Nhiều nhóm hàng xuất khẩu đóng góp lớn cho ngân sách

Theo số liệu của Cục Hải quan, tính đến ngày 31/10/2026, tổng thu ngân sách nhà nước từ hoạt động xuất nhập khẩu đạt 447.362 tỷ đồng, bằng 99,2% dự toán được giao và bằng 86,6% chỉ tiêu phấn đấu. So với cùng kỳ năm 2025, số thu tăng 17,3%, tương ứng tăng 65.846 tỷ đồng.

Một trong những yếu tố quan trọng tác động đến kết quả thu là sự gia tăng của hoạt động xuất nhập khẩu, đặc biệt ở nhóm hàng chịu thuế. Trong 10 tháng, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu cả nước đạt 1.010,11 tỷ USD, tăng 32,4% so với cùng kỳ năm 2025, tương ứng tăng 247,21 tỷ USD. Trong đó, kim ngạch xuất khẩu đạt 498,81 tỷ USD, tăng 27,61%; nhập khẩu đạt 511,31 tỷ USD, tăng 37,44%.

Xét theo cơ cấu mặt hàng, nhóm nguyên liệu, máy móc, thiết bị và phụ tùng nhập khẩu phục vụ sản xuất tiếp tục đóng góp lớn vào tăng thu ngân sách. Các mặt hàng gồm hóa chất và sản phẩm hóa chất, chất dẻo, sắt thép, nguyên phụ liệu dệt may, linh kiện điện tử, linh kiện ô tô... đạt trị giá 86,58 tỷ USD, chiếm 55,7% tổng kim ngạch nhập khẩu có thuế, tăng 22% so với cùng kỳ, làm tăng thu ngân sách khoảng 32.610 tỷ đồng.

Bên cạnh đó, ô tô nguyên chiếc các loại đạt trên 211.300 chiếc, tăng 22,4%, làm tăng thu 7.090 tỷ đồng. Đá quý, kim loại quý và sản phẩm tăng 227% về trị giá, làm tăng thu 2.950 tỷ đồng. Dầu thô tuy giảm 10,3% về lượng nhưng tăng 23,7% về trị giá, làm tăng thu 4.250 tỷ đồng.

Một số mặt hàng khoáng sản cũng ghi nhận mức tăng đóng góp đáng kể. Theo đó, quặng và khoáng sản khác tăng 26,9% về lượng, tăng 51,1% về trị giá, làm tăng thu 3.000 tỷ đồng. Than các loại tăng 11% về lượng và 35,6% về trị giá, làm tăng thu 2.200 tỷ đồng.

Ở chiều xuất khẩu, phân bón các loại tăng 43,2% về lượng và 92% về trị giá, làm tăng thu ngân sách 440 tỷ đồng.

Những số liệu trên cho thấy mức tăng thu ngân sách được đóng góp bởi nhiều nhóm hàng xuất nhập khẩu chịu thuế, trong đó nổi bật là nhóm hàng nguyên liệu, máy móc, thiết bị phục vụ sản xuất. Đáng chú ý, biến động giá của một số mặt hàng nhập khẩu cũng tác động trực tiếp đến số thu, thể hiện qua trường hợp dầu thô giảm về lượng nhưng tăng về trị giá so với cùng kỳ.

Bà Trần Thị Kim Hà, Tổ trưởng Tổ Dự toán - Tổng hợp, Ban Nghiệp vụ thuế hải quan (Cục Hải quan) cho biết, nguyên nhân tăng thu ngân sách trong 10 tháng chủ yếu do tổng kim ngạch xuất nhập khẩu chịu thuế của cả nước tăng 21,42% so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó, kim ngạch nhập khẩu chịu thuế tăng 21,74%, cao hơn mức tăng 14,21% của kim ngạch xuất khẩu chịu thuế.

Phân hóa nguồn thu giữa các địa bàn

Quy mô thu ngân sách giữa các chi cục hải quan khu vực có sự chênh lệch đáng kể. Trong khi một số đơn vị đã vượt dự toán, các địa bàn có số thu lớn vẫn chưa hoàn thành chỉ tiêu được giao.

Công chức Hải quan cửa khẩu quốc tế Lào Cai kiểm tra hàng hóa xuất nhập khẩu. Ảnh: H.Nụ

Dẫn đầu về số thu là Chi cục Hải quan khu vực II với 146.589 tỷ đồng, đạt 87,3% dự toán và 77,6% chỉ tiêu phấn đấu. Tiếp đó, Chi cục Hải quan khu vực III đạt 83.160 tỷ đồng, bằng 98,8% dự toán; Chi cục Hải quan khu vực I đạt 39.899 tỷ đồng, bằng 92,9% dự toán.

Ở chiều ngược lại, nhiều đơn vị đã vượt dự toán. Nổi bật là Chi cục Hải quan khu vực VI đạt 19.822 tỷ đồng, bằng 206,5% dự toán và 109,5% chỉ tiêu phấn đấu; khu vực XI đạt 10.955 tỷ đồng, bằng 118,4% dự toán và 114,7% chỉ tiêu phấn đấu; khu vực X đạt 23.731 tỷ đồng, bằng 128,2% dự toán và 107,3% chỉ tiêu phấn đấu.

Trong khi đó, Chi cục Hải quan khu vực XVI mới đạt 77,5% dự toán; Chi cục Hải quan khu vực IX đạt 82,9%; Chi cục Hải quan khu vực VIII đạt 89,5%. Tuy nhiên, để đạt chỉ tiêu phấn đấu 516.500 tỷ đồng, đòi hỏi các đơn vị tiếp tục bám sát diễn biến xuất nhập khẩu, rà soát nguồn thu và tập trung thực hiện nhiệm vụ tại những địa bàn còn chưa đạt dự toán.

Khoảng cách giữa kết quả thực hiện và chỉ tiêu phấn đấu đặt ra yêu cầu tiếp tục theo dõi sát diễn biến kim ngạch xuất nhập khẩu chịu thuế, tình hình thu tại từng chi cục hải quan khu vực và khả năng đóng góp của các nhóm hàng chủ lực. Đây là cơ sở để các đơn vị chủ động đánh giá nguồn thu, tổ chức thực hiện nhiệm vụ thu ngân sách trong thời gian còn lại của năm.

Trong hai tháng cuối năm, công tác điều hành thu cần tiếp tục bám sát diễn biến hoạt động xuất nhập khẩu, đặc biệt là kim ngạch các mặt hàng chịu thuế và khả năng đóng góp ngân sách của từng nhóm hàng. Cùng với đó, cần theo dõi sát kết quả thu tại từng địa bàn, chủ động rà soát, đánh giá nguồn thu và kịp thời có giải pháp phù hợp nhằm bảo đảm tiến độ thực hiện dự toán, phấn đấu hoàn thành chỉ tiêu thu ngân sách năm 2026, bà Trần Thị Kim Hà nhấn mạnh.