 |
| Hàng hóa xuất nhập khẩu tại khu vực cảng Hải Phòng. Ảnh: Công ty CP cảng Hải Phòng. |
Hai tháng liên tiếp xuất siêu
Theo số liệu thống kê Cục Hải quan vừa công bố, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa 10 tháng năm 2026 của Việt Nam đạt 1.010,5 tỷ USD, tăng 32,3% so với cùng kỳ năm trước.
Trong đó, xuất khẩu đạt 499,2 tỷ USD, tăng 27,5%, trong khi nhập khẩu đạt 511,3 tỷ USD, tăng 37,4%. Tốc độ tăng nhập khẩu cao hơn 9,9 điểm phần trăm so với xuất khẩu nên cán cân thương mại từ xuất siêu 19,49 tỷ USD cùng kỳ năm 2025 chuyển sang nhập siêu 12,07 tỷ USD.
Tuy nhiên, diễn biến hai tháng gần đây xuất hiện những dấu hiệu tích cực khi nước ta liên tục xuất siêu giúp mức thâm hụt thương mại đã được thu hẹp.
Cụ thể, sau khi xuất siêu khoảng 1,3 tỷ USD trong tháng 9, tháng 10 ghi nhận thặng dư lên đến 7,31 tỷ USD. Kim ngạch xuất khẩu tháng 10 đạt 64,67 tỷ USD, tăng 8,7% so với tháng trước, trong khi nhập khẩu giảm 1,4%, còn 57,36 tỷ USD.
Nhóm máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện có ảnh hưởng lớn đến đà cải thiện cán cân thương mại. Trong tháng 10, riêng kim ngạch xuất khẩu nhóm hàng đạt 25,68 tỷ USD, tăng 13,8% so với tháng 9. Lũy kế 10 tháng, đạt 149,41 tỷ USD, tăng 71% so với cùng kỳ, chiếm gần 30% kim ngạch xuất khẩu cả nước.
Cán cân thương mại cũng có sự phân hóa rõ giữa hai khu vực kinh tế. Khối có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), kể cả dầu thô, xuất siêu 25,76 tỷ USD. Trong khi đó, khu vực kinh tế trong nước nhập siêu 37,83 tỷ USD. Sự phân hóa này khá dễ hiểu khi phần lớn doanh nghiệp FDI, nhất là các doanh nghiệp lớn đều hoạt động trong lĩnh vực chế xuất, gia công hay sản xuất xuất khẩu.
Đơn cử như tại địa bàn tỉnh Hưng Yên, chỉ có gần 150 doanh nghiệp chế xuất (trong đó 98% là doanh nghiệp FDI), chiếm chưa đến 5% doanh nghiệp xuất nhập khẩu trên địa bàn, nhưng chiếm đến 36% kim ngạch xuất nhập khẩu của địa phương này trong 10 tháng qua.
Trên phạm vi cả nước, tư liệu sản xuất chiếm 94,1% kim ngạch nhập khẩu. Cơ cấu này cho thấy phần lớn hàng nhập khẩu là đầu vào và máy móc, thiết bị phục vụ sản xuất. Do đó, việc điều tiết kim ngạch nhập khẩu cũng cần tính đến tiến độ sản xuất và khả năng giao hàng xuất khẩu.
Nếu tháng 11 và tháng 12 cùng đạt mức xuất siêu như tháng 10, cán cân thương mại cả năm có thể đảo chiều với con số xuất siêu khoảng 2,55 tỷ USD.
 |
| Xuất nhập khẩu của Việt Nam lần đầu tiên cán mốc 1.000 tỷ USD. Nguồn: Cục Hải quan. |
Đẩy nhanh giao hàng và tăng nguồn cung trong nước
Trong hai tháng còn lại, dư địa trực tiếp nhất đến từ các đơn hàng đã ký và các lô hàng đủ điều kiện giao trong năm.
Doanh nghiệp điện tử, máy móc, dệt may và da giày cần rà soát tiến độ sản xuất, nguồn nguyên liệu, lịch tàu và thời hạn giao hàng theo từng hợp đồng. Các hiệp hội ngành hàng có thể tập hợp vướng mắc về logistics, chứng từ và kiểm tra chuyên ngành để cơ quan quản lý xử lý theo nhóm.
Để nâng cao năng lực và giảm chi phí logistics, tại Diễn đàn Logistics Việt Nam 2026 được tổ chức ngày 7/11 ở tỉnh Gia Lai, lãnh đạo Bộ Công Thương cho biết, quy mô giao thương lớn đặt ra yêu cầu tương ứng về năng lực vận tải, kho bãi, phân phối và tổ chức chuỗi cung ứng.
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, hoạt động logistics vẫn tồn tại không ít hạn chế như kết nối giữa vùng sản xuất với cảng biển, cửa khẩu và trung tâm phân phối có nơi chưa đồng bộ; năng lực cung cấp dịch vụ tích hợp của doanh nghiệp trong nước còn hạn chế; dữ liệu phân tán và việc xử lý vướng mắc liên ngành có lúc chưa kịp thời.
Những điểm nghẽn này cho thấy, phát triển logistics không thể chỉ dừng lại ở mở rộng mạng lưới giao thông hay xây dựng thêm các trung tâm kho bãi. Quan trọng hơn là khả năng kết nối, khai thác đồng bộ hệ thống hạ tầng và dịch vụ nhằm hình thành chuỗi cung ứng hiệu quả, giảm thời gian và chi phí lưu thông hàng hóa.
Cùng với các bộ, ngành, địa phương, ngành Hải quan cũng đang đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, hiện đại hóa, tăng cường công tác đối thoại, phối hợp với doanh nghiệp cảng, hãng vận tải và cơ quan kiểm tra chuyên ngành để tiếp tục thúc đẩy tạo thuận lợi thương mại, tăng trưởng xuất khẩu.
Tại cửa ngõ giao thương lớn nhất miền Bắc là TP. Hải Phòng, lãnh đạo Chi cục Hải quan khu vực III vừa có buổi làm việc với Công ty CP cảng container quốc tế Hateco Hải Phòng - một trong những cảng hiện đại hàng đầu trên địa bàn.
Buổi làm việc để góp phần tăng cường mối quan hệ hợp tác giữa cơ quan Hải quan và doanh nghiệp kinh doanh cảng để tạo thuận lợi hơn nữa cho hoạt động xuất nhập khẩu qua địa bàn.
Với những nỗ lực của Chính phủ, các bộ, ngành, địa phương và cộng đồng doanh nghiệp, kỳ vọng 2 tháng cuối năm nước ta sẽ tiếp tục duy trì đà thặng dư như 2 tháng gần đây để cán cân thương mại cả năm 2026 trở lại quỹ đạo xuất siêu.
