Quy định mới về hóa đơn: Rõ ràng hơn, quản lý chặt hơn

Toàn cảnh Hội nghị do Cục Thuế tổ chức ngày 2/4. Ảnh: CT.

Làm rõ thời điểm lập hóa đơn, tháo gỡ vướng mắc thực tiễn

Thời gian qua, hệ thống chính sách về hóa đơn, chứng từ đã có những bước điều chỉnh đáng kể với việc ban hành Nghị định số 70/2025/NĐ-CP và Thông tư số 32/2025/TT-BTC. Tuy nhiên, thực tiễn triển khai cho thấy, vẫn còn tồn tại nhiều khó khăn, vướng mắc cần tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện.

Ông Đặng Ngọc Minh cho biết, một số quy định hiện hành, đặc biệt là về thời điểm lập hóa đơn trong một số trường hợp vẫn chưa thực sự rõ ràng, dẫn đến cách hiểu và áp dụng chưa thống nhất giữa doanh nghiệp và cơ quan Thuế.

Bên cạnh đó, việc triển khai hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền cũng như hóa đơn tổng trong các hoạt động bán lẻ có tần suất giao dịch lớn còn gặp nhiều lúng túng, khi vừa phải đáp ứng yêu cầu quản lý, vừa bảo đảm tính khả thi trong thực tế.

Đối với khu vực hộ và cá nhân kinh doanh, việc áp dụng hóa đơn điện tử trong một số trường hợp vẫn còn khó khăn do hạn chế về quy mô, hạ tầng công nghệ và năng lực quản lý, trong khi chi phí tuân thủ còn tương đối cao.

Ngoài ra, các quy định liên quan đến thông tin người mua trong môi trường kinh doanh số, các trường hợp không phải lập hóa đơn hay quy trình xử lý sai sót hóa đơn chưa thực sự thuận lợi cho người nộp thuế, tiềm ẩn rủi ro sai sót trong quá trình thực hiện.

Trước thực tế này, dự thảo Nghị định mới đã bổ sung và làm rõ nhiều quy định, trong đó đáng chú ý là quy định về thời điểm lập hóa đơn trên cơ sở kế thừa một số quy định tại Nghị định số 123/2020/NĐ-CP (đã được sửa đổi, bổ sung). Cụ thể, dự thảo quy định không lập hóa đơn đối với khoản tiền đặt cọc dịch vụ lưu trú, do tại thời điểm này dịch vụ chưa được cung cấp, tránh việc ghi nhận doanh thu không đúng bản chất.

Bên cạnh đó, dự thảo cũng mở rộng các trường hợp được lập hóa đơn theo kỳ, thay vì từng giao dịch. Các lĩnh vực được bổ sung bao gồm: suất ăn công nghiệp, dịch vụ sở giao dịch hàng hóa, thông tin tín dụng, taxi cho khách hàng tổ chức, bảo hiểm và cả các dịch vụ liên quan đến tài sản mã hóa.

Dự thảo cho phép lập hóa đơn tổng vào cuối ngày hoặc cuối tháng đối với một số dịch vụ cung cấp cho cá nhân không kinh doanh nhưng có hệ thống quản lý giao dịch điện tử. Quy định này được kỳ vọng giúp giảm chi phí tuân thủ, đồng thời vẫn đảm bảo cơ quan quản lý có thể truy xuất dữ liệu chi tiết khi cần thiết.

Đối với hoạt động bán hàng hóa, dự thảo tiếp tục khẳng định nguyên tắc, thời điểm lập hóa đơn là khi chuyển giao quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng hàng hóa, không phụ thuộc vào việc đã thu tiền hay chưa. Với hàng xuất khẩu, thời điểm lập hóa đơn chậm nhất là ngày làm việc tiếp theo sau khi hàng hóa được thông quan.

