3% về trị giá. Những kết quả này đặt ra yêu cầu theo sát nhu cầu từng thị trường để điều chỉnh cơ cấu sản phẩm và kế hoạch bán hàng.
Ở chiều tích cực, xuất khẩu chè sang Nga đạt 8,07 triệu USD, tăng 14,8%; sang Hoa Kỳ đạt 7,64 triệu USD, tăng 36,4%; sang Saudi Arabia đạt 4,33 triệu USD, tăng 27,2%. Tuy nhiên, mức tăng ở một số điểm đến chưa đủ bù đắp hoàn toàn sự suy giảm tại các thị trường khác, khi tổng kim ngạch toàn ngành vẫn thấp hơn cùng kỳ.
Từ cơ cấu này, việc đa dạng hóa thị trường cần đi cùng lựa chọn phân khúc phù hợp, doanh nghiệp cần hiểu yêu cầu của đối tác, duy trì chất lượng đồng đều và đảm bảo khả năng cung ứng ổn định để chuyển tăng trưởng thành động lực lâu dài.
 |
| Xu hướng tiêu dùng đang tạo thêm cơ hội cho sản phẩm chế biến sâu, chè đặc sản và chè có thương hiệu riêng. Ảnh: Minh Huyền. |
Theo Cục Xuất nhập khẩu, giá xuất khẩu cải thiện phản ánh việc doanh nghiệp bước đầu chuyển dịch tỷ trọng sang các đơn hàng chất lượng cao hơn, như chè ô long và chè ướp hương. Đây là tín hiệu đáng chú ý khi xu hướng tiêu dùng đang tạo thêm cơ hội cho sản phẩm chế biến sâu, chè đặc sản và chè có thương hiệu riêng.
Ở góc độ hiệp hội, theo ông Hoàng Vĩnh Long, Chủ tịch Hiệp hội Chè Việt Nam, ngành chè đang cải thiện chất lượng để đáp ứng yêu cầu về an toàn thực phẩm, khả năng truy xuất và sản xuất bền vững. Nhiều doanh nghiệp đã chú trọng hơn đến vùng nguyên liệu sạch, canh tác hữu cơ và phát triển thương hiệu, song song với mở rộng đầu ra.
Từ đó đặt ra yêu cầu tổ chức lại chuỗi sản xuất theo nhu cầu thị trường, chất lượng cần được kiểm soát từ canh tác, thu hái đến chế biến và bảo quản; đồng thời liên kết chặt chẽ giữa doanh nghiệp với người trồng chè sẽ giúp việc thống nhất quy trình và truy xuất nguyên liệu thuận lợi hơn, tạo cơ sở duy trì chất lượng giữa các lô hàng.
Bàn về giải pháp phát triển xuất khẩu, Bà Lê Thị Hồng Phương, Giám đốc Công ty TNHH Đầu tư và Phát triển Trà UT nhận định, việc mở rộng thị trường đòi hỏi doanh nghiệp phải chú trọng nâng cao quy trình sản xuất, đầu tư công nghệ, thực hiện các yêu cầu trong trồng, chăm sóc, bảo quản và chế biến chè an toàn; đồng thời cải tiến bao bì, áp dụng hệ thống quản lý và truy xuất nguồn gốc để sản phẩm ổn định về chất lượng, rõ ràng về xuất xứ.
Từ yêu cầu thực tế cho thấy chế biến sâu cần gắn với nghiên cứu thị hiếu cụ thể của mỗi thị trường, doanh nghiệp cần xác định dòng chè phù hợp, yêu cầu chất lượng và cách đưa sản phẩm đến người mua.
Cục Xuất nhập khẩu dự báo, quý IV/2026 có thể mở ra chu kỳ tăng trưởng theo mùa vụ khi nhu cầu phục vụ các dịp lễ và năm mới tại châu Á, Trung Đông, Bắc Mỹ gia tăng. Giá bình quân xuất khẩu được dự báo tiếp tục ở mức cao; chè chế biến sâu, chè đặc sản và sản phẩm mang thương hiệu riêng sẽ đóng vai trò quan trọng trong duy trì trị giá.
Để chuyển triển vọng thành đơn hàng, doanh nghiệp cần chuẩn bị nguồn cung phù hợp ngay từ khâu nguyên liệu, đồng thời cập nhật yêu cầu chất lượng và điều kiện giao dịch của từng đối tác. Hoạt động xúc tiến thương mại cũng cần hướng đến kết nối đúng khách hàng, giới thiệu đúng sản phẩm và duy trì quan hệ sau giao thương, thay vì chỉ mở rộng hiện diện. Khi chất lượng ổn định và sản phẩm có bản sắc được duy trì, ngành chè mới có cơ sở biến sự cải thiện về giá thành tăng trưởng bền vững.
