 |
| Trưởng ban CNTT và Thống kê hải quan (Cục Hải quan) Lê Đức Thành. Ảnh: Thái Bình. |
Phóng viên: Trước tiên, ông có thể cho biết mục tiêu và nhiệm vụ chính của cơ quan Hải quan trong đợt làm sạch dữ liệu lần này?
Ông Lê Đức Thành: Mục tiêu quan trọng hàng đầu trong đợt làm sạch dữ liệu lần này của cơ quan Hải quan là thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, nhằm tăng cường triển khai nền tảng số để giảm các thủ tục hành chính bằng giấy tờ.
Để triển khai mục tiêu này, cơ quan Hải quan hiện nay tập trung vào các nhiệm vụ chính gồm: Triển khai các nền tảng số đã được Bộ Tài chính phê duyệt, trong đó có việc xây dựng hệ thống Hải quan số; triển khai xây dựng hệ thống Một cửa quốc gia giai đoạn 3; thực hiện nhiệm vụ thuộc Đề án 06 (Đề án phát triển ứng dụng dữ liệu về dân cư, định danh và xác thực điện tử phục vụ chuyển đổi số quốc gia giai đoạn 2022 - 2025, tầm nhìn đến năm 2030).
Trong đó, điểm nhấn là triển khai Hải quan số và hệ thống Một cửa quốc gia giai đoạn 3.
Về Hải quan số, hiện nay cơ quan Hải quan đang trình Bộ Tài chính phê duyệt dự án. Theo kế hoạch dự kiến, hệ thống Hải quan số sẽ được triển khai đưa vào sử dụng vào cuối năm 2028.
Khi đi vào triển khai dự án này sẽ giải quyết bài toán tổng thể và toàn bộ các bài toán nghiệp vụ của cơ quan Hải quan trong việc thực hiện mục tiêu chuyển đổi số.
Tuy nhiên, việc triển khai Hải quan số cần có thời gian. Do đó, trong giai đoạn từ nay đến năm 2028, cơ quan Hải quan sẽ tập trung triển khai hệ thống Một cửa quốc gia giai đoạn 3 để tăng cường sự phối hợp, trao đổi thông tin giữa cơ quan Hải quan và các bộ, ngành.
Trong bối cảnh các bộ, ngành đang sắp xếp lại cơ cấu tổ chức và tái thiết kế lại quy trình nghiệp vụ, hệ thống Một cửa quốc gia giai đoạn 3 giúp thực hiện nhiệm vụ song song với các bộ, ngành trong việc trao đổi thông tin, cấp giấy phép xuất nhập khẩu và xử lý các vấn đề về C/O điện tử.
Dự kiến từ tháng 11/2026 sẽ bắt đầu triển khai từng bước đối với các bộ, ngành đã sẵn sàng. Ngoài ra, để giảm bớt thủ tục hành chính bằng giấy tờ, cơ quan Hải quan đang tập trung triển khai số hóa chứng từ.
Việc số hóa chứng từ đã được triển khai thí điểm tại Chi cục Hải quan khu vực III (TP. Hải Phòng) từ tháng 6/2026. Tính đến ngày 15/10, đã thực hiện số hóa 44 chứng từ trong bộ hồ sơ hải quan. Từ ngày 15/10 đến nay, cơ quan Hải quan đã số hóa toàn bộ hồ sơ hải quan tại Chi cục Hải quan khu vực III với trên 150 chứng từ.
Mục tiêu tiếp theo là sẽ triển khai số hóa toàn bộ trên 150 chứng từ này ra phạm vi toàn quốc.
 |
| Hướng dẫn doanh nghiệp làm sạch dữ liệu. |
Phóng viên: Việc làm sạch dữ liệu có ý nghĩa như thế nào trong việc số hóa dữ liệu và chuyển đổi số của ngành Hải quan, thưa ông?
Ông Lê Đức Thành: Trong bối cảnh giảm giấy tờ và tăng cường số hóa, để bảo đảm công tác quản lý, cơ quan Hải quan phải tăng cường giám sát an ninh mạng đối với các đối tượng liên quan, bao gồm các bên trao đổi thông tin và thực hiện thủ tục hải quan.
Một trong những nhiệm vụ chính hiện nay là triển khai xác định lại hệ thống tài khoản đã cấp cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu và các bên liên quan để thực hiện khai báo, làm thủ tục hải quan cũng như trao đổi thông tin.
Quá trình xác định lại thông tin tài khoản chính là quá trình làm sạch dữ liệu. Cụ thể, cơ quan Hải quan đề nghị các bên liên quan (người khai hải quan, doanh nghiệp xuất nhập khẩu…) truy cập vào hệ thống để đăng ký, xác nhận lại thông tin tài khoản đã cấp.
Một số thông tin bổ sung như số căn cước công dân của người khai hải quan và các thông tin khác liên quan đến doanh nghiệp.
Sau khi hoàn tất quá trình làm sạch dữ liệu vào ngày 31/12/2026, cơ quan Hải quan sẽ chuyển toàn bộ dữ liệu này để xác thực với cơ quan Công an thông qua VNeID để kiểm tra lại dữ liệu và sửa chữa các sai sót có thể xảy ra trong quá trình đăng ký.
