 |
| Doanh nghiệp da giày, túi xách lo tăng chi phí vì C/O bản giấy chậm cấp. Ảnh minh họa: Duy Hưng. |
Ngày 11/9/2026, Bộ Công Thương ban hành Quyết định số 2232/QĐ-BCT quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Cục Xuất nhập khẩu. Quyết định có hiệu lực từ ngày 15/9/2026, thay thế Quyết định số 523/QĐ-BCT ngày 28/2/2025.
Theo cơ cấu mới, các Phòng Quản lý Xuất nhập khẩu khu vực thuộc Cục Xuất nhập khẩu được tổ chức lại thành 4 phòng. Phòng khu vực I đặt tại TP. Hà Nội; khu vực II tại TP. Đà Nẵng; khu vực III tại TP. Hồ Chí Minh và khu vực IV tại TP. Đồng Nai. Các phòng này có nhiệm vụ tham mưu, giúp Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu cấp chứng nhận xuất xứ hàng hóa cùng các giấy chứng nhận xuất khẩu, nhập khẩu và quá cảnh hàng hóa theo quy định.
Việc sắp xếp lại đầu mối là bước đi cần thiết trong quá trình kiện toàn bộ máy. Tuy nhiên, theo phản ánh của Hiệp hội Da - Giày - Túi xách Việt Nam (LEFASO), quá trình chuyển tiếp đang phát sinh vướng mắc đối với việc cấp một số loại giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa, đặc biệt tại khu vực phía Nam.
Tại Công văn số 117/CV-HHDG ngày 22/9/2026 gửi Bộ Công Thương và Cục Xuất nhập khẩu, LEFASO cho biết, đã nhận được phản ánh của nhiều doanh nghiệp hội viên về tình trạng thời gian xử lý C/O kéo dài. Khó khăn đáng chú ý là các phòng quản lý xuất nhập khẩu khu vực mới được tổ chức lại chưa có con dấu riêng để sử dụng cho một số mẫu C/O còn được cấp dưới dạng bản giấy.
Theo thông báo ngày 17/9/2026 của Phòng Quản lý Xuất nhập khẩu khu vực III được LEFASO dẫn lại, sau khi hồ sơ được duyệt trên hệ thống trực tuyến, một số C/O giấy vẫn phải trải qua thêm công đoạn luân chuyển. Hồ sơ được in, ký tại khu vực III chuyển ra Hà Nội để đóng dấu của Cục Xuất nhập khẩu, sau đó chuyển trở lại TP. Hồ Chí Minh để trả cho doanh nghiệp.
Quy trình này liên quan đến các mẫu C/O như EUR.1, EUR.1 UK, EAV và AI, là những mẫu hiện vẫn được Bộ Công Thương cấp dưới dạng bản giấy; trong khi nhiều mẫu khác đã được cấp điện tử, tích hợp chữ ký, con dấu điện tử và mã QR để xác minh tính xác thực. C/O mẫu EUR.1 được sử dụng trong khuôn khổ Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EU; EUR.1 UK áp dụng với thị trường Anh; EAV áp dụng trong FTA Việt Nam - Liên minh Kinh tế Á - Âu và AI áp dụng trong Hiệp định Thương mại hàng hóa ASEAN - Ấn Độ.
Theo LEFASO, dự kiến quy trình luân chuyển hồ sơ ra Hà Nội để lấy dấu mất khoảng khoảng 60 ngày, cho đến khi Phòng Quản lý Xuất nhập khẩu khu vực III có con dấu mới. Cụ thể, sau khi Phòng quản lý Xuất nhập khẩu khu vực III duyệt hồ sơ trực tuyến, doanh nghiệp hoặc Phòng phải in và chuyển hồ sơ ra Hà Nội để tin đóng dấu của Cục Xuất nhập khẩu, sau đó mới gửi ngược về TP. Hồ Chí Minh. Quá trình lấy dấu kéo dài có thể gây ra một số thiệt hại đáng kể với doanh nghiệp xuất khẩu, đặc biệt trong những tháng cuối năm, khi doanh nghiệp da giày, túi xách bước vào cao điểm giao hàng phục vụ mùa mua sắm Giáng sinh và năm mới 2027.
 |
| Cần tiếp tục mở rộng phạm vi cấp C/O điện tử , giảm sự phụ thuộc vào chứng từ giấy và hoạt động luân chuyển vật lý. Ảnh minh họa hỗ trợ bởi AI. |
C/O không đơn thuần là một chứng từ hành chính đi kèm lô hàng, mà còn là căn cứ để cơ quan hải quan nước nhập khẩu xác định xuất xứ và xem xét cho hàng hóa hưởng thuế suất ưu đãi theo các hiệp định thương mại tự do.
Theo LEFASO, việc chưa xuất trình được C/O hợp lệ đúng thời điểm, nhà nhập khẩu có thể phải áp dụng mức thuế thông thường hoặc thực hiện bảo lãnh khoản thuế chênh lệch trong thời gian chờ bổ sung chứng từ.
Bên cạnh đó, hàng hóa chậm hoàn thiện thủ tục còn có nguy cơ phát sinh phí lưu kho, lưu bãi, ảnh hưởng kế hoạch thông quan, giao nhận và phân phối tại thị trường nhập khẩu.
Tác động không dừng ở chi phí của doanh nghiệp Việt Nam mà có thể lan sang đối tác nước ngoài. Việc giao chứng từ không đúng thời hạn dễ ảnh hưởng tiến độ thanh toán, tăng áp lực thực hiện hợp đồng và làm giảm tính ổn định của chuỗi cung ứng.
Những lo ngại tương tự cũng từng được doanh nghiệp thủy sản phản ánh khi việc cấp C/O chậm ảnh hưởng đến khả năng hưởng ưu đãi thuế quan, làm phát sinh chi phí lưu kho, lưu bãi và nguy cơ bị phạt do giao chứng từ không đúng hạn.
Trong bối cảnh đó, LEFASO kiến nghị Bộ Công Thương và Cục Xuất nhập khẩu xem xét cho phép các Phòng Quản lý Xuất nhập khẩu cũ tạm thời tiếp tục sử dụng tên gọi và con dấu cũ trong thời gian chuyển tiếp, cho đến khi các phòng khu vực mới chính thức nhận và vận hành con dấu mới.
Theo Hiệp hội, giải pháp này không làm thay đổi mục tiêu hoặc lộ trình tái cấu trúc theo Quyết định số 2232/QĐ-BCT nhưng có thể khắc phục ngay khâu luân chuyển hồ sơ ra Hà Nội để đóng dấu. Qua đó, thời gian trả C/O được rút ngắn, hạn chế chi phí phát sinh và hỗ trợ doanh nghiệp bảo đảm tiến độ giao hàng.
Bên cạnh phương án sử dụng tạm thời con dấu cũ, cơ quan quản lý có thể cân nhắc thiết lập đầu mối xử lý nhanh đối với hồ sơ gấp, công khai thời gian dự kiến trả kết quả và cập nhật thường xuyên tình trạng xử lý trên hệ thống.
Về dài hạn, cần tiếp tục mở rộng phạm vi cấp C/O điện tử trên cơ sở thỏa thuận và khả năng tiếp nhận của từng thị trường, giảm sự phụ thuộc vào chứng từ giấy và hoạt động luân chuyển vật lý. Tháo gỡ sớm vướng mắc về con dấu cũng là cách bảo vệ tiến độ giao hàng, uy tín của doanh nghiệp và khả năng tận dụng ưu đãi từ các FTA.
