 |
| Công chức Đội Kiểm soát hải quan (Chi cục Hải quan khu vực III) kiểm tra hàng hóa trong lô hàng nghi vấn. Ảnh: Thái Bình |
Kiểm soát chặt địa bàn, phát hiện các vụ việc vi phạm
Là đơn vị quản lý địa bàn gắn với khu vực cảng biển Hải Phòng - một trong những cửa ngõ giao thương quan trọng của cả nước, Chi cục Hải quan khu vực III thường xuyên đối mặt với áp lực lớn trong kiểm tra, giám sát hàng hóa và phòng, chống buôn lậu.
Trong 9 tháng năm 2026, đơn vị đã thực hiện thủ tục đối với hơn 2 triệu tờ khai của 30.699 doanh nghiệp. Tổng kim ngạch hàng hóa xuất nhập khẩu làm thủ tục, bao gồm hàng hóa trong và ngoài thống kê, đạt 107 tỷ USD, tăng 15,3% so với cùng kỳ năm 2025.
Riêng tháng 9, toàn Chi cục thực hiện 240.736 tờ khai; tổng kim ngạch hàng hóa xuất nhập khẩu làm thủ tục đạt 13,9 tỷ USD, tăng 14,9% so với cùng kỳ năm trước. Quy mô hoạt động lớn, lượng doanh nghiệp và hàng hóa đa dạng đặt ra yêu cầu vừa bảo đảm thông quan thuận lợi, vừa kiểm soát chặt chẽ các nguy cơ vi phạm.
Trong bối cảnh đó, công tác phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại tiếp tục được Chi cục Hải quan khu vực III xác định là nhiệm vụ trọng tâm có tính chất thường xuyên.
Đội Kiểm soát hải quan cùng các đơn vị hải quan cửa khẩu, ngoài cửa khẩu đẩy mạnh rà soát, cập nhật thông tin, nắm tình hình địa bàn; triển khai các biện pháp nghiệp vụ, tổ chức tuần tra, kiểm soát theo kế hoạch.
Nội dung kiểm soát tập trung vào phòng, chống ma túy và quản lý các hoạt động hợp pháp liên quan đến ma túy; đấu tranh với hành vi buôn lậu, vận chuyển trái phép qua biên giới hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng, hàng hóa không rõ nguồn gốc, xuất xứ.
Riêng trong tháng 9, Đội Kiểm soát hải quan chủ trì phát hiện 5 vụ vi phạm được xử phạt hành chính; đồng thời xác minh, chuyển tin báo tội phạm 1 vụ việc. Tổng trị giá tang vật vi phạm được báo cáo trong tháng là 7 tỷ đồng.
Lũy kế 9 tháng, đơn vị phát hiện, bắt giữ, xử lý 34 vụ vi phạm, với trị giá tang vật 25,2 tỷ đồng. Đây là kết quả đáng ghi nhận thể hiện hiệu quả của quá trình thu thập thông tin, sàng lọc dấu hiệu rủi ro và phối hợp giữa các lực lượng trong điều kiện lưu lượng hàng hóa qua địa bàn lớn.
Trước đó, trong tháng 8, Đội Kiểm soát hải quan cũng chủ trì phát hiện 7 vụ vi phạm, trong đó có 3 vụ liên quan đến sở hữu trí tuệ, hàng giả; tổng trị giá tang vật 1,6 tỷ đồng.
Bên cạnh công tác kiểm soát trực tiếp, Chi cục chú trọng phúc tập hồ sơ và kiểm tra sau thông quan. Theo báo cáo, việc phúc tập đối với các tờ khai có rủi ro về giá đã phát hiện, xử lý nhiều trường hợp sai sót, góp phần tăng thu ngân sách. Hoạt động phúc tập theo chuyên đề cũng hướng tới các lĩnh vực, mặt hàng tiềm ẩn rủi ro cao.
Công tác kiểm tra sau thông quan có chuyển biến về số cuộc kiểm tra và số thu ngân sách. Đội Phúc tập và Kiểm tra sau thông quan đã hoàn thành vượt chỉ tiêu dự toán thu năm 2026 được giao là 100 tỷ đồng, đồng thời triển khai một số chuyên đề kiểm tra liên quan đến khí N₂O, nhôm thanh, vũ khí, khí tài.
Kết quả này cho thấy việc kiểm soát không chỉ diễn ra tại thời điểm hàng hóa làm thủ tục. Rà soát hồ sơ, đối chiếu thông tin sau thông quan tiếp tục là khâu quan trọng để phát hiện sai sót, dấu hiệu gian lận và đánh giá mức độ tuân thủ của doanh nghiệp.
