Theo cơ quan Hải quan, việc xác định hình thức khai báo và chính sách quản lý đối với các thiết bị kỹ thuật cao nhập khẩu dưới dạng tháo rời là một nghiệp vụ phức tạp, đòi hỏi sự thống nhất giữa hồ sơ thương mại, tài liệu kỹ thuật và các chú giải pháp lý hải quan.
Xác lập tính đồng bộ kỹ thuật
Trong hoạt động nhập khẩu máy móc thiết bị phục vụ sản xuất tại doanh nghiệp chế xuất, Công ty TNHH sản xuất công nghệ Biel Crystal đang gặp phải vướng mắc nghiệp vụ liên quan đến việc xác định mã số hàng hóa (HS code) và nghĩa vụ kiểm tra chuyên ngành đối với các bộ phận cấu thành ở dạng tháo rời.
Công ty TNHH sản xuất công nghệ Biel Crystal nêu, xét về đặc tính kỹ thuật, mặt hàng nhập khẩu là một hệ thống thiết bị kiểm tra đo lường hoàn chỉnh, bao gồm các thực thể chức năng: nguồn sáng LED, ống kính góc rộng, camera, cụm đo và đơn vị xử lý dữ liệu (PC đồng bộ). Theo hồ sơ kỹ thuật từ nhà sản xuất, bộ máy tính không đóng vai trò là một máy xử lý dữ liệu tự động đa năng mà là thành phần cấu thành bắt buộc, được thiết kế riêng biệt về cấu hình và cài đặt phần mềm chuyên dụng để điều hành chu trình đo kiểm.
 |
| Công chức hải quan kiểm tra máy móc nhập khẩu. Ảnh: H.Nụ |
Về mặt vận hành, theo Công ty TNHH sản xuất công nghệ Biel Crystal, đây là một đơn vị chức năng (Functional Unit) không thể tách rời; việc thiếu hụt bộ xử lý này sẽ dẫn đến sự đình trệ hoàn toàn công năng của thiết bị. Trên phương diện thương mại, toàn bộ tổ hợp được xác định bởi một mã tài sản duy nhất và đơn giá trọn bộ, không có sự bóc tách giá trị cho từng linh kiện tháo rời.
Công ty TNHH sản xuất công nghệ Biel Crystal nhấn mạnh, theo quy định tại Điều 16 Nghị định số 08/2015/NĐ-CP và hướng dẫn tại Thông tư số 14/2015/TT-BTC, doanh nghiệp nhận định hàng hóa đủ điều kiện áp dụng Chú giải pháp lý 3, 4, 5 Phần XVI của Danh mục hàng hóa xuất nhập khẩu Việt Nam, các bộ phận tháo rời để phục vụ yêu cầu vận chuyển nhưng khi kết hợp lại nhằm thực hiện một chức năng xác định thì được phép phân loại theo mã số của máy chính.
Tuy nhiên, ranh giới giữa việc khai báo chung một dòng hàng (theo mã HS của thiết bị đo lường) và việc phải tách riêng dòng hàng đối với bộ máy tính (theo mã HS của thiết bị xử lý dữ liệu) vẫn cần sự xác nhận cụ thể từ cơ quan quản lý để tránh các rủi ro pháp lý về sau.
Công ty TNHH sản xuất công nghệ Biel Crystal thắc mắc, nếu bộ máy tính bắt buộc phải khai báo tách dòng với mã HS độc lập, hàng hóa sẽ rơi vào diện kiểm tra nhà nước về chất lượng theo danh mục sản phẩm có khả năng gây mất an toàn tại Thông tư số 29/2025/TT-BKHCN. Điều này gây khó khăn cho doanh nghiệp bởi thực tế đây là linh kiện cấu thành máy móc chuyên dụng, không phải là sản phẩm công nghệ thông tin thương mại thuần túy.
Do đó, Công ty TNHH sản xuất công nghệ Biel Crystal hỏi liệu chính sách quản lý chất lượng có được áp dụng đồng nhất theo thiết bị chính hay không trong trường hợp hàng hóa được chấp nhận phân loại theo tổ hợp máy.
Quy trình phân loại và thực thi chính sách quản lý
Giải đáp vướng mắc này, theo Cục Hải quan, Điều 26 Luật Hải quan 2014 nêu rõ, nguyên tắc cốt lõi của việc phân loại hàng hóa phải dựa trên hồ sơ hải quan, tài liệu kỹ thuật và các thông tin liên quan để xác định tên gọi, mã số theo Danh mục hàng hóa xuất nhập khẩu Việt Nam.
Đối với trường hợp cụ thể của Công ty TNHH sản xuất công nghệ Biel Crystal về việc khai báo một dòng hàng, cơ quan Hải quan hướng dẫn dựa trên việc đối chiếu với Chú giải pháp lý 3, 4, 5 Phần XVI của Danh mục hàng hóa.
Theo đó, nếu hàng hóa nhập khẩu là máy liên hợp hoặc tổ hợp máy thuộc các Chương 84, 85 và 90, có các bộ phận kết hợp để thực hiện một chức năng xác định, doanh nghiệp được phép khai báo chung một dòng hàng với mã số phù hợp. Quy trình thủ tục trong trường hợp này tuân thủ Điều 7 Thông tư số 14/2015/TT-BTC, đã được sửa đổi bổ sung tại Thông tư số 17/2021/TT-BTC. Ngược lại, nếu thiết bị không thỏa mãn các chú giải pháp lý nêu trên hoặc doanh nghiệp tự lựa chọn phân loại riêng, thì việc khai báo phải được tách thành các dòng hàng tương ứng với mã số của từng máy móc, thiết bị thành phần.
Về chính sách quản lý hàng hóa, cụ thể là kiểm tra nhà nước về chất lượng, việc thực hiện sẽ căn cứ vào mã số hàng hóa sau khi được phân loại và đối chiếu với các danh mục chuyên ngành. Các văn bản quy định hiện hành bao gồm Quyết định số 14/2023/QĐ-TTg về thiết bị sử dụng năng lượng và Thông tư số 29/2025/TT-BKHCN về sản phẩm có khả năng gây mất an toàn thuộc trách nhiệm quản lý của Bộ Khoa học và Công nghệ.
Cơ quan Hải quan lưu ý rằng do thiếu các thông tin mô tả chi tiết về cơ chế hoạt động, hình ảnh và tài liệu kỹ thuật cụ thể từ phía doanh nghiệp, cơ quan chức năng chưa đủ cơ sở để thực hiện phân loại trực tiếp. Do đó, doanh nghiệp cần chủ động cung cấp hồ sơ kỹ thuật chi tiết cho cơ quan Hải quan nơi dự kiến làm thủ tục để được hướng dẫn theo đúng thẩm quyền.
Tính logic trong việc xử lý hồ sơ này nằm ở khả năng chứng minh bộ máy tính là thành phần không thể tách rời của tổ hợp máy theo các chú giải pháp lý quốc tế. Nếu chứng minh được tính đồng bộ, doanh nghiệp sẽ giảm bớt được các thủ tục kiểm tra chuyên ngành đơn lẻ đối với các bộ phận tháo rời.
