![]() |
| Quy định hiện hành có những thay đổi về bù trừ tiền thuế nộp thừa. Ảnh: Hương Quỳnh. |
Thuận lợi hơn trong bù trừ khoản nộp thừa
Khoản tiền đã nộp lớn hơn nghĩa vụ phải thực hiện cần được xử lý thế nào để người nộp thuế thuận lợi bù trừ hoặc nhận lại? Đây là vấn đề liên quan trực tiếp đến quyền lợi của doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân, đồng thời đặt ra yêu cầu đơn giản hóa thủ tục xử lý.
Theo Cục Thuế, Thông tư số 89/2026/TT-BTC của Bộ Tài chính quy định chi tiết thi hành Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 và Nghị định số 252/2026/NĐ-CP có những thay đổi về bù trừ, hồ sơ và trình tự xử lý tiền thuế, khoản thu khác, tiền chậm nộp, tiền phạt nộp thừa.
Một thay đổi đáng chú ý là người nộp thuế có khoản nộp thừa, khoản nợ, khoản thu phát sinh khác tiểu mục hoặc khác địa bàn hành chính được thực hiện bù trừ để xử lý khoản nộp thừa.
Trước đây, trường hợp này phải thực hiện thủ tục hoàn kiêm bù trừ. Việc chuyển sang thủ tục bù trừ nhằm đơn giản hóa trình tự, rút gọn thời hạn xử lý cho người nộp thuế. Cách xử lý trên hệ thống thông tin quản lý thuế cũng được điều chỉnh.
Với khoản nộp thừa và khoản phải nộp của cùng người nộp thuế, cùng tiểu mục, cùng địa bàn hành chính và cùng cơ quan Thuế, nếu nộp tiền theo mã định danh khoản phải nộp (ID), hệ thống tự động bù trừ theo mã định danh.
Đối với khoản nộp thừa không có mã định danh khoản phải nộp, cùng tiểu mục, cùng địa bàn và cùng cơ quan thuế với khoản nợ, khoản thu phát sinh, hệ thống không tự động bù trừ ngay. Người nộp thuế lựa chọn khoản nộp thừa, sau đó hệ thống thực hiện bù trừ theo lựa chọn này.
Trước đây, khoản nộp thừa, khoản nợ, khoản thu phát sinh cùng tiểu mục, cùng địa bàn được xử lý bù trừ tự động theo thứ tự thanh toán.
Với trường hợp bù trừ cùng người nộp thuế nhưng khác tiểu mục, khác địa bàn hành chính hoặc khác cơ quan thuế, việc xử lý được phân định theo tình trạng chứng từ.
Khoản nộp thừa phát sinh từ chứng từ nộp ngân sách nhà nước đủ điều kiện tra soát được người nộp thuế, cơ quan Thuế và Kho bạc Nhà nước xử lý theo quy định về tra soát chứng từ nộp thuế có sai sót. Nếu chứng từ đã quá thời gian chỉnh lý quyết toán ngân sách, người nộp thuế lập văn bản đề nghị xử lý khoản nộp thừa.
Cơ quan Thuế lập giấy đề nghị điều chỉnh thu ngân sách nhà nước gửi Kho bạc Nhà nước; căn cứ kết quả xử lý của Kho bạc Nhà nước để ban hành thông báo gửi người nộp thuế.
Như vậy, theo Cục Thuế thay cho quy trình lập hồ sơ đề nghị hoàn kiêm bù trừ, ban hành quyết định và lệnh hoàn trả kiêm bù trừ như trước đây, trường hợp này được xử lý thông qua điều chỉnh thu ngân sách nhà nước.
Ngoài ra, để phù hợp với cách xử lý mới, các mẫu biểu cũng được sửa đổi. Văn bản đề nghị xử lý khoản nộp thừa được bổ sung chỉ tiêu phân loại từng trường hợp bù trừ theo Điều 42 Thông tư số 89/2026/TT-BTC; bổ sung số chứng từ nộp ngân sách nhà nước, ngày nộp tiền và địa bàn hành chính.
Một số thông tin về số tiền phải nộp, số tiền đã nộp được bỏ, đồng thời yêu cầu điền mã định danh khoản phải nộp được điều chỉnh. Mẫu thông báo kết quả xử lý cũng được bổ sung các trường hợp bù trừ tương ứng.
Làm rõ điều kiện không hoàn trả
Bên cạnh việc tạo thuận lợi trong bù trừ, quy định về không hoàn trả khoản nộp thừa cần được hiểu đầy đủ để bảo đảm quyền lợi người nộp thuế. Khoản 4 Điều 15 Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 quy định hai trường hợp không hoàn trả.
Thứ nhất: Người nộp thuế từ chối nhận lại số tiền thuế, khoản thu khác, tiền chậm nộp, tiền phạt nộp thừa.