Trong khi đó, đối với cung cấp dịch vụ, nguyên tắc chung là lập hóa đơn khi hoàn thành cung ứng dịch vụ hoặc khi thu tiền trước. Tuy nhiên, dự thảo đã làm rõ thêm các trường hợp ngoại lệ, như tiền đặt cọc hoặc tạm ứng để đảm bảo thực hiện hợp đồng trong một số lĩnh vực không phải là thời điểm lập hóa đơn.

Góp ý cho dự thảo, Luật sư Nguyễn Văn Được, Tổng giám đốc Công ty TNHH Kế toán và tư vấn thuế Trọng Tín cho rằng, cần phân biệt rõ bản chất pháp lý của “đặt cọc” theo Bộ luật Dân sự. Theo ông, đặt cọc là biện pháp bảo đảm thực hiện hợp đồng, không phải là khoản thanh toán cho hàng hóa, dịch vụ, do đó không nên coi là căn cứ lập hóa đơn (trừ một số trường hợp đặc thù như bất động sản).

Ông Được cũng đề xuất bổ sung một số lĩnh vực như dịch vụ pháp lý vào nhóm không phải lập hóa đơn tại thời điểm nhận tạm ứng, nhằm phản ánh đúng bản chất kinh tế của giao dịch và tránh phát sinh rủi ro về thuế.

Ngoài ra, dự thảo cũng bổ sung quy định cho các lĩnh vực đặc thù như điện, viễn thông, ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm… Theo đó, doanh nghiệp được lập hóa đơn sau khi hoàn thành đối soát dữ liệu, nhưng không quá ngày 7 của tháng tiếp theo hoặc 7 ngày kể từ khi kết thúc kỳ quy ước.

Lấy người nộp thuế làm trung tâm, nhưng vẫn đảm bảo quản lý chặt chẽ

Trong bối cảnh Luật Quản lý thuế số 108/2025 đã được ban hành với nhiều yêu cầu mới, việc tiếp tục xây dựng, hoàn thiện các quy định về hóa đơn, chứng từ là hết sức cần thiết.

Tại Hội nghị, ông Đặng Ngọc Minh nhấn mạnh tầm quan trọng của việc hoàn thiện khung pháp lý trong lĩnh vực này. Cơ quan soạn thảo xác định, các quy định phải bảo đảm rõ ràng, minh bạch, dễ hiểu, dễ thực hiện; đồng thời vẫn đáp ứng yêu cầu quản lý chặt chẽ, chống thất thu và gian lận thuế.

Phó Cục trưởng Cục Thuế Đặng Ngọc Minh phát biểu tại Hội nghị. Ảnh: CT.

Một điểm đáng chú ý là việc phân định lại vai trò giữa Nghị định và Thông tư. Theo đó, các nội dung mang tính nguyên tắc, khung pháp lý sẽ được quy định ở cấp Nghị định, còn các nội dung mang tính kỹ thuật, hướng dẫn chi tiết sẽ được chuyển xuống Thông tư.

Lãnh đạo Cục Thuế cũng nhấn mạnh tinh thần của lần sửa đổi này là tiếp tục cải cách mạnh mẽ, lấy người nộp thuế làm trung tâm nhưng vẫn bảo đảm tính khả thi và hiệu quả quản lý, do đó, kỳ vọng Hội nghị sẽ thu nhận được nhiều ý kiến xác đáng, góp phần hoàn thiện dự thảo chính sách, đáp ứng yêu cầu phát triển và hiện đại hóa ngành Thuế trong thời gian tới.

Tại Hội nghị, cộng đồng doanh nghiệp và các đơn vị liên quan đã tập trung góp ý vào nhiều nội dung trọng tâm như quy định về thời điểm lập hóa đơn; các trường hợp không phải áp dụng hóa đơn điện tử; tính khả thi của hóa đơn tổng trong các lĩnh vực có giao dịch lớn và các khó khăn trong quá trình thực hiện.

Phó Cục trưởng Cục Thuế Đặng Ngọc Minh nhấn mạnh, việc hoàn thiện quy định sẽ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, tăng tính minh bạch và hỗ trợ doanh nghiệp trong quá trình thực hiện nghĩa vụ thuế.