 |
| Doanh nghiệp cơ khí giới thiệu sản phẩm xuất khẩu với các đối tác trong và ngoài nước. Ảnh: Phú Quốc |
Tiềm năng xuất khẩu lớn
Tại Hội thảo “Xu thế chuyển đổi xanh cho ngành cơ khí - điện” do Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TP. Hồ Chí Minh (ITPC) phối hợp với Hiệp hội Doanh nghiệp Cơ khí - Điện TP. Hồ Chí Minh (HAMEE) tổ chức ngày 20/10, các chuyên gia và doanh nghiệp tập trung vào yêu cầu chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, nguồn vốn và giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành cơ khí - điện, mở rộng thị phần xuất khẩu.
Theo ông Lê Anh Hoàng, Phó Giám đốc ITPC, trong 8 tháng năm 2026, kim ngạch xuất khẩu nhóm máy tính, sản phẩm điện tử và linh kiện tăng 51,1%, đạt 101,06 tỷ USD. Nhóm máy móc, thiết bị, dụng cụ và phụ tùng cũng đạt gần 47,3 tỷ USD, tăng 26,4% so với cùng kỳ.
Những con số trên cho thấy dư địa xuất khẩu lớn của nhóm ngành cơ khí - điện, đồng thời đặt ra yêu cầu doanh nghiệp phải nâng cao năng lực sản xuất, đổi mới công nghệ và đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng cao của thị trường trong nước và xuất khẩu.
Ông Lê Anh Hoàng cho rằng chuyển đổi xanh hiện nay không còn đơn thuần là xu hướng khuyến khích mà đã trở thành yêu cầu mang tính tất yếu, quyết định trực tiếp đến năng lực cạnh tranh và sự phát triển bền vững của doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Theo ông Lê Anh Hoàng, chuyển đổi xanh không nhất thiết phải bắt đầu bằng những dự án quy mô lớn. Doanh nghiệp có thể bắt đầu từ việc rà soát quy trình sản xuất, nhận diện các khâu tiêu hao nhiều năng lượng, vật liệu và lựa chọn giải pháp phù hợp với khả năng đầu tư. Điều quan trọng là gắn mục tiêu phát triển bền vững với hiệu quả kinh tế thực tế, từng bước đổi mới công nghệ, hiện đại hóa sản xuất và hội nhập sâu rộng.
Từ góc độ doanh nghiệp, bà Nguyễn Thị Hương, Công ty ABeam Consulting (Vietnam) nhận định hành trình chuyển đổi xanh của ngành Cơ khí và Điện phải bắt đầu từ nền tảng chuyển đổi số.
Theo bà Nguyễn Thị Hương, doanh nghiệp sản xuất, xuất khẩu đang chịu áp lực từ chi phí năng lượng, nguyên vật liệu, tỷ lệ phế phẩm và thời gian ngừng máy, trong khi thị trường quốc tế ngày càng khắt khe về truy xuất nguồn gốc và trách nhiệm môi trường.
Do đó, bà Nguyễn Thị Hương khuyến nghị, chuyển đổi xanh trong sản xuất công nghiệp cần được thực hiện trên 4 trụ cột: sử dụng tài nguyên hiệu quả để giảm phế liệu và thời gian ngừng máy; xây dựng chuỗi cung ứng có trách nhiệm với dữ liệu nhà cung cấp minh bạch; thiết lập hệ thống đo lường chính xác phát thải khí nhà kính và tỷ lệ tái chế; duy trì cơ chế cải tiến liên tục dựa trên phân tích nguyên nhân gốc rễ.
