“Giảm 44% thủ tục hành chính thuế và chắc chắn không tăng thêm”

Đơn giản hóa thủ tục hành chính trong lĩnh vực thuế được cam kết rõ ràng thông qua việc thể hiện bằng con số rất cụ thể. Ảnh: TL.

Người nộp thuế cần sự đơn giản, rõ ràng

Cải cách thủ tục hành chính thuế là một trong những nội dung nhận được sự quan tâm rất lớn của cộng đồng doanh nghiệp và người nộp thuế.

Góp ý Dự thảo Luật Quản lý thuế sửa đổi, bà Lê Thị Duyên Hải, Phó Tổng Thư ký Hội Tư vấn Thuế Việt Nam cho rằng, mục tiêu căn bản của Luật Quản lý thuế luôn là phục vụ người nộp thuế. Điều đó có nghĩa là hệ thống pháp luật cần tạo điều kiện để người nộp thuế dễ dàng thực hiện nghĩa vụ, đồng thời được bảo đảm quyền lợi hợp pháp.

Theo bà, dự thảo luật lần này vẫn mang tính khung, nhiều nội dung cụ thể sẽ được quy định chi tiết tại nghị định, thông tư. Người nộp thuế mong muốn thủ tục hành chính càng đơn giản, càng rõ ràng càng tốt. Đặc biệt, với hộ kinh doanh thì sự thuận tiện càng quan trọng vì số lượng rất lớn, trình độ và điều kiện tiếp cận công nghệ chưa đồng đều.

Bà Lê Thị Duyên Hải, Phó Tổng Thư ký Hội Tư vấn Thuế Việt Nam. Ảnh: TNga.

Một nội dung khác cũng được bà Duyên Hải nêu ra đó là vấn đề cải cách thủ tục đối với hộ, cá nhân kinh doanh.

Thực tế hiện nay, để bắt đầu hoạt động, hộ kinh doanh phải trải qua nhiều bước: đăng ký kinh doanh, đăng ký thuế, khai thuế, thiết lập hóa đơn, chứng từ, sổ sách kế toán và xác định phương pháp tính thuế. Mặc dù pháp luật hiện hành đã nêu khái niệm “liên thông thủ tục”, nhưng trên thực tế, người kinh doanh vẫn phải đi lại nhiều lần, tiếp xúc với nhiều cơ quan khác nhau.

Theo bà, thay vì chỉ dừng lại ở mức “liên thông”, Luật Quản lý thuế sửa đổi nên hướng tới “hợp nhất thủ tục”. Điều này đồng nghĩa với việc người nộp thuế chỉ cần thực hiện một lần, dữ liệu được các cơ quan nhà nước cùng sử dụng. “Hợp nhất” sẽ giúp tiết kiệm thời gian, giảm phiền hà, đồng thời phù hợp với thông lệ quốc tế, nơi mà thủ tục gia nhập thị trường thường chỉ là một bước duy nhất.

Một điểm khác được Hội Tư vấn Thuế quan tâm là quy định về thời hạn khai bổ sung hồ sơ thuế. Dự thảo luật đề xuất rút ngắn từ 10 năm xuống 5 năm. Theo bà Duyên Hải, cơ quan soạn thảo cho rằng, thời gian 10 năm là quá dài, trong khi công nghệ quản lý hiện nay đã hiện đại hơn, đủ khả năng hỗ trợ doanh nghiệp thực hiện nghĩa vụ trong thời hạn ngắn hơn.

Tuy nhiên, việc rút ngắn thời hạn có thể làm hạn chế quyền tự giác của người nộp thuế. Trên thực tế, nhiều doanh nghiệp sau 10 năm vẫn muốn khai bổ sung, không phải để hưởng ưu đãi hay khấu trừ, mà để tự nguyện nộp bổ sung ngân sách, tránh rủi ro bị xử lý hình sự về tội trốn thuế.