Bộ tài khoản này áp dụng cho tất cả các đối tượng tham gia vào hệ thống của cơ quan Hải quan gồm: Doanh nghiệp xuất nhập khẩu, các bên liên quan thuộc các bộ, ngành, hãng vận tải, hệ thống ngân hàng và cả công chức hải quan.
Trên cơ sở bộ tài khoản đã được xác thực, hệ thống sẽ kiểm soát việc thực thi khi có người đăng nhập, ghi lại nhật ký thao tác trên hệ thống. Bộ tài khoản xác thực kết hợp với việc số hóa chứng từ sẽ nâng cao độ tin cậy của dữ liệu, xác định rõ địa chỉ của người tạo lập và khai báo dữ liệu.
Khi có vấn đề cần làm rõ về pháp lý, thủ tục hay sửa chữa sai sót, hệ thống sẽ biết địa chỉ cụ thể để nhắn tin trao đổi, gọi điện hỗ trợ, hoặc cảnh báo trong trường hợp có thông tin bị lộ lọt.
Đây là bước đệm quan trọng chuẩn bị nền tảng dữ liệu đầy đủ, chắc chắn để tiến tới hệ thống Hải quan số vào năm 2028 với mức độ tự động hóa cao hơn, giúp giảm tỷ lệ luồng Vàng (kiểm tra chi tiết hồ sơ) và tăng tỷ lệ luồng Xanh (được hệ thống thông quan tự động) cho doanh nghiệp.
Phóng viên: Vậy, việc làm sạch dữ liệu có tốn nhiều thời gian, chi phí của doanh nghiệp hay không thưa ông?
Ông Lê Đức Thành: Việc làm sạch dữ liệu không làm phát sinh thêm chi phí cho doanh nghiệp. Về thời gian thực hiện làm sạch dữ liệu, điều này phụ thuộc vào người được cấp tài khoản.
Hiện nay cơ quan Hải quan đã đưa lên môi trường Internet trang thông tin cho phép người khai tự chủ động thực hiện (tại đia chỉ https://dksd.customs.gov.vn/client/external. Dự kiến quá trình làm sạch dữ liệu sẽ kết thúc vào ngày 31/12/2026.
Đối với các tài khoản chưa được làm sạch, cơ quan Hải quan sẽ có thông báo và tiến hành đóng tài khoản để bảo đảm sau ngày 31/12/2026, các tài khoản đăng ký với Hải quan đều có đầu mối, cá nhân, doanh nghiệp thực hiện cụ thể.
Phóng viên: Được biết, ngành Hải quan triển khai làm sạch dữ liệu từ ngày 25/9/2026. Ông có thể thông tin kết quả nổi bật và mục tiêu, giải pháp đặt ra trong thời gian tới?
Ông Lê Đức Thành: Hiện nay, số lượng doanh nghiệp thường xuyên làm thủ tục xuất nhập khẩu khoảng 90.000 đến 100.000 doanh nghiệp. Tuy nhiên, qua hơn 1 tháng triển khai, số lượng tài khoản được làm sạch đến nay (cuối tháng 10) còn hạn chế (mới đạt dưới 10.000 tài khoản).
Do đó, cơ quan Hải quan đang tăng cường công tác thông báo, tuyên truyền, đề nghị các doanh nghiệp sớm vào hệ thống của cơ quan Hải quan như đề cập ở trên để đăng ký lại thông tin.
Nếu không đăng ký đúng quy định, khi bị đóng tài khoản sau ngày 31/12/2026 có thể ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động xuất nhập khẩu của doanh nghiệp.
Do việc cập nhật thông tin phụ thuộc gần như hoàn toàn vào doanh nghiệp, nên cơ quan Hải quan rất mong muốn cộng đồng doanh nghiệp sớm hoàn thành việc cập nhật thông tin tài khoản.
Để đốc thúc, hỗ trợ doanh nghiệp, Cục Hải quan đã và đang chỉ đạo các chi cục hải quan khu vực tăng cường thông báo, tuyên truyền, vận động, nhắc nhở.
Ngoài ra, cơ quan Hải quan cũng duy trì bộ phận hỗ trợ để kịp thời xử lý vướng mắc của doanh nghiệp trong quá trình cập nhật dữ liệu.
Trường hợp doanh nghiệp gặp sự cố kỹ thuật hoặc lỗi xác thực ở các bước cần chụp lại màn hình bị lỗi và gửi email về bộ phận hỗ trợ của cơ quan Hải quan (địa chỉ: [email protected]) kèm thông tin liên hệ để được phối hợp xử lý kịp thời.
Tôi xin nhấn mạnh thêm, việc làm sạch dữ liệu là chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước đang được các bộ, ngành quyết liệt triển khai trên phạm vi toàn quốc, trong đó có ngành Hải quan.
Ngoài ra, việc làm sạch dữ liệu còn là giải pháp quan trọng để kiến tạo môi trường kinh doanh công bằng, minh bạch, tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về hải quan.
Do đó, cộng đồng doanh nghiệp cần tích cực phối hợp với cơ quan Hải quan để sớm hoàn thành việc làm sạch dữ liệu tài khoản khai báo hải quan.
Phóng viên: Xin cảm ơn ông!
