Việt Nam - Nhật Bản: Mở rộng hợp tác thương mại song phương

Ông Lê Hoàng Tài, Phó Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại phát biểu khai mạc Hội thảo.

Mở rộng không gian hợp tác thương mại

Chiều 15/4/2026, tại Hà Nội, diễn ra “Hội thảo xúc tiến thương mại và đầu tư với thị trường Nhật Bản”.

Hội thảo do Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương) phối hợp với Trung tâm ASEAN - Nhật Bản, Tổ chức Xúc tiến Thương mại Nhật Bản (JETRO) và Thương vụ Việt Nam tại Nhật Bản phối hợp tổ chức, đã trở thành diễn đàn quan trọng, kết nối thông tin và thúc đẩy hợp tác thực chất giữa doanh nghiệp hai nước.

Phát biểu khai mạc, ông Lê Hoàng Tài, Phó Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại nhấn mạnh, Nhật Bản luôn là một trong những đối tác kinh tế hàng đầu của Việt Nam, không chỉ ở lĩnh vực đầu tư mà còn trong thương mại song phương.

Năm 2025, kim ngạch thương mại hai chiều lần đầu vượt ngưỡng 50 tỷ USD, đạt 51,4 tỷ USD, tăng trên 11% so với năm trước; trong đó xuất khẩu đạt khoảng 26,8 tỷ USD, nhập khẩu 24,7 tỷ USD, Việt Nam duy trì xuất siêu hơn 2 tỷ USD.

Theo ông Tài, cơ cấu thương mại giữa hai nước mang tính bổ trợ rõ nét: Việt Nam xuất khẩu các mặt hàng chủ lực như: dệt may, điện tử, nông sản, trong khi nhập khẩu máy móc, thiết bị và công nghệ cao từ Nhật Bản. Đây chính là nền tảng quan trọng để hai bên tiếp tục mở rộng hợp tác theo chiều sâu, đặc biệt trong bối cảnh các hiệp định thương mại tự do như: CPTPP và RCEP đang phát huy hiệu quả.

Không chỉ dừng lại ở con số, Hội thảo còn cung cấp bức tranh toàn diện về xu hướng đầu tư, môi trường kinh doanh cũng như các phương thức tiếp cận thị trường Nhật Bản. Đây được xem là bước chuẩn bị quan trọng cho đoàn giao dịch thương mại và đầu tư dự kiến diễn ra vào cuối tháng 6/2026 tại Tokyo và Osaka - cơ hội để doanh nghiệp trực tiếp khảo sát thị trường và kết nối đối tác.

Từ góc nhìn khu vực, ông Kunihiko Hirabayashi, Tổng thư ký Trung tâm ASEAN - Nhật Bản cho rằng, quan hệ kinh tế, thương mại Việt Nam - Nhật Bản không chỉ phát triển về quy mô mà còn nâng cao về chất lượng, dựa trên nền tảng tin cậy và hợp tác lâu dài. Ông nhấn mạnh, Nhật Bản là một “phòng thí nghiệm” đặc biệt của thế giới, nơi phản ánh đầy đủ nhu cầu của một xã hội hiện đại, từ chăm sóc sức khỏe, kinh tế bạc đến thị trường tiêu dùng đầy tiềm năng.

Theo ông Hirabayashi, thay vì coi già hóa dân số là thách thức, doanh nghiệp Việt Nam cần nhìn đây là “lĩnh vực tiên phong” để tham gia và phát triển. Nếu tận dụng tốt cơ hội hợp tác với Nhật Bản ngay từ bây giờ, doanh nghiệp không chỉ tiếp cận được thị trường này mà còn có thể nâng cao năng lực để chinh phục các thị trường tương lai trong khu vực ASEAN và toàn cầu.