Trên cơ sở này, bà đề, dưới 5 năm, người nộp thuế được quyền khai bổ sung cả hai chiều (tăng, giảm nghĩa vụ); từ 5 đến 10 năm, chỉ cho phép khai bổ sung theo hướng tăng nghĩa vụ nộp ngân sách. Cách tiếp cận này vừa khuyến khích sự tự giác, vừa không làm thất thu, đồng thời tránh ràng buộc cứng nhắc.

Cam kết mạnh mẽ từ cơ quan thuế

Tại dự thảo Luật Quản lý thuế sửa đổi, đại diện cơ quan quản lý thuế cho biết, định hướng xây dựng luật chỉ quy định những nội dung mang tính nguyên tắc đối với những vấn đề thuộc thẩm quyền của Quốc hội, tạo khung căn cứ pháp lý để giao cho Chính phủ, Bộ Tài chính hướng dẫn những nội dung thuộc thẩm quyền và các phạm vi chức năng, nhiệm vụ được phân công.

Luật Quản lý Thuế hiện hành có khoảng 153 điều dự kiến sẽ sửa xuống chỉ còn lại khoảng trên 50 điều. Đây là những thay đổi cơ bản và sẽ được xây dựng trong Nghị định của Chính phủ và cũng như Thông tư hướng dẫn của Bộ Tài chính theo quan điểm về vấn đề xây dựng chính sách mới của Quốc hội.

Theo bà Nguyễn Thị Thanh Hằng, Trưởng Ban Chính sách thuế quốc tế (Cục Thuế), Luật Quản lý thuế lần này sẽ được sửa đổi toàn diện để thay thế Luật Quản lý Thuế năm 2019. Quan điểm thứ nhất là thể chế hóa đầy đủ chủ trương của Đảng và chính sách của Nhà nước về chuyển đổi số, hiện đại hóa, ứng dụng công nghệ trong quản lý thuế nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý.

Dự thảo đã được rà soát, đối chiếu với hơn 20 văn bản của Bộ Chính trị, Quốc hội, Chính phủ, trong đó đặc biệt bám sát bốn nghị quyết trụ cột: Nghị quyết số 59, 57, 68 và 66.

Quan điểm thứ hai là cải cách toàn diện công tác quản lý thuế, trong đó nhấn mạnh việc tái thiết kế quy trình nghiệp vụ trên nền tảng công nghệ tích hợp tự động, liên thông dữ liệu đa ngành; tăng cường phân cấp; xóa bỏ tư duy quản lý theo kiểu “không biết vẫn quản”.

Cách tiếp cận mới này hướng tới thúc đẩy tuân thủ tự nguyện, nâng cao hiệu quả quản lý rủi ro, bao quát cả hoạt động của kinh tế số, kinh tế mới cũng như khu vực hộ kinh doanh. Đồng thời, dự thảo luật bảo đảm nguồn thu cho ngân sách, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế giai đoạn 2026–2030 và khơi thông nguồn lực xã hội.

Ông Đặng Ngọc Minh, Phó Cục trưởng Cục Thuế. Ảnh: TNga.

Chia sẻ thêm, tại một hội thảo mới đây do VCCI và Bộ Tài chính tổ chức, ông Đặng Ngọc Minh, Phó Cục trưởng Cục Thuế (Bộ Tài chính) nhấn mạnh, việc đơn giản hóa thủ tục hành chính trong lĩnh vực thuế là cam kết rõ ràng của Chính phủ. “Con số rất cụ thể, giảm 44% thủ tục hành chính và chắc chắn không tăng thêm. Đây là cải cách lớn, đã nằm trong lộ trình và là cam kết trước Chính phủ”, ông Minh nhấn mạnh.

Đặc biệt, về hộ kinh doanh, ông Minh chia sẻ cần có khoảng thời gian miễn xử phạt trong năm 2026. Đây sẽ là giai đoạn chuẩn bị, để hộ kinh doanh làm quen với sổ sách kế toán và hóa đơn điện tử, đồng thời cơ quan thuế hoàn thiện các tài liệu hướng dẫn, đảm bảo tính khả thi.