Phân loại hàng hóa theo quy định mới: Doanh nghiệp được lợi gì?

Hoạt động phân tích phân loại thành phần hàng hóa tại Chi cục Kiểm định hải quan. Ảnh: CHQ

Chủ động từ dữ liệu kỹ thuật

Trong hoạt động xuất nhập khẩu, phân loại hàng hóa là căn cứ để xác định mã số HS, áp dụng thuế suất, chính sách quản lý và các quy định về kiểm tra chuyên ngành. Đối với doanh nghiệp, việc xác định đúng mã số HS ngay từ đầu không chỉ giúp quá trình khai báo diễn ra thuận lợi mà còn hạn chế phát sinh chi phí, bảo đảm tính ổn định trong hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Nhằm tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý trong lĩnh vực này, Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư số 85/2026/TT-BTC quy định về phân loại hàng hóa, phân tích để phân loại hàng hóa xuất nhập khẩu, thay thế Thông tư số 14/2015/TT-BTC và Thông tư số 17/2021/TT-BTC.

Thông tư quy định rõ nguyên tắc phân loại hàng hóa, sử dụng kết quả phân loại và bổ sung quy định về xây dựng, quản lý, khai thác Cơ sở dữ liệu về Danh mục hàng hóa xuất nhập khẩu Việt Nam, góp phần thống nhất công tác phân loại trong toàn ngành Hải quan.

Điểm đáng chú ý là quy định rõ hơn trách nhiệm của người khai hải quan trong việc cung cấp hồ sơ, tài liệu phục vụ phân loại hàng hóa. Việc xác định mã số phải căn cứ vào đặc điểm, thành phần cấu tạo, tính chất, công dụng và các thông tin kỹ thuật của hàng hóa; người khai hải quan chịu trách nhiệm về tính chính xác, đầy đủ của hồ sơ cung cấp.

Theo nhiều doanh nghiệp xuất nhập khẩu, quy định mới giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong việc chuẩn bị hồ sơ ngay từ đầu. Thay vì chỉ tập hợp chứng từ thương mại khi mở tờ khai, doanh nghiệp có điều kiện chuẩn hóa đồng bộ các tài liệu kỹ thuật như catalogue, thông số kỹ thuật, bản mô tả cấu tạo và tài liệu của nhà sản xuất.

Đây không chỉ là căn cứ phục vụ phân loại hàng hóa mà còn hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng cơ sở dữ liệu nội bộ, phục vụ quản lý nguyên vật liệu và hoạt động xuất nhập khẩu lâu dài.

Ông Nguyễn Hữu Ba, đại diện Công ty TNHH EBS cho rằng, Thông tư số 85/2026/TT-BTC tạo điều kiện để doanh nghiệp chuẩn hóa hồ sơ kỹ thuật ngay từ khâu nhập khẩu. Đối với doanh nghiệp có nhiều mặt hàng linh kiện điện tử, việc quản lý thống nhất dữ liệu kỹ thuật sẽ giúp rút ngắn thời gian chuẩn bị chứng từ, nâng cao chất lượng khai báo và giảm chi phí tuân thủ trong quá trình thực hiện thủ tục hải quan.

Đánh giá về nỗ lực này của cơ quan Hải quan, ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng thư ký, Trưởng ban Pháp chế Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho rằng, cộng đồng doanh nghiệp ghi nhận những nỗ lực của cơ quan Hải quan trong cải cách thủ tục hành chính, hoàn thiện hành lang pháp lý cho chuyển đổi số và giảm sử dụng hồ sơ giấy. Việc tiếp tục chuẩn hóa các quy định về nghiệp vụ hải quan sẽ góp phần nâng cao tính minh bạch của môi trường đầu tư, tạo thuận lợi hơn cho doanh nghiệp trong hoạt động thương mại và thúc đẩy hội nhập kinh tế quốc tế.

Chuẩn hóa dữ liệu, tăng thuận lợi

Một trong những điểm mới của Thông tư số 85/2026/TT-BTC là bổ sung quy định về xây dựng, cập nhật, khai thác và sử dụng Cơ sở dữ liệu về Danh mục hàng hóa xuất nhập khẩu Việt Nam.

Công chức hải quan lấy mẫu phân tích phân loại hàng hóa tại cảng. Ảnh: CHQ

Theo quy định, cơ sở dữ liệu được hình thành từ nhiều nguồn thông tin như Danh mục hàng hóa xuất nhập khẩu Việt Nam; kết quả xác định trước mã số; kết quả phân tích, phân loại; các văn bản hướng dẫn phân loại và các tài liệu nghiệp vụ khác nhằm phục vụ thống nhất công tác phân loại hàng hóa.

Việc hoàn thiện cơ sở dữ liệu phân loại hàng hóa không chỉ tạo sự thống nhất trong quá trình áp dụng mã số HS mà còn giúp nâng cao tính minh bạch, khả năng dự báo trong thực hiện thủ tục hải quan. Đây cũng là nền tảng để ngành Hải quan tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ thông tin và khai thác dữ liệu phục vụ quản lý theo hướng hiện đại.

Đối với doanh nghiệp, lợi ích rõ nhất là có thêm nguồn thông tin chính thống để tra cứu, đối chiếu và chuẩn hóa dữ liệu hàng hóa. Khi hồ sơ kỹ thuật được xây dựng đồng bộ và quản lý tập trung, doanh nghiệp có thể tái sử dụng đối với các lô hàng cùng chủng loại, giảm thời gian chuẩn bị chứng từ, hạn chế sai sót trong khai báo và nâng cao hiệu quả quản trị hoạt động xuất nhập khẩu.

Theo ông Nguyễn Hữu Ba, doanh nghiệp kỳ vọng quy định mới sẽ giúp việc chuẩn hóa dữ liệu hàng hóa thuận lợi hơn. Khi hồ sơ kỹ thuật được số hóa và quản lý thống nhất, việc thực hiện thủ tục đối với các lô hàng nhập khẩu tiếp theo sẽ nhanh hơn, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao hiệu quả quản trị nguyên liệu và chuỗi cung ứng.

Đại diện Cục Hải quan cho biết, việc ban hành Thông tư số 85/2026/TT-BTC tiếp tục hoàn thiện cơ sở pháp lý về phân loại hàng hóa, đồng thời tạo nền tảng xây dựng cơ sở dữ liệu thống nhất phục vụ công tác quản lý và tạo thuận lợi thương mại. Đây cũng là một trong những giải pháp quan trọng nhằm đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, xây dựng Hải quan số và nâng cao chất lượng phục vụ cộng đồng doanh nghiệp.