 |
| Hoạt động nghiệp vụ của công chức Hải quan cửa khẩu quốc tế Lào Cai. Ảnh: HQKV7. |
Phóng viên: Thưa ông, năm 2026, hoạt động xuất nhập khẩu qua địa bàn tăng trưởng mạnh. Chuyển đổi số đã đóng góp như thế nào vào kết quả này, nhất là trong bối cảnh đơn vị quản lý địa bàn biên giới rộng, điều kiện hoạt động còn nhiều khó khăn?
Ông Nông Phi Quảng: Chúng tôi xác định chuyển đổi số không đơn thuần là ứng dụng công nghệ vào một số khâu nghiệp vụ mà là đổi mới phương thức quản lý, điều hành và phục vụ doanh nghiệp. Mục tiêu cuối cùng là làm cho thủ tục hải quan thuận tiện hơn, quy trình minh bạch hơn, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.
|
Chi cục Hải quan khu vực VII có địa bàn quản lý rộng, trải dài qua nhiều tỉnh, với các tuyến biên giới giáp Trung Quốc và Lào, hoạt động xuất nhập khẩu đa dạng, khối lượng công việc lớn, biên chế còn ít. Vì vậy, việc ứng dụng công nghệ thông tin có ý nghĩa quan trọng trong kết nối thông tin, theo dõi tiến độ xử lý hồ sơ và tăng cường kiểm tra, giám sát hàng hóa, góp phần quan trọng trong việc hỗ trợ lực lượng hải quan hoàn thành tốt nhất nhiệm vụ được giao.
Luỹ kế đến ngày 26/10/2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu qua địa bàn đạt hơn 3,222 tỷ USD, tăng 51% so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó, xuất khẩu đạt hơn 1,969 tỷ USD, tăng 74% so với cùng kỳ năm 2025; nhập khẩu đạt hơn 1,253 tỷ USD, tăng 24% so với cùng kỳ năm 2025. Đơn vị đã tiếp nhận, xử lý hơn 105.122 tờ khai hải quan, với khoảng 974 doanh nghiệp tham gia hoạt động xuất nhập khẩu. Số thu ngân sách nhà nước đạt 2.659,41 tỷ đồng; tăng 44,16% so với cùng kỳ năm 2025 (1.844,75 tỷ đồng); đạt 141,31% so với chỉ tiêu Thủ tướng Chính phủ giao năm 2026 (1.882 tỷ đồng), đạt 102,29% so với chỉ tiêu Cục Hải quan giao phấn đấu (2.600 tỷ đồng).
Kết quả này không chỉ đến từ công nghệ mà còn là sự phối hợp giữa các đơn vị hải quan, các lực lượng chức năng và cộng đồng doanh nghiệp. Công nghệ tạo công cụ, còn con người và cách tổ chức thực hiện quyết định hiệu quả. Chúng tôi tiếp tục gắn chuyển đổi số với cải cách thủ tục hành chính, nâng cao kỷ luật công vụ và trách nhiệm của từng công chức.
Phóng viên: Thưa ông, việc ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo trong hoạt động hải quan tại Chi cục được triển khai như thế nào? Theo ông, những chuyển biến nổi bật nào Chi cục đạt được trong cải cách thủ tục, quản lý và giám sát hải quan?
Ông Nông Phi Quảng: Trước hết, Chi cục duy trì vận hành ổn định các hệ thống nghiệp vụ như VNACCS/VCIS, hệ thống điều hành tập trung CCES, đồng thời triển khai dịch vụ công trực tuyến toàn trình, sử dụng chữ ký số và môi trường làm việc điện tử. Mô hình phòng họp không giấy tờ cũng được áp dụng nhằm giảm sử dụng hồ sơ giấy, nâng cao hiệu quả chỉ đạo, điều hành.
Trong quản lý, kiểm tra và giám sát hải quan, chúng tôi tăng cường ứng dụng công nghệ vào quản lý phương tiện, hàng hóa, hành khách xuất nhập cảnh; sử dụng niêm phong điện tử định vị, hệ thống camera giám sát và các công cụ hỗ trợ phân luồng tờ khai, soi chiếu hàng hóa. Việc kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các hệ thống cũng được chú trọng để nâng cao khả năng theo dõi, kiểm soát và xử lý thông tin.
Một hướng đi mới là nghiên cứu, ứng dụng trí tuệ nhân tạo vào công việc chuyên môn. Chi cục đang từng bước triển khai các công cụ hỗ trợ công chức trong thống kê, tổng hợp, lập báo cáo, tra cứu và đối soát mã số hàng hóa, thuế xuất nhập khẩu, chứng nhận xuất xứ hàng hóa. Đơn vị cũng nghiên cứu hoàn thiện Chatbot AI, trợ lý ảo phục vụ tra cứu thông tin và hỗ trợ nghiệp vụ.
Đáng chú ý, đơn vị đã thử nghiệm hệ thống tính số liệu tự động, với hai tính năng chính là tự động tính toán số liệu để cập nhật vào biểu mẫu và kiểm tra, đối soát chứng nhận xuất xứ hàng hóa trùng lặp. Nếu được hoàn thiện và triển khai hiệu quả, các công cụ này sẽ giúp giảm công việc lặp lại, hạn chế sai sót và giải phóng thời gian để công chức Hải quan tập trung vào những nhiệm vụ cần chuyên môn sâu.