Nâng cao năng lực xuất khẩu, chủ động hội nhập thị trường cao cấp

Từ góc độ thị trường, ông Tạ Đức Minh, Tham tán Thương mại Việt Nam tại Nhật Bản cung cấp cái nhìn sâu hơn về tiềm năng và yêu cầu của nền kinh tế lớn thứ ba thế giới. Với quy mô GDP trên 4.300 tỷ USD, dân số khoảng 125 triệu người và thu nhập bình quân đầu người khoảng 34.000 USD/năm, Nhật Bản là thị trường tiêu dùng lớn, ổn định và có giá trị cao.

Đại biểu tham dự trực tiếp và trực tuyến tại Hội thảo.

Tuy nhiên, đây cũng là thị trường nổi tiếng khắt khe về chất lượng, độ an toàn và uy tín thương hiệu. Việc thâm nhập thành công thị trường Nhật Bản không chỉ mang lại giá trị kinh tế, mà còn là “tấm vé thông hành” giúp doanh nghiệp Việt Nam nâng cao vị thế trên thị trường quốc tế.

Ông Minh cho biết, trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu đang tái cấu trúc, nhiều doanh nghiệp Nhật Bản đang tìm kiếm đối tác tin cậy tại Đông Nam Á, trong đó Việt Nam nổi lên như một điểm đến chiến lược. Các lĩnh vực tiềm năng bao gồm công nghiệp hỗ trợ, nông sản - thực phẩm và công nghệ xanh.

Đặc biệt, Nhật Bản nhập khẩu tới 60-65% thực phẩm từ nước ngoài, mở ra cơ hội lớn cho nông sản Việt Nam như: thủy sản, trái cây, cà phê và thực phẩm chế biến. Tuy nhiên, để tận dụng cơ hội này, doanh nghiệp cần đáp ứng nghiêm ngặt các tiêu chuẩn về an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và bao bì sản phẩm.

Thực tiễn từ doanh nghiệp cho thấy, con đường chinh phục thị trường Nhật Bản không hề dễ dàng nhưng hoàn toàn khả thi nếu có chiến lược đúng đắn. Ông Nguyễn Văn Đa, Giám đốc Công ty cổ phần Viên Sơn chia sẻ, doanh nghiệp của ông đã mất tới 5 năm kiên trì để thâm nhập thành công thị trường này.

Theo ông Đa, yếu tố cốt lõi không chỉ nằm ở sản phẩm mà còn ở việc xây dựng hệ thống quản lý chất lượng đồng bộ, từ vùng nguyên liệu đến chế biến và xuất khẩu. Doanh nghiệp phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về thuốc bảo vệ thực vật, tiêu chuẩn an toàn thực phẩm, đồng thời đảm bảo khả năng truy xuất nguồn gốc và đáp ứng các cuộc kiểm tra từ phía đối tác.

Bên cạnh đó, việc tham gia các chương trình xúc tiến thương mại, hội chợ triển lãm quốc tế và kết nối thông qua các tổ chức như JETRO đóng vai trò quan trọng trong việc mở rộng thị trường. Tuy nhiên, theo ông Đa, điều quan trọng nhất vẫn là sự kiên trì và cam kết dài hạn.

Từ những chia sẻ của các đại biểu tại hội thảo, có thể thấy rõ rằng, để mở rộng hợp tác thương mại song phương với Nhật Bản, doanh nghiệp Việt Nam cần chuyển từ tư duy “xuất khẩu đơn thuần” sang “hội nhập sâu”, chú trọng chất lượng, xây dựng uy tín và phát triển bền vững.

Hội thảo không chỉ dừng lại ở việc cung cấp thông tin, mà còn gợi mở một hướng đi chiến lược: kết hợp giữa nâng cao năng lực nội tại và tận dụng hiệu quả các cơ chế hợp tác song phương. Trong bối cảnh quan hệ Việt Nam - Nhật Bản đang ở giai đoạn “vàng”, đây chính là thời điểm để doanh nghiệp Việt Nam bứt phá, khẳng định vị thế trên thị trường quốc tế.