 |
| Hoạt động xuất nhập khẩu qua khu vực cảng Hải Phòng. Ảnh: Công ty CP cảng Hải Phòng. |
Điện tử dẫn dắt, xuất khẩu tăng hơn 50% trong nửa tháng
Theo số liệu sơ bộ của Cục Hải quan vừa công bố, từ ngày 1 đến 15/10/2026, xuất khẩu cả nước đạt 29,25 tỷ USD, tăng 50,6% so với cùng kỳ 2025; nhập khẩu đạt 27,43 tỷ USD, tăng 46,3%.
Như vậy, tổng kim ngạch hai chiều tăng thêm khoảng 18,51 tỷ USD, cho thấy hoạt động thương mại hàng hóa duy trì quy mô lớn, hịp tăng cao khi bước vào quý cuối năm.
Xuất khẩu tăng nhanh hơn nhập khẩu giúp cán cân thương mại trong kỳ tiếp tục duy trì đà thặng dư với con số xuất siêu 1,82 tỷ USD, cao hơn mức khoảng 681 triệu USD cùng kỳ năm trước. Đây là tín hiệu tích cực, góp phần thu hẹp mức nhập siêu lũy kế.
Động lực nổi bật nhất của xuất khẩu đến từ máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện. Trong nửa đầu tháng 10, nhóm hàng này xuất khẩu đạt 11,59 tỷ USD, tăng 163,6%, tương ứng tăng gần 7,2 tỷ USD so với cùng kỳ năm ngoái.
Riêng phần tăng thêm của nhóm máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện đóng góp khoảng 73,2% mức tăng xuất khẩu cả nước trong kỳ.
Máy móc, thiết bị, dụng cụ, phụ tùng đạt 3,58 tỷ USD, tăng 47,1%. Trong khi đó, điện thoại các loại và linh kiện đạt 2,57 tỷ USD, tăng 7,3%.
Riêng 3 nhóm hàng chủ lực nêu trên cùng mang về khoảng 17,74 tỷ USD, chiếm 60,7% kim ngạch xuất khẩu nửa đầu tháng 10/2026. Kết quả này khẳng định vai trò chi phối của các ngành điện tử, chế tạo, máy móc trong cơ cấu xuất khẩu.
Ở các ngành hàng truyền thống, mức tăng nhìn chung thấp hơn. Dệt may đạt 1,57 tỷ USD, tăng 5%; giày dép đạt gần 980 triệu USD, tăng 7,6%; gỗ và sản phẩm gỗ đạt gần 782 triệu USD, tăng 10,7%; thủy sản đạt 598 triệu USD, tăng 9,6%; rau quả đạt 500 triệu USD, tăng 8,9%...
Dù không đạt mức tăng cao như 3 nhóm hàng dẫn đầu nhưng sự tăng trưởng của nhiều ngành hàng giúp củng cố kết quả chung.
Lũy kế từ đầu năm đến hết ngày 15/10, xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam đạt 463,7 tỷ USD, tăng 25,9%, tương ứng tăng 95,38 tỷ USD so với cùng kỳ2025.
Trong đó, máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện đạt 135,31 tỷ USD, tăng 65,2%, chiếm 29,2% tổng kim ngạch xuất khẩu cả nước. Phần kim ngạch tăng thêm của nhóm này đạt 53,41 tỷ USD, đóng góp khoảng 56% mức tăng xuất khẩu của Việt Nam trong cùng thời điểm.
Tiếp theo là máy móc, thiết bị, dụng cụ, phụ tùng đạt 58,62 tỷ USD, tăng 29%; điện thoại các loại và linh kiện đạt 54,34 tỷ USD, tăng 18,2%; dệt may đạt 31,9 tỷ USD, tăng 2,1%; giày dép đạt 19,03 tỷ USD, tăng 1,7%; gỗ và sản phẩm gỗ đạt 14,09 tỷ USD, tăng 6,6%...
Bức tranh trên cho thấy tăng trưởng xuất khẩu đang tập trung mạnh vào một số ngành công nghiệp.
Trong khi những ngành sử dụng nhiều lao động vẫn duy trì quy mô lớn nhưng chưa có mức tăng tương xứng với tốc độ chung.
Vì vậy, kết quả tăng trưởng cao cần được nhìn nhận cùng yêu cầu củng cố đơn hàng và khả năng cạnh tranh của các ngành hàng truyền thống.
