Việt Nam - Nhật Bản thúc đẩy kết nối và mở rộng hợp tác thương mại

Ông Tạ Mạnh Cường, Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ xúc tiến thương mại và đầu tư, Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương) phát biểu khai mạc Diễn đàn. Ảnh: Trọng Nghĩa.

Kết nối thực chất từ nền tảng hợp tác sâu rộng

Ngày 4/9/2026 tại Hà Nội, Cục Xúc tiến Thương mại (Bộ Công Thương) chủ trì, phối hợp với Thương vụ Đại sứ quán Việt Nam tại Nhật Bản và Hiệp hội Doanh nghiệp Việt Nam tại Nhật Bản (VJBA) tổ chức “Diễn đàn Doanh nghiệp Việt Nam - Nhật Bản 2026”.

Sự kiện mang thông điệp “Kết nối doanh nghiệp - Hợp tác bền vững - Kiến tạo tương lai”, với mục tiêu tạo không gian để doanh nghiệp trực tiếp gặp gỡ, trao đổi nhu cầu, cập nhật thị trường, tìm kiếm đối tác và hình thành những quan hệ hợp tác cụ thể, lâu dài.

Phát biểu khai mạc Diễn đàn, ông Tạ Mạnh Cường, Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ xúc tiến thương mại và đầu tư, Cục Xúc tiến Thương mại cho biết, sự hiện diện của đông đảo doanh nghiệp từ nhiều lĩnh vực cho thấy, sự quan tâm ngày càng lớn tới cơ hội kinh doanh, thương mại và đầu tư giữa hai nước.

Trên nền tảng Quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện, cùng các hoạt động trao đổi cấp cao thường xuyên, hợp tác kinh tế đang có thêm động lực đi vào chiều sâu.

Theo ông Tạ Mạnh Cường, chuyến thăm chính thức Việt Nam của Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae tháng 5/2026 mở ra định hướng hợp tác về kinh tế, thương mại, đầu tư, công nghệ và chuỗi cung ứng. Tiếp đó, chuyến thăm và làm việc tại Nhật Bản tháng 6/2026 của Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu tiếp tục thúc đẩy triển khai các cam kết và thỏa thuận cấp cao.

Nền tảng đó thể hiện rõ qua đầu tư và thương mại. Lũy kế đến tháng 7/2026, Nhật Bản có hơn 5.800 dự án còn hiệu lực tại Việt Nam, tổng vốn đăng ký trên 81 tỷ USD. Riêng 7 tháng năm 2026, tổng vốn đầu tư từ Nhật Bản đạt 1,25 tỷ USD. Nhiều tập đoàn lớn như: Sumitomo, Honda, Panasonic tiếp tục mở rộng hoạt động; trong khi Aeon, Mitsubishi, Sojitz gia tăng hiện diện trong bán lẻ, logistics và dịch vụ.

Các đại biểu thực hiện ghi thức đập rượu Sake truyền thống của người Nhật Bản. Ảnh: Trọng Nghĩa.

Năm 2025, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hai chiều Việt Nam - Nhật Bản đã vượt 50 tỷ USD, tăng 11% so với cùng kỳ năm trước. Trong 7 tháng năm 2026, tổng kim ngạch đạt 17,63 tỷ USD, tăng 16,6% so với cùng kỳ. Đà tăng này cho thấy, dư địa hợp tác còn lớn, đồng thời đặt yêu cầu chuyển mạnh từ giao thương sang liên kết sản xuất, đầu tư, công nghệ và chuỗi cung ứng.

Trong khuôn khổ Diễn đàn, công nghệ, chuyển đổi xanh, năng lượng tái tạo, M&A và phát triển chuỗi cung ứng được tập trung thảo luận. “Đây là những lĩnh vực đầy hứa hẹn, nơi các doanh nghiệp có thể tìm thấy tiếng nói chung và bổ trợ cho nhau”, ông Tạ Mạnh Cường nhấn mạnh. Cục Xúc tiến thương mại sẽ tiếp tục hỗ trợ thông tin thị trường, kết nối đối tác và xúc tiến thương mại - đầu tư.

Từ nhu cầu thị trường đến cơ hội cho hàng Việt

Ông Tạ Đức Minh, Tham tán Thương mại, Thương vụ Đại sứ quán Việt Nam tại Nhật Bản cho biết, Nhật Bản là nền kinh tế lớn thứ tư thế giới, GDP khoảng 4.280 tỷ USD (năm 2025), dân số 123,8 triệu người, thu nhập bình quân đầu người khoảng 34.700 USD mỗi năm. Đây là thị trường có sức mua lớn, môi trường kinh doanh minh bạch, pháp luật ổn định và tiêu chuẩn chất lượng khắt khe.

