 |
| Ảnh minh họa có sự hỗ trợ bởi AI. |
Đề xuất thay đổi cơ chế cấp phép hàng tân trang
Bộ Công Thương đang lấy ý kiến về dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 77/2023/NĐ-CP ngày 2/11/2023 và Nghị định số 66/2024/NĐ-CP ngày 17/6/2024 về quản lý nhập khẩu hàng hóa tân trang theo các hiệp định thương mại tự do mà Việt Nam tham gia.
|
Dự thảo tập trung vào phân cấp thẩm quyền, cắt giảm thủ tục hành chính, cập nhật chức năng, nhiệm vụ của các cơ quan sau sắp xếp tổ chức bộ máy và tháo gỡ vướng mắc trong quá trình thực hiện.
Đáng chú ý, cơ quan soạn thảo đề xuất chuyển thẩm quyền cấp Giấy phép nhập khẩu hàng hóa tân trang và Giấy chứng nhận đủ điều kiện là hàng hóa tân trang theo EVFTA, UKVFTA từ các bộ quản lý chuyên ngành sang UBND cấp tỉnh, theo phương án phân cấp tại Nghị quyết số 19/2026/NQ-CP.
Việc sửa đổi còn nhằm duy trì tính liên tục của cơ chế phân cấp khi Nghị quyết số 19/2026/NQ-CP hết hiệu lực vào ngày 1/3/2027. Như vậy, vấn đề đặt ra không chỉ là thay đổi đầu mối giải quyết thủ tục, mà còn phải bảo đảm quy trình cấp phép được thực hiện thống nhất, thuận lợi cho doanh nghiệp.
Góp ý dự thảo, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) đề nghị đánh giá cụ thể năng lực nhân sự, chuyên môn, hạ tầng kỹ thuật và cơ chế phối hợp của cơ quan cấp tỉnh. VCCI cũng cảnh báo nguy cơ mỗi địa phương hướng dẫn thủ tục theo một cách khác nhau, khiến doanh nghiệp phát sinh thêm chi phí và thời gian thực hiện.
Để hạn chế tình trạng này, VCCI đề xuất Bộ Công Thương ban hành hướng dẫn nghiệp vụ thống nhất trên toàn quốc, thay vì để từng địa phương xây dựng quy trình riêng. Theo giải trình của cơ quan soạn thảo, nội dung dự thảo đã được chỉnh sửa theo hướng bỏ yêu cầu UBND cấp tỉnh ban hành văn bản hướng dẫn thi hành nghị định.
Cơ quan soạn thảo cho biết, dự thảo đã quy định cụ thể hồ sơ, thủ tục cấp phép. Việc thẩm định tập trung vào tính hợp lệ của hồ sơ và đối chiếu thông tin hàng hóa với mã số tân trang đã được Bộ Công Thương cấp. Đây là cơ sở để áp dụng quy trình chung trên phạm vi cả nước.
Tuy nhiên, hiệu quả của việc phân cấp còn phụ thuộc vào khâu tổ chức thực hiện, từ tiếp nhận hồ sơ đến xác định mã hàng và giải quyết thủ tục. Do đó, hướng dẫn thống nhất, cách hiểu đồng bộ và năng lực xử lý của cơ quan địa phương sẽ là những yếu tố quan trọng để chính sách thực sự giảm gánh nặng cho doanh nghiệp.
Xác định đúng mã hàng, chuẩn hóa hồ sơ kỹ thuật
Bên cạnh thay đổi về thẩm quyền, dự thảo đề xuất rà soát, sắp xếp lại danh mục hàng hóa tân trang thuộc phạm vi quản lý của các bộ, phù hợp với chức năng, nhiệm vụ sau khi tổ chức bộ máy được điều chỉnh và các quy định chuyên ngành liên quan.
Theo hồ sơ giải trình, danh mục hàng hóa tân trang theo CPTPP được xây dựng trên cơ sở các mặt hàng thuộc cam kết về hàng hóa tân trang, đồng thời đối chiếu với danh mục hàng đã qua sử dụng cấm nhập khẩu. Trong đó, 16 mã hàng thuộc diện Việt Nam bảo lưu theo CPTPP được loại trừ theo nguyên tắc xây dựng danh mục.
Đối với EVFTA và UKVFTA, dự thảo hợp nhất các dòng hàng trước đây thuộc phạm vi quản lý, phù hợp với việc sáp nhập Bộ Thông tin và Truyền thông vào Bộ Khoa học và Công nghệ.
