Thanh long, ớt, sầu riêng thuộc diện kiểm soát tăng cường khi nhập khẩu vào EU

Thanh long, ớt , đậu bắp, sầu riêng đang thuộc diện kiểm soát tăng cường khi xuất khẩu sang EU.

Trong những năm gần đây, Liên minh châu Âu (EU) liên tục siết chặt và hạ thấp mức dư lượng tối đa cho phép (MRLs) đối với nhiều hoạt chất, đồng thời mở rộng phạm vi kiểm soát đối với nông sản nhập khẩu.

Ngày 29/1/2026, EU đã thông báo tới Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) về việc thay đổi cách tiếp cận trong thiết lập MRLs, chuyển từ phương pháp dựa trên “rủi ro” (risk-based) sang “mối nguy” (hazard-based). Theo đó, đối với các hoạt chất có nguy cơ cao (như gây ung thư, rối loạn nội tiết), EU áp dụng mức MRL mặc định rất thấp là 0,01 mg/kg (mức gần bằng 0 về mặt kỹ thuật).

Thông tin về vấn đề này, Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) cho biết, hiện nay, mặt hàng thanh long của Việt Nam đang thuộc diện kiểm soát tăng cường theo Phụ lục II của Quy định (EU) 2019/1793, với tần suất kiểm tra là 30% (không phải 50% như một số thông tin đã đưa).

Một số mặt hàng khác cũng đang chịu kiểm soát tăng cường gồm: ớt (50%), đậu bắp (50%), sầu riêng (20%). Riêng chanh leo hiện chưa thuộc diện áp dụng biện pháp kiểm soát tăng cường của EU.

Theo Bộ NN&MT, ngay sau khi nhận được các thông báo không tuân thủ từ phía EU liên quan đến vi phạm về MRLs, Bộ đã chỉ đạo cơ quan chuyên ngành tổ chức thực hiện truy xuất nguồn gốc, điều tra nguyên nhân và hoàn tất các báo cáo khắc phục gửi cho cơ quan có thẩm quyền của EU.

Bên cạnh đó, thường xuyên có các văn bản, hội nghị để chỉ đạo, đôn đốc các địa phương, Hiệp hội, ngành hàng và doanh nghiệp tăng cường thực hiện công tác kiểm soát an toàn thực phẩm, đặc biệt đối với hàng xuất khẩu.

Đồng thời cũng chỉ đạo ban hành nhiều quy trình phòng trừ dịch hại tổng hợp, triển khai các chương trình nuôi thả các tác nhân phòng trừ sinh học để giảm thiểu sử dụng thuốc bảo vệ thực vật trong sản xuất.

Nhờ đó, số lượng các thông báo không tuân thủ quy định về ATTP của EU đã giảm rõ rệt trong thời gian qua. Nếu năm 2024, số lượng thông báo không tuân thủ của Việt Nam là 64 cảnh báo thì sang 2025 chỉ còn 17 cảnh báo.

Để khắc phục tình trạng vi phạm về an toàn thực phẩm cũng như để góp phần đàm phán giảm tỷ lệ, tần suất kiểm tra đối với nông sản xuất khẩu sang EU, Bộ NN&MT đã chỉ đạo Cục Trồng trọt và bảo vệ thực vật chủ động trao đổi với Tổng vụ Y tế và An toàn thực phẩm (DG-SANTE) để tổ chức đợt thanh tra từ ngày 3-20/6/2025 đối với mặt hàng ớt, thanh long và sầu riêng của Việt Nam.

Kết quả của đợt thanh tra đã được phía EU đánh giá cao, đặc biệt là hệ thống cấp phép, kiểm soát lưu thông thuốc bảo vệ thực vật và tính chủ động của khu vực tư nhân.

Đoàn thanh tra của DG-SANTE cũng đã thống nhất với Kế hoạch hành động khắc phục các điểm chưa phù hợp của Việt Nam đồng thời ấn định thời gian gửi Báo cáo kết quả thực hiện Kế hoạch hành động đó vào tháng 5/2026.

Nội dung của Báo cáo này sẽ là căn cứ quan trọng để DG-SANTE quyết định tiếp tục áp dụng, tăng cường hoặc giảm bớt tỷ lệ, tần suất kiểm tra với các mặt hàng nông sản chủ lực nói trên của Việt Nam.

EU tiếp tục là thị trường tiềm năng nhưng có yêu cầu rất cao về kiểm dịch thực vật và an toàn thực phẩm. Để duy trì và phát triển thị trường này, Bộ NN&MT sẽ triển khai đồng bộ các giải pháp:

Trong đó, giải pháp trung và dài hạn là sẽ nâng cao năng lực tuân thủ quy định của EU cho doanh nghiệp, người sản xuất và hệ thống kỹ thuật địa phương; tăng cường vai trò, trách nhiệm của chính quyền địa phương trong bảo đảm an toàn thực phẩm đối với nông sản, đặc biệt là hàng xuất khẩu.

Đồng thời, định hướng sản xuất theo hướng bền vững, tăng cường sử dụng thuốc bảo vệ thực vật sinh học và các biện pháp phòng trừ sinh học, giảm phụ thuộc vào hóa chất; đẩy mạnh kiểm tra, giám sát an toàn thực phẩm và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm.

Để nâng cao chất lượng nông sản xuất khẩu sang EU, trong đó có các mặt hàng như thanh long và chanh leo, Bộ NN&MT đã báo cáo và đề nghị Thủ tướng Chính phủ ban hành Chỉ thị về tăng cường tuân thủ quy định an toàn thực phẩm đối với nông sản xuất khẩu, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng.

Đồng thời, chỉ đạo hệ thống cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài (thuộc Bộ Ngoại giao, Bộ Công Thương) tăng cường phối hợp, thường xuyên cập nhật và cung cấp kịp thời thông tin chính thống cho Bộ NN&MT về thay đổi chính sách, quy định kỹ thuật của các thị trường nhập khẩu.