 |
| Từ ngày 1/7/2025 đến ngày 1/8/2026, khoảng 80% hồ sơ cấp C/O vẫn được thực hiện tại các đơn vị thuộc Cục Xuất nhập khẩu. Ảnh: Duy Hưng, hỗ trợ bởi AI. |
Hồ sơ chuyển nhanh về địa phương kéo theo áp lực xử lý
Thực hiện Nghị định số 146/2025/NĐ-CP và Thông tư số 40/2025/TT-BCT, từ ngày 1/7/2025, Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) và UBND cấp tỉnh cùng có thẩm quyền cấp các loại C/O và văn bản chấp thuận.
Sau 13 tháng chuyển tiếp, Thông tư số 26/2026/TT-BCT sửa đổi, bổ sung một số quy định về phân cấp, cắt giảm, đơn giản hoá thủ tục hành chính trong các lĩnh vực thuộc phạm vi quản lý của Bộ Công Thương quy định, từ ngày 1/8/2026, Bộ Công Thương chỉ thực hiện cấp 12 mẫu C/O, đồng thời mở rộng vai trò của các cơ quan, tổ chức cấp tại địa phương.
Số liệu của Cục Xuất nhập khẩu cho thấy, từ ngày 1/7/2025 đến ngày 1/8/2026, khoảng 80% hồ sơ cấp C/O vẫn được thực hiện tại các đơn vi thuộc Cục Xuất nhập khẩu; khoảng 20% được thực hiện tại 34 cơ quan, tổ chức cấp ở địa phương. Tuy nhiên, trong 15 ngày đầu tháng 8/2026, tỷ lệ hồ sơ được cấp tại địa phương đã tăng khoảng hai lần so với 7 tháng đầu năm.
Sự chuyển dịch nhanh chóng về số lượng hồ sơ xin cấp C/O đang tạo áp lực tại những địa bàn tập trung nhiều doanh nghiệp xuất khẩu.
Tại buổi làm việc nhằm tháo gỡ khó khăn, vướng mắc phát sinh trong việc tiếp nhận, xử lý hồ sơ và thực hiện thủ tục cấp C/O do Cục Xuất nhập khẩu chủ trì, ông Lê Văn Danh, Phó Giám đốc Sở Công Thương TP. Hồ Chí Minh cho biết, Sở đã bố trí tổ C/O gồm 7 thành viên nhưng phải tiếp nhận 9.056 hồ sơ, trong đó doanh nghiệp từ các tỉnh, thành phố khác chiếm hơn 50%. Cán bộ phải làm việc cả thứ Bảy và Chủ nhật để xử lý lượng hồ sơ này.
Trong khi đó, trong 2.576 hồ sơ được Sở Công Thương TP. Hà Nội tiếp nhận, có 43% đến từ các địa phương khác, chủ yếu là C/O mẫu B và mẫu E. Sở dự kiến khối lượng có thể tăng lên 1.500 hồ sơ/ngày và đang đề xuất bổ sung nhân sự.
Áp lực tăng số lượng hồ sơ đề nghị cấp C/O cũng diễn ra tương tự tại Quảng Ninh với khoảng 90-100 bộ hồ sơ xử lý trong ngày, còn lượng doanh nghiệp đăng ký về Sở Công Thương Lạng Sơn cũng tăng 15% so với thời điểm trước ngày 1/8.
Đáng chú ý, khối lượng hồ sơ tăng không phải khó khăn duy nhất, nhiều hồ sơ chưa bảo đảm thành phần theo Nghị định số 31/2018/NĐ-CP, thiếu đơn đề nghị cấp C/O; một số bảng kê chưa có chữ ký, con dấu hoặc doanh nghiệp chọn nhầm cơ quan cấp, khiến hồ sơ phải trả đi trả lại. Với hồ sơ giấy, doanh nghiệp phải liên hệ Sở Công Thương để nhận biểu mẫu trước khi khai, làm phát sinh thêm thời gian.
Tháo gỡ tình trạng chậm cấp C/O
Trước đó, Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) và Hiệp hội Da - Giày - Túi xách Việt Nam (Lefaso) đã cùng kiến nghị Bộ Công Thương tháo gỡ tình trạng chậm cấp C/O, tránh ảnh hưởng tiến độ giao hàng.
Phản ánh của các hiệp hội và doanh nghiệp cho thấy, “điểm nghẽn” hiện đang tập trung ở tiến độ xử lý, thành phần hồ sơ, khả năng kế thừa dữ liệu và hệ thống điện tử.
