Việt Nam - New Zealand: Phấn đấu thương mại song phương đạt 3 tỷ USD

Việt Nam hiện là đối tác thương mại lớn thứ 12 của New Zealand. Ảnh: Vnbusiness

Nền tảng vững chắc cho bước tăng trưởng mới

Việt Nam và New Zealand thiết lập quan hệ ngoại giao ngày 19/6/1975, nâng cấp lên Đối tác toàn diện năm 2009, Đối tác chiến lược năm 2020 và Đối tác chiến lược toàn diện tháng 2/2025. Năm 2025, hai nước kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao và ký Chương trình Hành động triển khai quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện 2025-2030. Những dấu mốc cho thấy quan hệ song phương đã có độ chín, tạo nền tảng chính trị ngày càng thuận lợi để mở rộng hợp tác.

Quan hệ kinh tế - thương mại là một điểm sáng. Việt Nam hiện là đối tác thương mại lớn thứ 12 của New Zealand, chiếm 2,1% tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của nước này; New Zealand là đối tác thương mại thứ 41 của Việt Nam, đứng thứ 41 về xuất khẩu và thứ 37 về nhập khẩu. Năm 2025, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hai chiều đạt 1,5 tỷ USD, tăng 15,8% so với năm 2024. Xuất khẩu của Việt Nam đạt 711 triệu USD, tăng 3,4%; nhập khẩu đạt 784 triệu USD, tăng 29,8%.

Sáu tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch song phương đạt 844,4 triệu USD, tăng 14,6%; xuất khẩu đạt 399,6 triệu USD, tăng 18,8%, nhập khẩu đạt 444,8 triệu USD, tăng 11,1%. Đà tăng này cho thấy, trao đổi hàng hóa tiếp tục tích cực, trong khi cán cân thương mại tương đối cân bằng. Đây là nền tảng đáng chú ý để hai bên hướng tới quy mô thương mại cao hơn.

Lợi thế nổi bật nằm ở cơ cấu bổ sung cao, hàng hóa hai nước cơ bản không cạnh tranh trực tiếp. Việt Nam xuất khẩu điện thoại và linh kiện, máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện, thủy sản, hạt điều, giày dép; nhập khẩu sữa và sản phẩm từ sữa, hoa quả, gỗ, nguyên liệu phụ liệu dệt may, da giày, máy móc, thiết bị, dụng cụ, phụ tùng và sắt thép. Tính bổ trợ giúp doanh nghiệp có thêm không gian mở rộng trao đổi.

Đầu tư cũng có dư địa phát triển: Tính đến 30/6/2026, New Zealand có 61 dự án còn hiệu lực tại Việt Nam, tổng vốn đăng ký 191 triệu USD; Việt Nam đầu tư sang New Zealand 13 dự án, tổng vốn đăng ký 44,5 triệu USD. New Zealand duy trì ODA trung bình khoảng 30 triệu NZD, tương đương 16 triệu USD, trong 4-5 năm, tập trung vào lĩnh vực nông nghiệp, ứng phó biến đổi khí hậu và giáo dục.

Biến tiềm năng thành giá trị

Chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm diễn ra đúng thời điểm quan hệ Việt Nam - New Zealand cần chuyển từ nền tảng chính trị sang kết quả kinh tế thực chất. Đây là chuyến thăm đầu tiên của một Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Việt Nam tới New Zealand trên cả hai cương vị, kể từ khi hai nước nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược toàn diện.

Mục tiêu nâng kim ngạch thương mại song phương lên 3 tỷ USD trong giai đoạn 2025 - 2030, đặt ra yêu cầu khai thác hiệu quả dư địa thị trường.

Việt Nam và New Zealand cùng tham gia các hiệp định: CPTPP, RCEP, AANZFTA và hợp tác trong APEC. Đây là những khuôn khổ thuận lợi để doanh nghiệp hai nước tận dụng ưu đãi, song hiệu quả phụ thuộc vào khả năng đáp ứng tiêu chuẩn, tìm kiếm đối tác và tổ chức chuỗi cung ứng. Hướng tới mốc 3 tỷ USD cũng là quá trình nâng chất lượng thương mại hai chiều.

Nông nghiệp là lĩnh vực có khả năng tạo đột phá. Việt Nam đã mở cửa cho thịt bò đông lạnh, kiwi, táo, bí ngô, dâu tây của New Zealand; New Zealand cấp phép cho xoài, thanh long, chôm chôm, chanh và bưởi Việt Nam. Việt Nam đề xuất mở cửa cho sầu riêng, hoa cắt cành, chanh leo, vải; New Zealand đề nghị đẩy nhanh thủ tục đối với lê, mật ong, thịt hươu, nai. Mở cửa tạo động lực thương mại nông sản.

Cùng với hàng hóa, hợp tác cần mở rộng sang lĩnh vực công nghệ, đổi mới sáng tạo, giáo dục, nguồn nhân lực, nông nghiệp giá trị cao và tăng trưởng xanh. Việt Nam cần công nghệ, kỹ năng, kinh nghiệm quản trị; New Zealand cần đa dạng hóa thị trường và tìm động lực tăng trưởng mới. Sự khác biệt về quy mô và cơ cấu, nếu khai thác đúng hướng, sẽ trở thành lợi thế bổ trợ lẫn nhau.

Có thể thấy, thước đo dài hạn không chỉ là kim ngạch, mà còn là số doanh nghiệp kết nối thành công, sản phẩm mới tiếp cận thị trường, dự án đầu tư triển khai và công nghệ được ứng dụng. Chuyến thăm cấp Nhà nước tới New Zealand của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm có thể tạo xung lực mới để biến tin cậy chính trị thành thành quả kinh tế. Mốc 3 tỷ USD là dấu mốc đưa quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam - New Zealand đi vào chiều sâu, hiệu quả và ngày càng thực chất.