Danh mục hàng hóa được xác định theo mã số và mô tả trong Danh mục hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu Việt Nam. Với mã hàng ghi ở cấp bốn số hoặc sáu số, phạm vi áp dụng bao gồm các mã thuộc nhóm hoặc phân nhóm tương ứng. Trường hợp mã hàng được ghi đến tám số, quy định chỉ áp dụng với những mã được liệt kê.
“Cách xác định này đòi hỏi doanh nghiệp phải chú trọng phân loại hàng hóa, không thể chỉ dựa vào tên thương mại hoặc mô tả thông thường để xác định phạm vi điều chỉnh”, phân tích điều này, TS Khúc Đại Long, Khoa Marketing, Trường Đại học Thương mại cho biết: Chỉ dựa vào tên thương mại hoặc cách gọi thông thường có thể chưa đủ để xác định hàng hóa có thuộc danh mục điều chỉnh hay không. Doanh nghiệp cần phải đối chiếu đồng thời mã hàng, mô tả kỹ thuật, tình trạng tân trang và quy định áp dụng theo từng hiệp định.
Với sản phẩm có nhiều bộ phận, cấu hình hoặc thông số kỹ thuật khác nhau, việc xác định mã hàng cần căn cứ vào đặc điểm cụ thể của từng sản phẩm. Doanh nghiệp nên rà soát danh mục dự kiến giao dịch, đối chiếu mã hàng ở cấp độ chi tiết phù hợp trước khi ký hợp đồng để hạn chế rủi ro trong quá trình làm thủ tục.
Một vấn đề khác cần lưu ý là hàng tân trang không đồng nhất với hàng đã qua sử dụng nói chung. Hàng tân trang thuộc phạm vi điều chỉnh phải đáp ứng khái niệm và điều kiện tương ứng theo từng hiệp định; trong khi hàng đã qua sử dụng có thể thuộc diện cấm nhập khẩu hoặc chịu những điều kiện riêng.
Việc phân biệt hai nhóm hàng có ý nghĩa trực tiếp đối với doanh nghiệp nhập khẩu thiết bị cũng như doanh nghiệp có kế hoạch xuất khẩu sản phẩm tân trang. Nếu xác định sai bản chất hàng hóa hoặc phạm vi áp dụng, doanh nghiệp có thể gặp vướng mắc ngay từ khâu chuẩn bị hồ sơ.
Chủ động đáp ứng yêu cầu của thị trường xuất khẩu
Ngoài việc theo dõi thay đổi về thẩm quyền và danh mục hàng hóa, doanh nghiệp cần chuẩn bị hồ sơ kỹ thuật đầy đủ, đồng thời xác định rõ yêu cầu tại thị trường dự kiến xuất khẩu.
Theo TS Khúc Đại Long, doanh nghiệp cần làm rõ thị trường tiếp nhận có công nhận sản phẩm là hàng tân trang hay không, phạm vi sản phẩm được phép lưu thông và các yêu cầu về chất lượng, an toàn, nhãn hàng hóa, bảo hành.
Hồ sơ sản phẩm cần thể hiện rõ nguồn gốc, mã hàng, tình trạng trước và sau tân trang, năm hoàn thành tân trang, chế độ bảo hành, bảo dưỡng cùng các thông tin kỹ thuật liên quan. Đây cũng là những nội dung được thể hiện trong mẫu Giấy phép nhập khẩu hàng hóa tân trang theo EVFTA và UKVFTA tại hồ sơ dự thảo phụ lục.
“Việc chuẩn bị dữ liệu đầy đủ giúp doanh nghiệp thuận lợi hơn khi đối chiếu yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền và đối tác thương mại”, ông Long nhận định.
Trong thời gian chờ quy định mới được ban hành, theo chuyên gia, doanh nghiệp có thể chủ động rà soát mã hàng, chuẩn hóa hồ sơ kỹ thuật, phân biệt hàng tân trang với hàng đã qua sử dụng và tìm hiểu điều kiện tại thị trường mục tiêu.
Việc chuẩn bị từ sớm sẽ giúp doanh nghiệp hạn chế sai sót khi thực hiện thủ tục, đồng thời tránh nhầm lẫn giữa điều kiện cấp phép trong nước và yêu cầu đối với hàng hóa tại thị trường nhập khẩu. Đây là những yếu tố cần được tính toán song song với quá trình hoàn thiện cơ chế phân cấp, đơn giản hóa thủ tục hành chính.
