 |
| Tôn thiếc Việt Nam có nguy cơ chịu thuế tự vệ 25,2% tại EAEU. Ảnh minh họa: Minh Hà. |
Cục Bảo vệ thị trường nội địa thuộc Ủy ban Kinh tế Á - Âu (EEC) vừa công bố Báo cáo kết quả điều tra sơ bộ trong vụ việc điều tra tự vệ đối với tôn thiếc nhập khẩu vào lãnh thổ Liên minh Kinh tế Á - Âu (EAEU).
Theo Thông báo số 2026/509/SG13 ngày 31/8/2026, hàng hóa bị điều tra là thép cán phẳng từ sắt hoặc thép không hợp kim, có chiều rộng từ 600 mm trở lên, độ dày dưới 0,5 mm; được mạ hoặc phủ lớp kim loại có hàm lượng thiếc từ 97% trọng lượng trở lên. Sản phẩm được phân loại theo mã HS EAEU 7210 12 200 0.
Vụ việc được khởi xướng ngày 4/3/2026 trên cơ sở đơn yêu cầu của Công ty TNHH Metaloprokatnaya Kompaniya và nhận được sự ủng hộ của Công ty cổ phần Magnitogorsk Iron and Steel Works. Giai đoạn điều tra về gia tăng nhập khẩu và thiệt hại nghiêm trọng được xác định trong năm 2025; xu hướng thị trường và tình hình ngành sản xuất được phân tích trong giai đoạn 2023-2025.
Theo kết luận sơ bộ, EEC cho rằng lượng tôn thiếc nhập khẩu gia tăng và ngành sản xuất EAEU chịu thiệt hại nghiêm trọng do xu hướng này với dẫn chứng là chỉ tiêu về sản lượng, doanh số, thị phần, giá bán, lợi nhuận và khả năng sinh lời được xác định có chiều hướng xấu đi rõ rệt trong năm 2025, đặc biệt vào quý III và quý IV.
EEC cũng viện dẫn tình trạng dư thừa công suất sản xuất thép toàn cầu và sự gia tăng các biện pháp hạn chế thương mại tại thị trường thứ ba là những diễn biến không lường trước, làm thay đổi dòng thương mại và tạo sức ép chuyển hướng nguồn cung sang EAEU.
Theo số liệu OECD được EEC dẫn trong báo cáo, công suất dư thừa của ngành thép toàn cầu năm 2025 đạt khoảng 640,3 triệu tấn, tăng hơn 105 triệu tấn so với năm 2023 và có thể lên khoảng 744,7 triệu tấn vào năm 2028. Trung Quốc hiện là nguồn cung chủ yếu đối với sản phẩm bị điều tra, chiếm khoảng 93-100% tổng lượng nhập khẩu của EAEU trong năm 2025.
Trên cơ sở kết quả sơ bộ, EEC đề xuất áp dụng thuế tự vệ đặc biệt 25,2% trong thời hạn 3 năm và giảm một điểm phần trăm sau mỗi năm. Đây là mức thuế bổ sung đáng kể so với thuế nhập khẩu thông thường 5% đang được áp dụng.
Đáng chú ý, theo quy định của EAEU, việc loại trừ chỉ áp dụng đối với nước đang phát triển hoặc kém phát triển nằm trong danh sách hưởng Hệ thống ưu đãi thuế quan thống nhất của EAEU, đồng thời có thị phần nhập khẩu không quá 3% và tổng thị phần của các nước được loại trừ không vượt quá 9%. Theo cách xác định này, Việt Nam không được nằm trong danh sách loại trừ khỏi biện pháp tự vệ mà có khả năng phải chịu áp mức thuế cao cùng với một số quốc gia khác như Ấn Độ, Malaysia, Mexico và Thổ Nhĩ Kỳ.
Cục Phòng vệ thương mại cho biết, các bên tham gia điều tra có thể gửi bình luận về Báo cáo chậm nhất ngày 14/9/2026. Ý kiến phải được lập bằng tiếng Nga, gồm bản mật và bản công khai, ghi rõ số vụ việc SG-13 và tên hàng hóa tôn thiếc trên hồ sơ gửi EEC.
Để kịp thời bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, doanh nghiệp Việt Nam có sản xuất, xuất khẩu tôn thiếc sang thị trường EAEU cần nghiên cứu Báo cáo và có ý kiến kịp thời gửi EEC nếu cần thiết, theo dõi các diễn biến mới, đồng thời phối hợp với cơ quan chức năng trong quá trình xử lý vụ việc nhằm bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp.