Ở lĩnh vực nông nghiệp, nhóm nông, thủy sản, thủy sản đạt 9,7 tỷ USD, tăng 11,3%; rau quả đạt 7,78 tỷ USD, tăng 18,1%; hạt tiêu đạt 1,49 tỷ USD, tăng 12,2%.
Ngược lại, cà phê đạt 6,81 tỷ USD, giảm 6,1%, dù lượng xuất khẩu tăng 17,3%; gạo đạt 3,18 tỷ USD, giảm 11,5%, trong khi lượng giảm 6,2%.
 |
| Công chức Hải quan khu vực II làm nhiệm vụ tại cảng Cái Mép, TP. Hồ Chí Minh. Ảnh: Thu Hòa. |
Xuất nhập khẩu chắc chắn vượt mốc 1.000 tỷ USD
Chiều ngược lại, nhập khẩu cả nước đến hết ngày 15/10 đạt 481,37 tỷ USD, tăng 37,2% so với cùng kỳ 2025, tương ứng tăng 130,6 tỷ USD.
Máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện tiếp tục đứng đầu nhập khẩu với 201,12 tỷ USD, tăng 72,9%, chiếm 41,8% tổng kim ngạch nhập khẩu. Riêng nhóm này tăng tới 84,81 tỷ USD, đóng góp gần 65% mức tăng nhập khẩu cả nước.
Trong khi đó, máy móc, thiết bị, dụng cụ, phụ tùng khác đạt 56,84 tỷ USD, tăng 21,4%. Việc nhập khẩu tập trung vào điện tử, máy móc cho thấy dòng hàng phục vụ sản xuất giữ vai trò lớn.
Tuy nhiên, số liệu kim ngạch chưa đủ để xác định toàn bộ phần tăng thêm đến từ mở rộng công suất, tích trữ nguyên liệu hay biến động giá. Hiệu quả của dòng nhập khẩu cần được đánh giá tiếp thông qua sản lượng, xuất khẩu và giá trị gia tăng tạo ra trong nước.
Áp lực về trị giá cũng thể hiện ở nhóm năng lượng. Nhập khẩu xăng dầu đạt 9,69 tỷ USD, tăng 78,3%, trong khi lượng tăng 9,6%.
Tính từ số liệu lượng và trị giá, đơn giá nhập khẩu bình quân tăng khoảng 62,7%. Như vậy, mức tăng chi nhập khẩu xăng dầu chịu ảnh hưởng lớn từ yếu tố giá, có thể tạo sức ép lên chi phí sản xuất, vận tải.
Do nhập khẩu tăng nhanh hơn xuất khẩu, lũy kế đến 15/10, cả nước nhập siêu 17,66 tỷ USD, trong khi cùng kỳ 2025 xuất siêu 17,55 tỷ USD. Xuất siêu trong nửa đầu tháng 10 là diễn biến tích cực, nhưng chưa đủ để đảo chiều cán cân lũy kế.
Khu vực có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vẫn chiếm tỷ trọng lớn trong hoạt động ngoại thương của Việt Nam. Lũy kế từ đầu năm đến 15/10, xuất khẩu của doanh nghiệp FDI đạt 374,27 tỷ USD, tăng 31,3%, chiếm 80,7% tổng kim ngạch xuất khẩu cả nước; nhập khẩu 356,49 tỷ USD, tăng 42,8%, chiếm 74% kim ngạch nhập khẩu cả nước.
Như vậy, khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài xuất siêu khoảng 17,79 tỷ USD.
Với tổng kim ngạch từ đầu năm đến 15/10 đạt 945,07 tỷ USD, xuất nhập khẩu năm 2026 đang đứng trước triển vọng vượt mốc 1.000 tỷ USD. Kết quả này cho thấy quy mô thương mại tiếp tục mở rộng mạnh mẽ, trong đó điện tử và máy móc giữ vai trò dẫn dắt.
Tuy nhiên, nhập khẩu tăng nhanh hơn xuất khẩu, cùng mức tăng còn khiêm tốn của khu vực doanh nghiệp trong nước, cho thấy sự gia tăng kim ngạch chưa đồng đều giữa các khu vực và ngành hàng.
Bởi vậy, đánh giá thành quả cả năm cần đặt tăng trưởng quy mô trong mối quan hệ với khả năng cân đối thương mại, mức độ tham gia của doanh nghiệp nội địa và giá trị gia tăng giữ lại trong nền kinh tế. Đây cũng là những yếu tố quyết định nền tảng phát triển xuất nhập khẩu bền vững trong những năm tiếp theo.
