Giảm thuế xăng dầu về mức 0% là quyết sách kịp thời và cần thiết

Chính sách giảm thuế không chỉ mang ý nghĩa hỗ trợ trước mắt mà còn tạo “khoảng đệm” cần thiết để Nhà nước tiếp tục triển khai các giải pháp căn cơ hơn.

Việc Nhà nước quyết định giảm thuế xăng dầu về 0% được xem là một bước đi linh hoạt trong điều hành. Theo ông, chính sách này có ý nghĩa như thế nào trong việc hỗ trợ nền kinh tế hiện nay và cần được đặt trong tổng thể các giải pháp dài hạn ra sao để đảm bảo hiệu quả bền vững?

Việc giảm thuế lần này vừa góp phần ổn định thị trường trong ngắn hạn, vừa là bước đi phù hợp trong tổng thể chiến lược điều hành, tạo điều kiện để từng bước cải cách sâu hơn thị trường xăng dầu theo hướng bền vững và hiệu quả hơn trong dài hạn. Ông Phan Văn Lâm

Việc giảm thuế xăng dầu về mức 0% có thể khẳng định là một quyết sách kịp thời và cần thiết của Nhà nước trong bối cảnh giá năng lượng thế giới diễn biến phức tạp, qua đó góp phần giảm áp lực chi phí đầu vào cho doanh nghiệp và hỗ trợ đời sống người dân trong ngắn hạn. Đây là một công cụ điều hành linh hoạt, thể hiện vai trò chủ động của Chính phủ trong việc bình ổn thị trường và kiểm soát lạm phát.

Tuy nhiên, cũng cần nhìn nhận một cách đầy đủ rằng giá xăng dầu chịu tác động từ nhiều yếu tố như cung - cầu toàn cầu, chi phí nhập khẩu, năng lực sản xuất trong nước và cơ chế vận hành thị trường. Chính vì vậy, việc điều chỉnh thuế là một trong những giải pháp quan trọng, nhưng không phải là yếu tố duy nhất quyết định sự ổn định của giá.

Trong bối cảnh đó, chính sách giảm thuế không chỉ mang ý nghĩa hỗ trợ trước mắt mà còn tạo “khoảng đệm” cần thiết để Nhà nước tiếp tục triển khai các giải pháp căn cơ hơn, như nâng cao năng lực tự chủ nguồn cung, hoàn thiện cơ chế điều hành theo hướng minh bạch, thị trường và tăng khả năng thích ứng với biến động bên ngoài.

Có thể nói, việc giảm thuế lần này vừa góp phần ổn định thị trường trong ngắn hạn, vừa là bước đi phù hợp trong tổng thể chiến lược điều hành, tạo điều kiện để từng bước cải cách sâu hơn thị trường xăng dầu theo hướng bền vững và hiệu quả hơn trong dài hạn.

Theo ông, làm thế nào để Nhà nước can thiệp thị trường xăng dầu hiệu quả mà vẫn đảm bảo tính minh bạch và theo quy tắc?

Đây là một bài toán rất khó. Nếu can thiệp quá sâu, thị trường sẽ bị méo mó, doanh nghiệp mất động lực cạnh tranh. Nhưng nếu buông hoàn toàn, rủi ro vĩ mô, đặc biệt là lạm phát sẽ rất lớn.

Theo tôi, vấn đề không phải là can thiệp hay không, mà là can thiệp như thế nào. Thay vì điều hành mang tính tùy nghi, chúng ta nên chuyển sang điều tiết theo quy tắc.

Cụ thể, thuế và phí nên được thiết kế như công cụ ổn định tự động. Ví dụ, khi giá thế giới tăng vượt ngưỡng, thuế sẽ tự động giảm theo một công thức định sẵn; khi giá giảm sâu, thuế sẽ tăng trở lại. Cách làm này giúp giảm độ trễ chính sách và tăng tính dự báo cho thị trường.

Bên cạnh đó, cần điều chỉnh lại cơ chế phân bổ lợi nhuận trong chuỗi cung ứng. Hiện nay, nếu doanh nghiệp đầu mối vẫn được đảm bảo lợi nhuận trong khi bán lẻ chịu nhiều biến động, hệ thống sẽ mất cân đối. Cần có cơ chế chia sẻ rủi ro hợp lý hơn, đảm bảo chiết khấu tối thiểu cho bán lẻ và thúc đẩy cạnh tranh thực chất.

Mục tiêu cuối cùng không phải là giữ giá thấp, mà là giữ cho giá vận động một cách có trật tự, minh bạch và có thể dự đoán.

Thời gian tới, Việt Nam cần làm gì để vừa đảm bảo ổn định kinh tế vĩ mô, vừa không làm suy giảm động lực chuyển đổi sang năng lượng sạch, thưa ông?

Đây là thách thức mang tính chiến lược. Nếu chúng ta cố giữ giá xăng dầu thấp bằng mọi giá, sẽ vô tình làm suy yếu tín hiệu thị trường, khiến doanh nghiệp và người dân không có động lực chuyển sang năng lượng sạch.

Do đó, cần thay đổi cách tiếp cận. Thay vì triệt tiêu tín hiệu giá, chúng ta chỉ nên giảm các cú sốc cực đoan. Nghĩa là chấp nhận giá biến động theo thị trường nhưng có cơ chế để tránh những biến động quá mạnh gây sốc cho nền kinh tế.

Quan trọng hơn, cần tách bạch hai mục tiêu: ổn định giá và hỗ trợ chuyển đổi năng lượng. Việc hỗ trợ không nên thông qua việc giữ giá xăng dầu thấp, mà thông qua các công cụ mục tiêu như trợ cấp trực tiếp cho người dân, tín dụng xanh cho doanh nghiệp, hoặc ưu đãi thuế cho công nghệ sạch.

Về dài hạn, nguồn lực ngân sách cần được tái phân bổ. Thay vì dùng để bù giá nhiên liệu hóa thạch, nên chuyển sang đầu tư cho hạ tầng năng lượng tái tạo, giao thông xanh và các giải pháp giảm phát thải.

Thị trường xăng dầu không thể đứng riêng lẻ mà phải được đặt trong tổng thể thị trường năng lượng. Chỉ khi đó, chúng ta mới có thể vừa đảm bảo ổn định kinh tế, vừa đạt được mục tiêu phát triển bền vững.

Trân trọng cảm ơn ông!