Theo ông Minh, ba xu hướng tiêu dùng nổi bật tại Nhật Bản, gồm: tiêu dùng xanh, thực phẩm phục vụ sức khỏe và thương mại điện tử. Người tiêu dùng ngày càng quan tâm sản phẩm xanh, thực phẩm hữu cơ, lành mạnh, nguồn gốc tự nhiên và truy xuất minh bạch. Amazon, Rakuten, Yahoo Shopping trở thành những kênh tiêu dùng thiết yếu, mở thêm cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận trực tiếp khách hàng.

Nhật Bản có tỷ lệ tự cung tự cấp lương thực chỉ khoảng 38%, nên phải nhập khẩu lượng lớn nông sản, thủy sản và thực phẩm. Đây là cơ hội đáng kể cho hàng Việt. Cà phê, chuối, xoài, thanh long, vải, nhãn, hạt điều, hồ tiêu, quế đã từng bước có chỗ đứng; sầu riêng, dừa tươi và sản phẩm chế biến sâu từ trái cây còn nhiều tiềm năng nếu kiểm soát tốt yêu cầu kỹ thuật.

Trong thủy sản, tôm Việt Nam nhiều năm nằm trong nhóm nhà cung cấp lớn cho Nhật Bản; cá ngừ, mực, bạch tuộc và cua cũng duy trì thị phần ổn định. Đa dạng hóa chuỗi cung ứng toàn cầu cũng thúc đẩy doanh nghiệp Nhật Bản tìm kiếm đối tác Việt Nam trong cơ khí chính xác, linh kiện điện tử, công nghiệp hỗ trợ, thiết bị y tế và chuyển đổi số.

Tuy nhiên, cơ hội chỉ thành hợp đồng khi doanh nghiệp đáp ứng chuẩn mực thị trường. Ông Tạ Đức Minh lưu ý 5 yếu tố cốt lõi: chất lượng ổn định; tuân thủ pháp lý tuyệt đối; đầu tư nghiêm túc cho bao bì và thương hiệu; giữ chữ tín trong giao hàng; xây dựng chiến lược dài hạn, kiên trì.

Các chuyên gia, khách mời tham gia trao đổi, giải đáp thắc mắc của doanh nghiệp tại phiên thảo luận. Ảnh: Trọng Nghĩa.

Từ cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam tại Nhật Bản, bà Tống Thị Kim Giao, Chủ tịch VJBA nhấn mạnh giá trị của kết nối trực tiếp. Bà Giao cho biết, 50 doanh nghiệp từ Nhật Bản và các nước đã trở về Việt Nam tham dự chuỗi sự kiện. Ngày 2/9 tại TP. Hồ Chí Minh, đoàn dự kiến gặp gỡ khoảng 150 doanh nghiệp nhưng thực tế có 300 doanh nghiệp tham gia trưng bày sản phẩm và gặp gỡ đối tác.

Theo bà Tống Thị Kim Giao, hoạt động trưng bày tại Hà Nội, với sự hỗ trợ của Bộ Công Thương và các nhà tài trợ, kỳ vọng kết nối doanh nghiệp với sản phẩm thế mạnh của Việt Nam, nhất là các dòng sản phẩm đạt tiêu chuẩn chất lượng cao để xuất khẩu sang Nhật Bản và quốc tế.

Nhìn từ dòng sự kiện, Diễn đàn đang tạo nhịp cầu hai chiều: doanh nghiệp Nhật Bản tìm kiếm năng lực sản xuất, đối tác và cơ hội đầu tư tại Việt Nam; doanh nghiệp Việt Nam tìm kiếm thị trường, công nghệ, vốn, kinh nghiệm quản trị và chuẩn mực mới.

Doanh nghiệp Việt Nam cần chủ động chuẩn hóa chất lượng, xây dựng thương hiệu, phát triển sản phẩm xanh, tăng chế biến sâu và nâng năng lực đáp ứng ổn định. Khi đó, Nhật Bản không chỉ là thị trường tiêu thụ, mà còn có thể trở thành điểm tựa để hàng Việt nâng chuẩn, tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng và mở rộng sang thị trường quốc tế.

Diễn đàn Doanh nghiệp Việt Nam - Nhật Bản 2026 vì vậy vượt ra ngoài một hoạt động xúc tiến thương mại đơn thuần. Từ nền tảng tin cậy, nhu cầu bổ trợ và những kết nối đang mở rộng, hợp tác hai nước có điều kiện chuyển sang giai đoạn thực chất hơn. Khi cơ quan xúc tiến, hiệp hội và doanh nghiệp cùng biến kết nối thành hành động, cuộc gặp hôm nay có thể trở thành quan hệ hợp tác dài hạn, biến cơ hội thành giá trị và tăng trưởng dài hạn, mở rộng không gian tăng trưởng và nâng tầm vị thế hàng hóa Việt Nam trên thị trường quốc tế.