Tuy nhiên, công nghệ chỉ thực sự hữu ích khi được sử dụng đúng mục đích, có dữ liệu đầu vào đáng tin cậy, được kiểm soát và có trách nhiệm chuyên môn rõ ràng. Vì vậy, cùng với đầu tư công nghệ, Chi cục chú trọng đào tạo kỹ năng số, nâng cao năng lực sử dụng hệ thống và bảo đảm an toàn thông tin.
 |
| Công chức Hải quan cửa khẩu quốc tế Lào Cai thực hiện nhiệm vụ trên nền tảng nghiệp vụ. Ảnh: T.H |
Phóng viên: Chuyển đổi số chỉ thực sự có ý nghĩa khi doanh nghiệp cảm nhận được lợi ích. Chi cục đã làm gì để đưa những công cụ và quy trình mới đến gần hơn với doanh nghiệp, đồng thời tháo gỡ vướng mắc trong thực hiện thủ tục hải quan, thưa ông?
Ông Nông Phi Quảng: Chúng tôi luôn xác định doanh nghiệp là đối tác đồng hành. Cải cách thủ tục và chuyển đổi số phải hướng đến lợi ích thực chất: giúp doanh nghiệp tiếp cận thông tin dễ dàng, giảm thời gian đi lại, hạn chế sai sót khi khai báo và chủ động hơn trong kế hoạch giao nhận hàng hóa.
Thống kê từ đầu năm 2026 đến nay, Chi cục thường xuyên tuyên truyền, hướng dẫn, hỗ trợ doanh nghiệp về thủ tục hải quan, chính sách thuế, mã số HS, xuất xứ hàng hóa, trị giá hải quan, giao dịch điện tử và các quy định liên quan; đồng thời tiếp nhận, giải đáp kịp thời, có hiệu quả các vướng mắc của doanh nghiệp và người khai hải quan. Hoạt động hỗ trợ được đơn vị thực hiện trực tiếp tại nơi làm thủ tục, qua điện thoại, thư điện tử và các kênh trực tuyến.
Chi cục cũng tăng cường trao đổi thông tin, tổ chức đối thoại và phối hợp với doanh nghiệp để nhận diện những khó khăn phát sinh từ thực tiễn. Các đơn vị hải quan cửa khẩu và ngoài cửa khẩu thuộc Chi cục đã ký 5 văn bản thỏa thuận hợp tác với doanh nghiệp hoạt động xuất nhập khẩu trên địa bàn. Đây là cơ sở để hai bên tăng cường phối hợp, trao đổi thông tin, thực hiện đúng quy định về hải quan và thuế, đồng thời thúc đẩy cải cách, hiện đại hóa.
Chúng tôi hiểu rằng, đối với doanh nghiệp xuất nhập khẩu, chậm một khâu có thể ảnh hưởng đến lịch giao hàng, chi phí vận tải và cam kết với đối tác. Vì vậy, khi doanh nghiệp phản ánh vướng mắc, yêu cầu đặt ra là phải lắng nghe đầy đủ, giải thích rõ ràng và xác định hướng xử lý cụ thể. Vấn đề thuộc thẩm quyền phải được giải quyết kịp thời; nội dung cần rà soát hoặc vượt thẩm quyền phải được tổng hợp, báo cáo cấp có thẩm quyền và theo dõi phản hồi.
Thời gian tới, Chi cục tiếp tục mở rộng các kênh hỗ trợ trực tuyến, nghiên cứu nâng cao hiệu quả Chatbot AI và chuẩn hóa việc tiếp nhận, xử lý kiến nghị. Chúng tôi cũng khuyến khích doanh nghiệp chủ động phản hồi, đánh giá chất lượng phục vụ để cơ quan Hải quan có căn cứ điều chỉnh. Chuyển đổi số phải đi cùng chuyển biến trong thái độ phục vụ, bởi công nghệ dù hiện đại đến đâu cũng không thể thay thế tinh thần trách nhiệm và sự đồng hành.
Phóng viên: Từ những kết quả bước đầu, ông xác định đâu là những ưu tiên và giải pháp đột phá để Chi cục Hải quan khu vực VII tiếp tục xây dựng Hải quan số, Hải quan thông minh, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của hoạt động xuất nhập khẩu?
Ông Nông Phi Quảng: Chúng tôi xác định chuyển đổi số phải được triển khai đồng bộ về công nghệ, quy trình và con người, với mục tiêu nâng cao hiệu quả quản lý và giảm thời gian, chi phí cho doanh nghiệp.
Trước mắt, Chi cục tập trung vào 5 nhiệm vụ trọng tâm: hoàn thiện quy trình điện tử, mở rộng dịch vụ công trực tuyến toàn trình và kết nối dữ liệu; ứng dụng AI vào tra cứu, tổng hợp, đối soát và hỗ trợ nghiệp vụ; bảo đảm an toàn thông tin, duy trì hệ thống ổn định; tăng cường phối hợp giữa các lực lượng trong triển khai cửa khẩu số; nâng cao kỹ năng số và trách nhiệm thực thi công vụ của công chức.
Cùng với nỗ lực của cơ quan Hải quan, doanh nghiệp cũng cần chủ động cập nhật chính sách, chuẩn hóa dữ liệu khai báo và sử dụng hiệu quả dịch vụ điện tử. Hiệu quả chuyển đổi số phải được đánh giá bằng những kết quả cụ thể: quy trình minh bạch hơn, xử lý nhanh hơn và chi phí tuân thủ giảm. Đây là nền tảng để Chi cục Hải quan khu vực VII từng bước xây dựng Hải quan số, Hải quan thông minh, tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu.
Phóng viên: Trân trọng cảm ơn ông.
