Thúc đẩy thương mại song phương Việt Nam - Liên bang Nga

Ông Hoàng Quang Phòng, Phó Chủ tịch VCCI phát biểu khai mạc tại diễn đàn.

Thương mại hai chiều tăng trưởng chưa tương xứng tiềm năng

Phát biểu khai mạc tại Diễn đàn, ông Hoàng Quang Phòng, Phó Chủ tịch VCCI nhấn mạnh, quan hệ Việt Nam - Liên bang Nga là mối quan hệ đặc biệt, được hun đúc qua gần 80 năm, với nền tảng chính trị - ngoại giao tin cậy cao, tạo điều kiện thuận lợi cho hợp tác kinh tế, thương mại và đầu tư phát triển.

Tuy nhiên, ông Phòng thẳng thắn nhìn nhận: “Mặc dù số liệu thương mại song phương tăng lên qua các năm, song quan hệ thương mại hai chiều chưa thực sự tương xứng với mong đợi và kỳ vọng của Chính phủ hai nước, dù Hiệp định thương mại tự do giữa Việt Nam và Liên minh Kinh tế Á - Âu (VN - EAEU FTA) đã có hiệu lực từ năm 2016”.

Theo ông Hoàng Quang Phòng, xu hướng dài hạn vẫn là tăng trưởng ổn định, nhưng vấn đề cốt lõi là doanh nghiệp hai bên chưa tận dụng hiệu quả các lợi thế từ Hiệp định FTA Việt Nam - EAEU. Đây chính là “nút thắt” cần được tháo gỡ để thúc đẩy thương mại song phương lên một tầm cao mới.

Ở góc độ đầu tư, hợp tác giữa hai nước cũng ghi nhận những bước tiến tích cực. Liên bang Nga hiện có gần 200 dự án tại Việt Nam với tổng vốn khoảng 1 tỷ USD, đứng thứ 25/139 quốc gia và vùng lãnh thổ đầu tư vào Việt Nam. Ở chiều ngược lại, Việt Nam có 25 dự án đầu tư sang Liên bang Nga với tổng vốn gần 3 tỷ USD, nổi bật là các dự án của Rusvietpetro, Trung tâm thương mại Hà Nội - Moscow, tổ hợp chăn nuôi bò sữa và chế biến.

Đáng chú ý, các dự án của TH True Milk tại Moscow và Kaluga với tổng vốn hơn 2 tỷ USD được xem là điểm sáng trong hợp tác kinh tế song phương, cho thấy khả năng mở rộng đầu tư quy mô lớn nếu có cơ chế thuận lợi.

Từ thực tiễn này, lãnh đạo VCCI cho rằng, hai bên cần phối hợp phát huy vai trò “cửa ngõ” của Việt Nam với ASEAN và của Liên bang Nga với Liên minh Kinh tế Á - Âu, đồng thời doanh nghiệp Việt Nam cần chủ động hơn trong tìm kiếm cơ hội hợp tác. “Tiềm năng vẫn còn rất nhiều, nhưng cần nắm bắt cơ hội và tận dụng tốt FTA để đạt kết quả cao hơn trong thời gian tới”, ông Hoàng Quang Phòng nhấn mạnh.

Sverdlovsk - động lực mới thúc đẩy xuất nhập khẩu

Phát biểu tại diễn đàn, ông Kharinov Vyacheslav Nikolaevich, Trưởng Cơ quan đại diện Thương mại Liên bang Nga tại Việt Nam đã cung cấp một bức tranh chi tiết hơn về cấu trúc và xu hướng thương mại song phương, đặc biệt trong mối liên hệ với hợp tác công nghiệp.

Toàn cảnh diễn đàn.

Theo ông Kharinov, Hiệp định FTA Việt Nam - EAEU đã trở thành động lực quan trọng thúc đẩy thương mại song phương. Trong 5 năm qua, kim ngạch hai chiều tăng trung bình khoảng 22% mỗi năm, mục tiêu đến năm 2030 kim ngạch song phương đạt 15 tỷ USD.

Một điểm đáng chú ý là cơ cấu thương mại giữa hai nước mang tính bổ trợ rõ rệt. Khoảng 63% giá trị thương mại là các sản phẩm công nghiệp. Liên bang Nga xuất khẩu sang Việt Nam các mặt hàng như: hóa chất, dược phẩm, thiết bị ô tô, ống thép và gỗ thành phẩm. Ngược lại, Việt Nam cung cấp cho Liên bang Nga các sản phẩm nông nghiệp, hạt điều, cao su, hạt tiêu, bánh kẹo, nhựa, cùng với linh kiện điện tử, điện thoại, thiết bị văn phòng và hàng may mặc.

“Đối thoại tin cậy, thể chế vững chắc và nền tảng công nghiệp bổ trợ lẫn nhau là những điều kiện thuận lợi để mở rộng hợp tác phương mại song phương”, ông Kharinov nhấn mạnh, đồng thời cho rằng Việt Nam là một trong những đối tác chiến lược quan trọng nhất của Liên bang Nga tại Đông Nam Á.

Trong bức tranh đó, vùng Sverdlovsk nổi lên như một trung tâm công nghiệp then chốt của Liên bang Nga, đóng vai trò “đầu tàu” trong thúc đẩy hợp tác với Việt Nam. Khu vực này có thế mạnh về luyện kim, chế tạo máy, hóa chất, thiết bị công nghiệp và công nghệ cao, cùng hệ thống hạ tầng phát triển và tiềm năng khoa học công nghệ lớn.

Không chỉ dừng ở thương mại hàng hóa, hợp tác giữa Sverdlovsk và Việt Nam còn mở rộng sang các lĩnh vực sản xuất, nội địa hóa và công nghệ. Dự án lắp ráp ô tô GAZ - Thành Đạt từ năm 2019 là ví dụ điển hình, trong khi Tập đoàn AvtoVAZ đang xúc tiến đưa thương hiệu LADA vào thị trường Việt Nam trong năm 2026.

Đặc biệt, lĩnh vực dược phẩm và thiết bị y tế được đánh giá là hướng đi triển vọng, khi Việt Nam có nhu cầu lớn và phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu. Việc nội địa hóa sản xuất với sự tham gia của doanh nghiệp Liên bang Nga có thể tạo ra giá trị gia tăng cao và thúc đẩy chuyển giao công nghệ.

Từ góc nhìn tổng thể, Diễn đàn doanh nghiệp Việt Nam - Liên bang Nga (tỉnh Sverdlovsk) không chỉ là nơi gặp gỡ, mà còn là điểm khởi đầu cho những sáng kiến mới nhằm khai thác hiệu quả hơn dư địa hợp tác thương mại song phương. Khi các rào cản về thanh toán, logistics và thông tin thị trường dần được tháo gỡ, cùng với việc tận dụng tốt các FTA, quan hệ kinh tế, thương mại Việt Nam - Liên bang Nga được kỳ vọng sẽ bước vào giai đoạn phát triển mạnh mẽ hơn, tương xứng với tiềm năng và tầm vóc quan hệ đối tác chiến lược toàn diện.