Bước tiến quan trọng trong quản lý hoạt động kinh doanh hàng miễn thuế

Doanh thu ấn tượng

Đánh giá của Bộ Tài chính chỉ rõ, giai đoạn Nghị định 100/2020/NĐ-CP đưa vào thực hiện chính là thời điểm dịch Covid-19 bùng phát mạnh không chỉ tại Việt Nam và cả toàn cầu. Mặc mặc vậy, kết quả từ hoạt động bán hàng miễn thuế trên toàn quốc vẫn duy trì đà tăng trưởng ấn tượng qua các năm.

Từ số liệu thống kê có thể thấy, tổng doanh thu bán hàng miễn thuế năm 2020 đạt 10.337.504 USD, trong khi con số này ở năm 2024 đã lên tới 157.920.266 USD. Trong đó, đối tượng mua hàng chủ yếu là khách du lịch quốc tế đến từ các thị trường trọng điểm như Trung Quốc, Hàn Quốc, Ấn Độ, Philippines…

Kết quả trên cũng khẳng định, Nghị định 100/2020/NĐ-CP không chỉ tạo cơ sở pháp lý trong hoạt động kinh doanh hàng miễn thuế mà thị trường hàng miễn thuế luôn có sức hấp dẫn đối với khách du lịch quốc tế.

Cửa hàng miễn thuế của SASCO tại sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất. Ảnh: T.H

Ngoài việc khẳng định vượt trội đối với nền kinh tế, Nghị định 100/2020/NĐ-CP là căn cứ giúp cơ quan Hải quan thực thi nhiệm vụ kiểm tra, giám sát chặt chẽ hoạt động kinh doanh hàng miễn thuế, vận hành theo nguyên tắc quản lý rủi ro. Nghị định 100/2020/NĐ-CP là cơ sở thúc đẩy việc mở rộng ứng dụng công nghệ thông tin và trang bị trang thiết bị hiện đại đồng bộ từ cấp Tổng cục đến cấp Cục (nay là cấp Cục tới cấp Chi cục) trên toàn quốc.

Việc cơ quan Hải quan đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin đã mang lại hiệu quả rõ rệt trong các hoạt động nghiệp vụ hải quan. Theo đó, mọi giao dịch như truyền hóa đơn điện tử, phiếu xuất kho, phiếu giao nhận hàng hóa, dữ liệu báo cáo quyết toán… đều được thực hiện qua hệ thống điện tử hải quan. Mọi hoạt động nghiệp vụ được thao tác trên môi trường điện tử đã giảm thiểu tiếp xúc trực tiếp giữa DN và công chức Hải quan, hạn chế nguy cơ tiêu cực, sách nhiễu.

Sau 5 năm triển khai, hầu hết các DN đều cho rằng, Nghị định 100/2020/NĐ-CP đã mang đến tinh thần cải cách thủ tục hành chính quyết liệt từ cơ quan Hải quan. Bằng chủ trương ứng dụng triệt để công nghệ thông tin giúp nâng cao hiệu quả công tác quản lý và cải thiện môi trường kinh doanh XNK nói chung và cắt giảm các giấy tờ không cần thiết, minh bạch hóa thời gian và quy trình thực hiện thủ tục cho các bên tham gia.

Hầu hết các DN có hoạt động kinh doanh trong lĩnh vực này nhận xét, việc thi hành Nghị định 100/2020/NĐ-CP đã và đang góp phần thúc đẩy lĩnh vực kinh doanh bán hàng miễn thuế phát triển bền vững, giúp DN vượt qua thách thức và nâng cao hiệu quả hoạt động. Sự nỗ lực đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin đồng bộ công nghệ và cải cách hành chính từ Chính phủ, các bộ, ngành đã tạo môi trường minh bạch, chuyên nghiệp, nhằm tăng cường tính cạnh tranh và năng lực quản lý nhà nước trong kỷ nguyên số.

Hoàn thiện thêm đáp ứng yêu cầu thực tế

Ngoài cải cách thủ tục và ứng dụng công nghệ, Nghị định 100/2020/NĐ-CP cũng quy định các giải pháp để tăng cường quản lý hải quan nhằm ngăn chặn lợi dụng chính sách để buôn lậu, gian lận thương mại. Các biện pháp này góp phần duy trì môi trường kinh doanh lành mạnh, minh bạch và thúc đẩy sự phát triển bền vững của thị trường bán hàng miễn thuế. Trong đó, Nghị định 100/2020/NĐ-CP đã quy định rõ quyền và nghĩa vụ của DN, phân định trách nhiệm của công chức Hải quan nhằm tăng cường tính tự chịu trách nhiệm, đồng thời tạo cơ chế khuyến khích DN tuân thủ pháp luật.

CBCC Hải quan Nội bài kiểm tra chứng từ hoàn thuế của khách nước ngoài. Ảnh: TTXVN

Đặc biệt, thực hiện chủ trương nâng cấp, hoàn thiện cơ chế quản lý rủi ro theo Nghị quyết 19/2017/NQ-CP, việc kiểm tra thực tế và kiểm tra hồ sơ hàng miễn thuế được tiến hành dựa trên nguyên tắc quản lý rủi ro hoặc khi có dấu hiệu vi phạm. Điều này giúp cơ quan Hải quan tập trung nguồn lực vào các trường hợp có nguy cơ cao, đảm bảo thuận lợi, nhanh chóng cho hoạt động thông quan và vận chuyển hàng hóa.

Với những kết quả từ hoạt động quản lý, kinh doanh hàng miễn thuế mang lại, Nghị định 100/2020/NĐ-CP được đánh giá là một trong những văn bản pháp luật quan trọng, góp phần hoàn thiện hệ thống pháp lý đối với công tác quản lý hoạt động bán hàng miễn thuế tại Việt Nam. Đáng chú ý, Nghị định 100/2020/NĐ-CP cũng nhận được nhiều đánh giá tích cực từ phía cộng đồng DN và khách du lịch.

Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện Nghị định 100/2020/NĐ-CP, vẫn tồn tại một số khó khăn, vướng mắc cần được sửa đổi, bổ sung. Qua rà soát, Bộ Tài chính đã chỉ ra những khó khăn, vướng mắc như quản lý hàng miễn thuế đối với người chờ xuất cảnh nhưng từ chối nhận hàng tại cửa khẩu quốc tế. Hay gặp khó trong cơ chế quản lý việc chuyển hàng giữa kho chứa hàng miễn thuế và tàu bay...

Đáng chú ý, khi công nghệ phát triển mạnh thì việc điện tử hóa các thông tin hàng hóa và mẫu văn bản tại phụ lục Nghị định 100/2020/NĐ-CP với mục tiêu rút ngắn thời gian và giảm chi phí cho DN là vô cùng cần thiết.

Để hoàn thiện chính sách pháp luật, làm cơ sở vững chắc cho công tác quản lý của cơ quan quản lý và hoạt động kinh doanh của DN, Bộ Tài chính kỳ vọng nhận được những đóng góp tích cực của cá nhân, tổ chức, DN nhằm điều chỉnh, hoàn thiện Nghị định 100/2020/NĐ-CP đáp ứng yêu cầu thực tiễn trong thời gian tới.