Chiến lược xuất nhập khẩu hướng tới tăng trưởng hai con số trên nền tảng “cân bằng động”

Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân nhấn mạnh nhấn mạnh yêu cầu phải nhìn nhận xuất nhập khẩu theo hướng “cân bằng động”. Ảnh Báo Công Thương

Không chỉ tăng nhanh mà phải cân bằng và bền vững

Yêu cầu đặt ra đối với Chiến lược xuất nhập khẩu hàng hóa trong giai đoạn mới không đơn thuần là xác định tốc độ tăng trưởng kim ngạch, mà phải tìm được hướng đi khả thi để hoạt động xuất nhập khẩu đóng góp hiệu quả vào mục tiêu tăng trưởng hai con số của nền kinh tế.

Đây là nội dung trọng tâm được Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân nhấn mạnh tại cuộc họp lấy ý kiến các đơn vị thuộc Bộ về Dự thảo Chiến lược xuất nhập khẩu hàng hóa đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, diễn ra chiều 17/8 tại Hà Nội.

Theo Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân, yêu cầu trên cũng là điểm khác biệt quan trọng so với Chiến lược xuất nhập khẩu hàng hóa đến năm 2030 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 493/QĐ-TTg ngày 19/4/2022.

Việc xây dựng chiến lược mới diễn ra trong bối cảnh quy mô thương mại của Việt Nam tiếp tục mở rộng nhanh. Trong 6 tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam đạt gần 550 tỷ USD, tăng hơn 27% so với cùng kỳ; trong đó, xuất khẩu đạt trên 266 tỷ USD. Tuy nhiên, thương mại toàn cầu vẫn chịu tác động từ xung đột địa chính trị, xu hướng bảo hộ cùng các yêu cầu ngày càng cao về môi trường, phát thải và truy xuất nguồn gốc.

Trong bối cảnh mục tiêu tăng trưởng của nền kinh tế được nâng lên, chiến lược mới phải vừa tạo dư địa cho xuất nhập khẩu tăng tốc, vừa giải quyết bài toán chất lượng, hiệu quả và khả năng thích ứng trước những biến động ngày càng khó lường của thị trường quốc tế.

Theo Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân, cách làm cũng cần đổi mới; phải tích hợp, đồng bộ với các chủ trương, nghị quyết mới; đặc biệt là những định hướng liên quan đến đổi mới mô hình tăng trưởng, phát huy các lợi thế và nguồn lực khác nhau… cần được nghiên cứu để tích hợp phù hợp vào Chiến lược.

Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân cũng nhấn mạnh yêu cầu phải nhìn nhận xuất nhập khẩu theo hướng “cân bằng động”. Theo đó, Chiến lược không chỉ nhìn vào tốc độ xuất khẩu mà phải tính đến cán cân thương mại, quan hệ với từng đối tác, từng khu vực của nền kinh tế và đặc biệt là vai trò của nhập khẩu đối với sản xuất trong nước và xuất khẩu.

Như vậy, “cân bằng động” không đồng nghĩa với duy trì một trạng thái thương mại cố định, mà đòi hỏi khả năng điều chỉnh linh hoạt giữa xuất khẩu, nhập khẩu, sản xuất trong nước và quan hệ với từng thị trường. Đây cũng là nền tảng để tăng trưởng nhanh không tạo ra sự lệ thuộc quá mức vào một số nguồn cung hoặc thị trường nhất định.

Dự thảo Chiến lược xuất nhập khẩu hàng hóa giai đoạn mới đề ra 4 quan điểm, xác định các mục tiêu và xây dựng 9 nhóm giải pháp, nhiệm vụ trọng tâm. Ảnh: BCT.

Lượng hóa 82 nhiệm vụ để đưa Chiến lược vào thực tiễn

Thông tin về dự thảo Chiến lược, ông Nguyễn Anh Sơn, Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu cho biết, thực hiện Kết luận số 18-KL/TW ngày 2/4/2026 của Hội nghị lần thứ hai Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, tài chính quốc gia và vay, trả nợ công, đầu tư công trung hạn 5 năm 2026-2030 gắn với thực hiện mục tiêu phấn đấu tăng trưởng “hai con số”, Bộ Công Thương đã phối hợp với các bộ, ngành, địa phương tổng kết việc thực hiện Chiến lược hiện hành và xây dựng dự thảo mới.

Trên cơ sở ý kiến của các bộ, ngành, địa phương và đơn vị thuộc Bộ Công Thương, dự thảo đã bổ sung đánh giá bối cảnh, kịch bản tăng trưởng, bài học kinh nghiệm, mục tiêu, giải pháp, trách nhiệm thực thi cũng như thời gian và đơn vị thực hiện từng nhiệm vụ.

Ông Nguyễn Anh Sơn cho biết, Dự thảo đề ra 4 quan điểm chiến lược; xác định các mục tiêu về quy mô, chất lượng và thị trường; đồng thời xây dựng 9 nhóm giải pháp, nhiệm vụ trọng tâm. Các nội dung này được cụ thể hóa thành 82 nhiệm vụ, kèm theo thời gian, sản phẩm và đơn vị thực hiện trong phụ lục dự thảo quyết định phê duyệt.

So với Chiến lược được ban hành trước đây, dự thảo mới cho thấy phạm vi điều chỉnh và yêu cầu tổ chức thực hiện đang được mở rộng, tập trung vào phát triển sản xuất, mở rộng thị trường, hoàn thiện thể chế, huy động nguồn lực, quản lý nhập khẩu và nâng cao vai trò của hiệp hội, doanh nghiệp hạt nhân.

Tại cuộc họp, đại diện các đơn vị đề nghị dự thảo tiếp tục cụ thể hóa mục tiêu phát triển đối với từng mặt hàng, từng thị trường và xây dựng giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp phù hợp với đặc điểm của từng địa bàn xuất khẩu. Các ý kiến cũng nhấn mạnh yêu cầu nâng cao năng lực của doanh nghiệp trong nước, phát triển công nghiệp hỗ trợ, xây dựng thương hiệu Việt và hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng hiện diện tại thị trường nước ngoài.

Những yêu cầu này cho thấy mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu chỉ có thể trở thành năng lực thực tế khi được hỗ trợ bởi nền sản xuất có sức cạnh tranh, nguồn cung nguyên phụ liệu ổn định, hệ thống logistics hiệu quả, thương hiệu đủ mạnh và khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn mới của thị trường.

Kết luận cuộc họp, Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân đề nghị tổng hợp đầy đủ các ý kiến, đặc biệt lưu ý tính khả thi của mục tiêu và giải pháp.

“Điều quan trọng không chỉ là xác định mục tiêu tăng trưởng mà phải làm rõ để đạt được mục tiêu đó thì cần đi theo con đường nào, có những giải pháp gì và những giải pháp đó phải được lượng hoá bằng các chỉ tiêu, con số cụ thể” - Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân nhấn mạnh.

Chiến lược cũng phải đặt ra giải pháp thích ứng với biến động của thị trường quốc tế, tính đến những tình huống có thể phát sinh trong quá trình thực hiện; đồng thời làm rõ trách nhiệm và cơ chế phối hợp giữa các bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp, cũng như rà soát các thỏa thuận, cam kết, nghĩa vụ quốc tế có liên quan.

Các ý kiến cũng cho rằng, với 82 nhiệm vụ gắn với thời hạn, sản phẩm và đơn vị thực hiện cụ thể... sẽ giúp Chiến lược xuất nhập khẩu mới vừa tạo động lực tăng trưởng, vừa củng cố năng lực sản xuất trong nước và nâng cao vị thế của hàng hóa Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu trong thời gian tới.