 |
| Xuất khẩu chanh leo Việt Nam đang bứt phá mạnh mẽ với mức tăng hơn 10 lần trong 10 năm qua. |
Tăng trưởng ấn tượng, củng cố vị thế mới
Trong vòng một thập kỷ, chanh leo trở thành một trong những ngành hàng có tốc độ phát triển nhanh nhất của nông nghiệp Việt Nam. Từ mức kim ngạch khiêm tốn 20 triệu USD năm 2015, xuất khẩu chanh leo đã tăng vọt lên 222,5 triệu USD vào năm 2023 và đạt hơn 202 triệu USD chỉ trong 10 tháng năm 2025.
Con số này thể hiện sự bứt phá mạnh mẽ, dù thị trường thế giới liên tục biến động. Quy mô thị trường chanh leo toàn cầu được dự báo đạt khoảng 4,8 tỷ USD vào năm 2025, trong đó các sản phẩm chế biến và đông lạnh chiếm tỷ trọng lớn - một cơ hội rộng mở cho Việt Nam.
Hiện cả nước có khoảng 12.600 ha chanh leo với sản lượng hơn 178.500 tấn. Tây Nguyên là vùng sản xuất chủ lực, chiếm hơn 88% diện tích và 92,5% sản lượng toàn quốc; riêng Gia Lai dẫn đầu với 5.650 ha và sản lượng trên 210.000 tấn năm 2025.
Việt Nam cũng nằm trong Top 10 quốc gia sản xuất và xuất khẩu chanh leo lớn nhất thế giới, chỉ sau các nước như: Brazil, Colombia, Ecuador và Peru. Giá bán chanh leo tại các thị trường EU, Mỹ, Nhật Bản luôn ở mức cao, song đi kèm là hàng loạt rào cản kỹ thuật chặt chẽ.
Đặc biệt, với việc được phép xuất khẩu chính ngạch sang thị trường Trung Quốc từ tháng 7/2022 đanng tạo cú hích lớn, mở rộng biên độ tiêu thụ và nâng cao giá trị toàn chuỗi.
 |
| Chanh leo Việt Nam hướng đến ngành hàng xuất khẩu tỷ đô. |
Tuy nhiên, để chanh leo vươn mạnh hơn nữa trên toàn cầu, đòi hỏi quá trình sản xuất, bảo quản và chế biến phải tuân thủ nghiêm ngặt, đặc biệt về truy xuất nguồn gốc, an toàn thực phẩm và chứng nhận VietGAP, GlobalGAP...
Liên kết chuỗi - chìa khóa cho phát triển bền vững
Trong bối cảnh sức ép cạnh tranh lớn, liên kết chuỗi giá trị được xác định là yếu tố quyết định để ngành chanh leo phát triển bền vững. Tại Gia Lai - “thủ phủ” chanh leo của cả nước, nhiều doanh nghiệp đã bắt tay với hợp tác xã và nông dân để hình thành chuỗi sản xuất - chế biến - tiêu thụ khép kín. Tỉnh đã được cấp 48 mã số vùng trồng và 6 cơ sở đóng gói phục vụ xuất khẩu, tạo nền tảng quan trọng để mở rộng thị trường chính ngạch sang các nước có tiêu chuẩn cao.
Các chuyên gia nhận định, mô hình “doanh nghiệp - hợp tác xã - nông dân” cần tiếp tục được củng cố, tiến tới mô hình “5 nhà”: Nhà nước, doanh nghiệp, hợp tác xã, nông dân và ngân hàng. Đây là cấu trúc liên kết giúp ngành hàng tối ưu hoá sản xuất, nâng cao chất lượng, đồng thời tiếp cận tốt hơn các thị trường khó tính.
Một trong những yêu cầu then chốt là phát triển vùng nguyên liệu đồng nhất, quy mô lớn và có khả năng truy xuất nguồn gốc rõ ràng. Điều kiện cấp mã số vùng trồng - diện tích tối thiểu 10 ha đòi hỏi các hộ nhỏ lẻ phải liên kết sản xuất theo mô hình hợp tác xã mới đáp ứng được quy định của thị trường Trung Quốc.
Bên cạnh đó, việc kiểm soát chất lượng giống được xem là điều kiện tiên quyết, các chuyên gia đề xuất sớm xây dựng bộ tiêu chuẩn quốc gia về giống chanh leo sạch bệnh, áp dụng hệ thống nhà lưới 3 cấp để đảm bảo chất lượng và hạn chế dịch hại.
Trong sản xuất, việc chuẩn hóa quy trình canh tác theo VietGAP, GlobalGAP và tăng cường chuyển đổi số trong quản lý vùng trồng là giải pháp giúp nâng cao chất lượng và minh bạch thông tin. Song song đó, đầu tư công nghệ chế biến sâu và đẩy mạnh xây dựng thương hiệu chanh leo Việt Nam sẽ giúp nâng giá trị xuất khẩu và ổn định thị trường bền vững hơn.
Trong bối cảnh nhu cầu thế giới ngày càng tăng, nếu tận dụng hiệu quả các cơ hội thị trường, giải quyết kịp thời những nút thắt về giống, vùng nguyên liệu, truy xuất nguồn gốc và liên kết chuỗi, ngành chanh leo Việt Nam hoàn toàn có thể vươn tầm trở thành một ngành hàng tỷ đô, góp phần quan trọng vào tăng trưởng xuất khẩu nông sản quốc gia.