Để thực hiện, hệ thống hoạch định nguồn lực doanh nghiệp như nền tảng đám mây SAP Cloud ERP có thể giúp chuẩn hóa quy trình, kết nối dữ liệu từ nhà máy, thiết bị và đồng hồ đo năng lượng với các phân hệ tài chính, mua hàng và kiểm soát chất lượng. Từ dữ liệu vận hành, doanh nghiệp có thể ứng dụng AI vào bảo trì dự đoán, phát hiện sớm điểm bất thường, dự báo nhu cầu thị trường và tối ưu hóa kế hoạch sản xuất.
 |
| Các chuyên gia chia sẻ tại hội thảo. Ảnh: Phú Quốc |
Doanh nghiệp triển khai theo 5 giai đoạn, từ rà soát hiện trạng, lựa chọn hạng mục ưu tiên, chuẩn hóa nền tảng dữ liệu, thiết lập hệ thống đo lường tại nhà máy đến nhân rộng mô hình thành công.
Xa hơn, doanh nghiệp có thể hướng tới mục tiêu trung hòa carbon thông qua chu trình quản lý chuyển đổi xanh, kết hợp công nghệ điện toán đám mây để tính toán, thẩm định lượng phát thải khí nhà kính và kiểm soát phát thải trong chuỗi cung ứng. Việc chuẩn hóa báo cáo theo các khung theo tiêu chuẩn quốc tế cũng được xem là cơ sở để doanh nghiệp cơ khí - điện nâng cao năng lực nội tại và hội nhập sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Gỡ điểm nghẽn về vốn
Cùng với yêu cầu công nghệ và môi trường, vốn là một trong những điểm nghẽn lớn đối với quá trình chuyển đổi xanh của doanh nghiệp cơ khí - điện đang đượcTP. Hồ Chí Minh quan tâm, tháo gỡ.
Chia sẻ giải pháp với doanh nghiệp, ông Nguyễn Quang Thanh, Phó Tổng giám đốc Công ty Đầu tư Tài chính Nhà nước TP. Hồ Chí Minh, thông tin về chính sách hỗ trợ lãi suất theo Nghị quyết số 09/2023/NQ-HĐND và Nghị quyết số 523/NQ-HĐND của Hội đồng nhân dân TP. Hồ Chí Minh.
Theo đó, ngân sách Thành phố hỗ trợ lãi suất đối với mức vốn vay tối đa 200 tỷ đồng cho mỗi dự án, trong đó hỗ trợ tối đa 85% phần vốn đầu tư công nghệ, thiết bị và 70% phần vốn đầu tư xây dựng công trình trong thời gian tối đa 7 năm kể từ lần giải ngân đầu tiên.
Với dự án đầu tư dây chuyền gia công cơ khí CNC và robot hàn có giá trị thiết bị 60 tỷ đồng, tương ứng mức vốn vay 51 tỷ đồng tại HFIC, tổng kinh phí ngân sách Thành phố hỗ trợ trong 7 năm có thể đạt khoảng 14,3 tỷ đồng, tương đương gần 24% tổng giá trị đầu tư thiết bị ban đầu.
Đáng chú ý, đối với doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực cơ khí tự động hóa và điện tử - công nghệ thông tin thuộc nhóm bốn ngành công nghiệp trọng yếu và công nghiệp hỗ trợ, Thành phố áp dụng mức hỗ trợ lên tới 100% lãi suất vay vốn đối với các dự án đầu tư mới, cải tạo mở rộng nhà xưởng và mua sắm trang thiết bị hiện đại.
Danh mục sản phẩm được hưởng mức hỗ trợ tối đa bao gồm robot và cobot công nghiệp, khuôn mẫu kỹ thuật cao, thiết bị đóng ngắt điện, máy biến thế, động cơ thế hệ mới tiết kiệm năng lượng, cùng các sản phẩm vi mạch, chip bán dẫn, cảm biến, phần mềm điều khiển sản xuất và giải pháp AI, IoT, công nghệ in 3D.
Ông Nguyễn Quang Thanh lưu ý, doanh nghiệp ngành cơ khí - điện có thể lồng ghép các hạng mục xanh hóa vào 5 nhóm dự án trọng tâm để hưởng mức hỗ trợ từ 50% đến 100% lãi suất.