Có trường hợp, thông tin đã xuất hiện trên hệ thống nhưng vẫn phát sinh yêu cầu bổ sung chứng từ, hình ảnh quá trình sản xuất. Doanh nghiệp cũng phản ánh giới hạn dung lượng, tình trạng quá tải khi tải dữ liệu. Các hiệp hội đề nghị tổng hợp đầy đủ yêu cầu ngay từ đầu, tránh mỗi lần xử lý lại phát sinh nội dung mới.
Bà Phan Thị Thanh Xuân, Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hiệp hội Da giày - Túi xách Việt Nam cho rằng, khi nhiệm vụ cấp C/O chuyển về Sở Công Thương, cán bộ phải làm quen lại với thông tin của doanh nghiệp; doanh nghiệp cũng phải khai lại hồ sơ nên dễ chậm trễ.
“Để đảm bảo mục tiêu thông suốt thì cần tăng cường trao đổi, tập huấn để các đơn vị tiếp cận hồ sơ một cách chính thống, thống nhất cách xử lý hồ sơ pháp lý. Ví dụ, đối với doanh nghiệp da giày có hồ sơ xuất khẩu tốt hơn 10 năm thì cần có phân luồng, không thể đòi hỏi doanh nghiệp bắt đầu hồ sơ lại từ đầu như doanh nghiệp mới xuất khẩu”, bà Phan Thị Thanh Xuân nêu.
Từ thực tế này, các hiệp hội kiến nghị tự động kế thừa hồ sơ thương nhân đã đăng ký trên hệ thống sang Sở Công Thương. Trong giai đoạn chuyển đổi, có thể tiếp nhận, phê duyệt song song hoặc áp dụng hồ sơ thương nhân tạm thời để doanh nghiệp vẫn nộp được hồ sơ cấp C/O trong thời gian chờ thẩm định.
Yêu cầu liên thông dữ liệu càng cấp thiết khi từ ngày 1/1 đến ngày 17/8/2026, tổng số C/O được tiếp nhận đã vượt 1,6 triệu bộ hồ sơ.
Ông Hoàng Ninh, Phó Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số cho biết, Cục đang phối hợp với Cục Xuất nhập khẩu rà soát để đơn vị cấp C/O có thể nhìn thấy hồ sơ thương nhân đăng ký tại tổ chức khác.
Bên cạnh đó, cơ chế luồng xanh, luồng vàng và luồng đỏ đã có, qua đó có thể giảm thủ tục đối với doanh nghiệp có thâm niên xuất khẩu.
Thương nhân đã số hóa hồ sơ trên eCoSys được lựa chọn tổ chức cấp thuộc 34 tỉnh, thành phố, không bị giới hạn theo địa giới hành chính; tuy nhiên, mỗi mẫu C/O chỉ được đăng ký tại một tổ chức cấp.
Theo ông Trần Thanh Hải, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu, hệ thống cấp C/O mới đã đi vào hoạt động 8 tháng. Cũng trong 8 tháng này, Cục Xuất nhập khẩu đã nhiều lần đề nghị Cục Hải quan kết nối hệ thống này vào Cơ chế Một cửa Quốc gia, Cơ chế Một cửa ASEAN, qua đó tích hợp để tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp xuất khẩu, đặc biệt là doanh nghiệp xuất khẩu sang Trung Quốc.
“Luật Giao dịch điện tử và các văn bản có liên quan đã công nhận giá trị của hồ sơ giấy và hồ sơ trên môi trường điện tử là như nhau. Đề nghị các Sở Công Thương thống nhất nội dung này để xử lý sớm hồ sơ cho doanh nghiệp”, ông Trần Thanh Hải nhấn mạnh.
Nhằm tháo gỡ khó khăn cho địa phương và doanh nghiệp trong xử lý hồ sơ cấp C/O thời gian tới, ông Nguyễn Anh Sơn, Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu nhấn mạnh sẽ tiếp tục phối với Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số rà soát các vấn đề phát sinh; tập trung xử lý hồ sơ tồn đọng, đặc biệt tại TP. Đồng Nai và TP. Hồ Chí Minh; tổ chức tập huấn bổ sung tại khu vực phía Nam trong tháng 8 và làm việc trực tiếp tại địa phương để hướng dẫn nghiệp vụ.
Việc phân cấp cấp C/O nhằm mở rộng lựa chọn và đưa hoạt động phục vụ đến gần doanh nghiệp hơn. Tuy nhiên, hiệu quả chính sách phải được đo bằng tốc độ xử lý, sự thống nhất và khả năng tái sử dụng dữ liệu; mục tiêu không chỉ là xử lý khối lượng hồ sơ trước mắt mà còn phải bảo đảm sự thống nhất giữa các cơ quan cấp, tăng tính liên thông của hệ thống và tạo thuận lợi thực chất cho doanh nghiệp trong hoạt động xuất khẩu.