Thứ hai: Khoản nộp thừa quá thời hạn 10 năm kể từ ngày nộp tiền vào ngân sách nhà nước mà người nộp thuế không bù trừ nghĩa vụ và không đề nghị hoàn trả.
Đáng chú ý, Thông tư số 89/2026/TT-BTC bỏ quy định về trình tự, thủ tục, thẩm quyền xử lý không hoàn trả khoản nộp thừa của người nộp thuế không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký, do Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 đã bỏ trường hợp này.
Theo đó, việc không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký không còn là một trường hợp riêng để xử lý không hoàn trả khoản nộp thừa. Việc xử lý phải căn cứ các điều kiện luật định.
Đối với trường hợp người nộp thuế đề nghị không nhận lại khoản nộp thừa, Điều 43 Thông tư số 89/2026/TT-BTC bỏ bước thông báo giải trình, bổ sung thông tin. Theo Cục Thuế, dữ liệu đã được cung cấp định kỳ hằng tháng nên người nộp thuế có thể phản hồi theo thông tin được cung cấp. Cơ quan Thuế ban hành thông báo theo đề nghị của người nộp thuế, thay cho quyết định như trước đây.
Với khoản nộp thừa quá thời hạn 10 năm, Thông tư số 89/2026/TT-BTC bỏ bước thông báo công khai khoản nộp thừa của người nộp thuế không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký hoặc đã chấm dứt hiệu lực mã số thuế trên trang thông tin điện tử của cơ quan Thuế, do thông tin về khoản nộp thừa đã được thông báo định kỳ hằng tháng.
Quy định công khai quyết định không hoàn trả khoản nộp thừa quá thời hạn 10 năm cũng được bỏ nhằm đơn giản hóa thủ tục. Cơ quan Thuế ban hành thông báo về việc tất toán khoản nộp thừa quá thời hạn.
Từ góc độ tư vấn doanh nghiệp, theo ông Lê Văn Tuấn, Giám đốc Công ty TNHH Kế toán Thuế Keytas, dữ liệu hóa đơn điện tử mua vào, bán ra và thông tin doanh nghiệp đã kê khai là những nguồn dữ liệu có thể khai thác để hỗ trợ xác định nghĩa vụ thuế, đối chiếu khoản nộp thừa.
Cơ quan quản lý có thể nghiên cứu sử dụng dữ liệu sẵn có trên hệ thống của ngành Thuế để hỗ trợ đánh giá thông tin trong đề nghị hoàn trả của doanh nghiệp. Đề xuất này hướng tới việc ứng dụng công nghệ, dữ liệu số để rút ngắn quá trình xử lý.
Đối với doanh nghiệp, khoản tiền thuế nộp thừa được hoàn trả kịp thời có thể tiếp tục đưa vào hoạt động sản xuất, kinh doanh, góp phần đáp ứng nhu cầu vốn và cải thiện dòng tiền.
Vì vậy, doanh nghiệp cần chủ động theo dõi, rà soát các khoản thuế đã nộp để kịp thời đề nghị xử lý các khoản nộp thừa, bảo đảm quyền lợi và tránh để nguồn vốn bị tồn đọng kéo dài.
| Căn cứ pháp lý và quy định chuyển tiếp về xử lý tiền thuế nộp thừa Khoản 4 Điều 15 Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 quy định hai trường hợp không hoàn trả số tiền thuế, khoản thu khác, tiền chậm nộp, tiền phạt nộp thừa: Người nộp thuế từ chối nhận lại khoản tiền nộp thừa. Khoản nộp thừa quá thời hạn 10 năm kể từ ngày nộp vào ngân sách nhà nước mà người nộp thuế không bù trừ nghĩa vụ phải nộp và không đề nghị hoàn trả. Khoản 5 Điều 15 giao Bộ trưởng Bộ Tài chính quy định chi tiết về hồ sơ, thủ tục, thẩm quyền xử lý; thời điểm xác định khoản nộp thừa và các trường hợp bù trừ tự động hoặc theo đề nghị của người nộp thuế. Theo đó, tại Điều 42 và Điều 43 Thông tư số 89/2026/TT-BTC quy định về xử lý bù trừ và xử lý không hoàn trả khoản nộp thừa. Về quy định chuyển tiếp, khoản 3 Điều 100 Thông tư số 89/2026/TT-BTC quy định các khoản tiền thuế, khoản thu khác, tiền chậm nộp, tiền phạt nộp thừa phát sinh trước ngày Thông tư có hiệu lực nhưng chưa được xử lý thì áp dụng quy định tại Thông tư này. Như vậy, các khoản nộp thừa phát sinh trước ngày 1/7/2026 nhưng chưa được xử lý cũng thuộc phạm vi áp dụng của quy định mới. |