 |
| Samsung đóng góp quan trọng vào kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam. Ảnh: Tư liệu. |
Vượt mốc 400 tỷ USD, động lực chính đến từ công nghệ
Theo số liệu thống kê mới nhất của Cục Hải quan, trong nửa đầu tháng 9 (1-15)/2026, kim ngạch xuất khẩu hàng hóa đạt 26 tỷ USD, tăng 34,9% so với cùng kỳ năm 2025.
Lũy kế từ đầu năm đến hết ngày 15/9/2026, tổng kim ngạch xuất khẩu đạt 400,84 tỷ USD, tăng 23,2% (tương ứng tăng 75,41 tỷ USD) so với cùng kỳ năm trước.
Đây là mức tăng trưởng cao, phản ánh sức sản xuất và khả năng tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu của Việt Nam tiếp tục được mở rộng.
Kết quả hơn 8 tháng cũng cho thấy xuất khẩu đang duy trì vai trò là một trong những động lực quan trọng của tăng trưởng kinh tế, nhất là trong bối cảnh thương mại thế giới vẫn đối mặt với chủ nghĩa bảo hộ, các hàng rào kỹ thuật mới và chi phí logistics biến động.
Điểm nổi bật nhất là sự tăng trưởng mạnh của các nhóm hàng công nghệ và máy móc, thiết bị.
Cụ thể, máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện đạt 110,66 tỷ USD, tăng tới 54,2% so với cùng kỳ năm 2025, tiếp tục là nhóm hàng xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam.
Đáng chú ý, chỉ riêng nhóm hàng này đã đóng góp hơn một nửa kim ngạch xuất khẩu tăng thêm của cả nước (38,9 tỷ USD/75,41 tỷ USD).
Các nhóm hàng khác có kim ngạch lớn, tốc độ tăng trưởng cao có thể kể đến như: Điện thoại các loại và linh kiện đạt 48,5 tỷ USD, tăng 19,6%; máy móc, thiết bị, dụng cụ và phụ tùng khác đạt 50,71 tỷ USD, tăng 27%; phương tiện vận tải và phụ tùng đạt gần 14,1 tỷ USD, tăng 16,2%; dây điện và dây cáp điện cũng đạt gần 3,89 tỷ USD, tăng gần 28%...
Như vậy, ba nhóm hàng lớn là máy vi tính, điện thoại và máy móc đã mang về gần 210 tỷ USD, chiếm hơn 52% tổng kim ngạch xuất khẩu cả nước.
Cơ cấu này cho thấy tăng trưởng xuất khẩu năm 2026 được dẫn dắt rõ nét bởi công nghiệp chế biến, chế tạo và các sản phẩm có hàm lượng công nghệ ngày càng cao.
Đóng góp vào tăng trưởng chung của xuất khẩu không thể không nhắc đến một số mặt hàng truyền thống như rau quả đạt 6,71 tỷ USD, tăng 22,8%; thủy sản đạt 8,45 tỷ USD, tăng 11,4%; gỗ và sản phẩm gỗ đạt 12,49 tỷ USD, tăng 6,3%; túi xách, ví, vali, mũ và ô dù đạt 3,53 tỷ USD, tăng gần 12%; xơ, sợi dệt đạt 3,37 tỷ USD, tăng 12,6%...
Một vấn đề khác cần được nhìn nhận thẳng thắn là mức độ phụ thuộc ngày càng lớn vào khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI).
Đến hết ngày 15/9/2026, khu vực FDI xuất khẩu đạt 321,43 tỷ USD, tăng 28% và chiếm 80,2% tổng kim ngạch xuất khẩu cả nước. Trong khi cùng kỳ năm 2025, tỷ trọng này chỉ ở mức khoảng 77,2%.
 |
| Xuất khẩu năm 2026 có thể cán mốc 580 tỷ USD. Ảnh: Thái Bình. |
Mục tiêu xuất khẩu 546-550 tỷ USD trong tầm tay
Tại Nghị quyết số 01/NQ-CP ngày 8/1/2026, Chính phủ đặt mục tiêu tổng kim ngạch xuất khẩu năm 2026 tăng khoảng 15-16% so với năm 2025.
Kim ngạch năm 2025 đạt 475 tỷ USD, như vậy, để đạt mục tiêu tăng trưởng như Chính phủ đặt ra, kim ngạch xuất khẩu năm 2026 sẽ phải đạt từ 546 tỷ USD đến 550 tỷ USD.
Với 400,84 tỷ USD đạt được đến ngày 15/9, Việt Nam đã hoàn thành khoảng 72,9-73,4% mục tiêu cả năm. Để đạt mốc 546 tỷ USD, xuất khẩu trong thời gian còn lại phải đạt thêm khoảng 145,16 tỷ USD; nếu hướng tới mốc 550 tỷ USD, con số cần đạt thêm là 149,16 tỷ USD.
Tính bình quân cho khoảng ba tháng rưỡi còn lại, kim ngạch xuất khẩu cần đạt từ 41,47 đến 42,62 tỷ USD mỗi tháng. Trong khi đó, mức bình quân của hơn tám tháng đầu năm đã đạt khoảng 47,16 tỷ USD mỗi tháng.
Nói cách khác, ngay cả khi tốc độ xuất khẩu trong những tháng cuối năm chậm lại khoảng 10-12% so với bình quân từ đầu năm, Việt Nam vẫn có khả năng hoàn thành mục tiêu.
Trong khi đó, nếu duy trì được nhịp độ hiện nay (tăng 23,2%) và không xuất hiện cú sốc lớn từ thị trường thế giới, kim ngạch xuất khẩu cả năm thậm chí có thể vượt mục tiêu và cán mốc 580 tỷ USD.
Khả năng vượt mục tiêu xuất khẩu là hoàn toàn khả thi không chỉ từ quy mô kim ngạch và tốc độ tăng trưởng cao những tháng qua, mà còn được hỗ trợ bởi chu kỳ sản xuất và giao hàng thường tăng vào quý IV hằng năm, khi doanh nghiệp đẩy mạnh hoàn thành đơn hàng phục vụ mùa mua sắm cuối năm tại các thị trường lớn.
Ngoài ra, mạng lưới các hiệp định thương mại tự do (FTA) tiếp tục mở ra lợi thế về thuế quan và tiếp cận thị trường.
Dù mục tiêu xuất khẩu năm 2026 là rất sáng sủa. Tuy nhiên, hoạt động ngoại thương cũng đang đối mặt không ít thách thức. Một trong các thách thức lớn đến từ xu hướng gia tăng các biện pháp bảo hộ, điều tra phòng vệ thương mại, yêu cầu về xuất xứ, phát thải carbon, môi trường, lao động và truy xuất nguồn gốc... Mặt khác, hoạt động xuất khẩu còn phụ thuộc lớn vào khu vực FDI, nguyên liệu nhập khẩu, năng lực thương hiệu và khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn cao của doanh nghiệp nhỏ và vừa...
Đây là những bài toán cần có lời giải căn cơ để xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam không chỉ lập được những con số ấn tượng về kim ngạch, mà còn có được sự phát triển bền vững và tạo lập được nhiều hơn nữa giá trị gia tăng để đóng góp cho sự phát triển của nền kinh tế nước nhà.