Đổi mới phương thức kiểm soát trong thời gian tới
Bước vào những tháng cuối năm, yêu cầu đặt ra đối với Chi cục Hải quan khu vực III là tiếp tục giữ vững hiệu quả kiểm soát trong khi hoạt động xuất nhập khẩu hàng hóa diễn ra sôi động.
Khối lượng công việc lớn đòi hỏi lực lượng Hải quan phải lựa chọn đúng trọng tâm, trọng điểm, tập trung nguồn lực vào những địa bàn, đối tượng, mặt hàng và lô hàng có rủi ro.
Một nhiệm vụ quan trọng là tiếp tục rà soát, cập nhật thông tin về địa bàn hoạt động hải quan, triển khai Nghị định số 153/2026/NĐ-CP. Nghị định quy định cơ quan Hải quan là lực lượng chủ trì thực hiện nhiệm vụ phòng, chống buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới trong địa bàn hoạt động hải quan theo chức năng, nhiệm vụ được pháp luật giao.
Đối với Hải quan khu vực III, việc xác định rõ địa bàn và trách nhiệm chủ trì là cơ sở để hoàn thiện phương án quản lý, kiểm soát; đồng thời tăng cường phối hợp với các lực lượng chức năng.
Trên cơ sở dữ liệu được thu thập, công tác phân tích, đánh giá rủi ro cần hướng vào lựa chọn chính xác hơn các lô hàng có dấu hiệu vi phạm. Việc sử dụng hiệu quả máy soi container và các phương tiện kỹ thuật hỗ trợ sẽ giúp lực lượng hải quan nâng cao khả năng phát hiện, đồng thời giảm thời gian kiểm tra đối với hàng hóa tuân thủ.
Theo định hướng đã được Chi cục xác định, việc đào tạo công chức kiểm soát cần chú trọng kiến thức pháp luật, nghiệp vụ điều tra chống buôn lậu, phân tích dữ liệu, quản lý rủi ro và kỹ năng ứng dụng công nghệ thông tin. Đây là những điều kiện cần thiết để đáp ứng yêu cầu quản lý địa bàn trong bối cảnh phương thức hoạt động của các đối tượng vi phạm ngày càng biến đổi.
Giải pháp trọng tâm khác là tăng cường phối hợp với các lực lượng chức năng trên địa bàn. Thời gian qua, Chi cục Hải quan khu vực III đã phối hợp phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật liên quan đến vũ khí, khí tài, linh kiện lắp ráp, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và khí N₂O; chú trọng trao đổi thông tin, nhận diện phương thức, thủ đoạn, chủ động phòng ngừa tại khu vực cửa khẩu cảng, cảng biển, cảng hàng không và địa bàn liên quan.
Trong thời gian tới, việc duy trì trao đổi thông tin và phối hợp xác minh có ý nghĩa thiết thực đối với các vụ việc có dấu hiệu phức tạp, liên quan đến nhiều địa bàn hoặc vượt phạm vi xử lý của một lực lượng.
Quá trình này cần gắn với thực hiện đúng chức năng, thẩm quyền của từng cơ quan, bảo đảm thông tin được chuyển kịp thời và vụ việc được xử lý theo quy định.
Trên lĩnh vực phòng, chống ma túy, Chi cục cần tiếp tục triển khai các kế hoạch kiểm soát đã ban hành, kết hợp nắm tình hình địa bàn với theo dõi hàng hóa, tuyến vận chuyển và đối tượng có dấu hiệu rủi ro.
Đối với hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, hàng kém chất lượng, việc phối hợp với cơ quan chức năng và chủ thể quyền sẽ hỗ trợ nhận diện, kiểm tra và xử lý vi phạm.
Cùng với sự chủ động của cơ quan quản lý, doanh nghiệp cũng có vai trò quan trọng trong xây dựng môi trường thương mại an toàn, minh bạch. Việc nâng cao ý thức tuân thủ, chủ động kiểm tra hồ sơ, nguồn gốc hàng hóa và phối hợp cung cấp thông tin khi có dấu hiệu bất thường sẽ góp phần giảm rủi ro trong chuỗi giao nhận, xuất nhập khẩu.
Những kết quả đạt được trong quý III và 9 tháng qua là cơ sở để Chi cục Hải quan khu vực III tiếp tục củng cố phương án kiểm soát trong giai đoạn cao điểm cuối năm.
Với địa bàn quản lý có quy mô giao thương lớn, hiệu quả phòng, chống buôn lậu cần được duy trì bằng sự kết hợp chặt chẽ giữa nghiệp vụ kiểm soát, quản lý rủi ro, ứng dụng công nghệ và phối hợp liên ngành, qua đó góp phần bảo vệ môi trường kinh doanh lành mạnh và tạo thuận lợi cho hoạt động thương mại hợp pháp.
