 |
| Thanh toán không dùng tiền mặt đang trở thành một phần trong nhịp mua bán hàng ngày |
Chợ dân sinh và sự thay đổi từ những giao dịch nhỏ
Tại một quầy bán rau củ trong chợ Giang Xá, xã Hoài Đức (Hà Nội), vào một buổi sáng cuối tuần, chị N.T.Loan quét mã QR để thanh toán, nhưng điện thoại không kết nối được do quên thanh toán cước viễn thông. Chủ hàng lập tức cung cấp địa chỉ wifi và mật khẩu để khách kết nối mạng, hoàn tất giao dịch. Chi tiết nhỏ này cho thấy, ở nhiều khu chợ, việc thanh toán không dùng tiền mặt đã không còn là “khuyến nghị” xa lạ, mà đang trở thành một phần trong nhịp mua bán hàng ngày.
Điểm đáng chú ý là sự thay đổi này không chỉ đến từ các hoạt động tuyên truyền hay yêu cầu hành chính của cơ quan chức năng. Nhiều hộ kinh doanh đã chủ động lắp đặt đường truyền internet, in mã QR, tạo điều kiện để khách mua hàng thanh toán nhanh hơn.
Với nhiều hộ kinh doanh hiện nay, thanh toán số trước hết là để bán hàng thuận tiện, giữ khách, giảm rủi ro thiếu tiền lẻ, nhầm tiền mặt; sau đó mới là yêu cầu minh bạch doanh thu, chứng từ và nghĩa vụ thuế.
Chị Hoạt, chủ hàng hoa quả tại xã Ô Diên (Hà Nội), chia sẻ nhiều khách hiện nay không mang nhiều tiền mặt, nhất là khách trẻ và người mua hàng sau giờ làm, thường có tâm lý vội vàng và mua bán nhanh chóng. Vì vậy, việc có mã QR và đường truyền ổn định giúp giao dịch nhanh hơn, khách dễ mua hơn.
Điều hộ kinh doanh cần là chính sách rõ ràng, cách kê khai dễ hiểu, được hướng dẫn cụ thể để yên tâm làm đúng, thay vì tâm lý lo ngại khi chuyển từ thói quen bán hàng truyền thống sang phương thức quản lý thuế mới, chị Hoạt cho biết.
Thực tế này phù hợp với định hướng chung về phát triển thanh toán không dùng tiền mặt tại Quyết định số 1813/QĐ-TTg ngày 28/10/2021 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án phát triển thanh toán không dùng tiền mặt tại Việt Nam giai đoạn 2021-2025, hướng tới thay đổi tập quán sử dụng tiền mặt, thúc đẩy thanh toán số trong nền kinh tế.
Đặc biệt thời gian gần đây, Chính phủ tiếp tục yêu cầu đẩy mạnh thanh toán không dùng tiền mặt với việc Nghị định số 181/2025/NĐ-CP ngày 1/7/2025 quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật thuế GTGT; đồng thời nhấn mạnh việc phòng, chống thất thu thuế và xử lý nghiêm theo quy định các trường hợp vi phạm, nhất là đối với các tổ chức, đơn vị, cá nhân có hành vi cố tình thanh toán bằng tiền mặt để trốn thuế, vi phạm pháp luật.
 |
| Nỗi băn khoăn của các tiểu thương ở chợ dân sinh không chỉ là nộp bao nhiêu thuế mà là “làm thế nào cho đúng” |
Chính sách thuế mới đặt nền cho minh bạch nhưng cần đồng hành thực chất
Cùng với thay đổi từ thị trường, chính sách thuế đối với hộ kinh doanh cũng đang được điều chỉnh theo hướng vừa mở rộng tính minh bạch, vừa giảm áp lực cho nhóm quy mô nhỏ.
Nghị định số 141/2026/NĐ-CP ngày 29/4/2026 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 68/2026/NĐ-CP về chính sách thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh và Nghị định số 320/2025/NĐ-CP về thuế thu nhập doanh nghiệp nâng ngưỡng doanh thu không phải chịu thuế lên mức 1 tỷ đồng từ ngày 1/1/2026.
Đây là điều chỉnh đáng chú ý, bởi chính sách mới tạo dư địa cho các hộ kinh doanh nhỏ ổn định hoạt động, trong khi vẫn đặt ra yêu cầu quản lý rõ hơn với nhóm có quy mô doanh thu lớn hơn.
Ở góc độ quản lý, Cục Thuế đẩy mạnh tuyên truyền và hướng dẫn hộ, cá nhân kinh doanh trên toàn quốc thực hiện kê khai, nộp thuế theo phương pháp kê khai từ năm 2026. Cách tiếp cận này hướng tới việc chuyển từ quản lý ước tính sang quản lý dựa trên doanh thu, chứng từ và dữ liệu thực tế.
Bên cạnh đó, Cục Thuế cũng khẳng định, không sử dụng doanh thu khai thuế của hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh năm 2026 để xử lý hồi tố nghĩa vụ thuế của các năm đã nộp theo phương thức khoán từ năm 2025 trở về trước, giúp tháo gỡ lo lắng, vướng mắc và e ngại của hộ kinh doanh.
Với hộ kinh doanh, đặc biệt là các tiểu thương ở chợ dân sinh, nỗi lo lớn không chỉ là nộp bao nhiêu thuế, mà là “làm thế cho đúng”, do đó khi thông điệp chính sách được truyền tải rõ ràng, dễ hiểu, đi kèm hướng dẫn kê khai, sử dụng hóa đơn điện tử, thanh toán số và lưu giữ chứng từ, quá trình chuyển đổi sẽ bớt áp lực hơn.
Từ quầy rau ở chợ Giang Xá đến sạp hoa quả của chị Hoạt tại xã Ô Diên, có thể thấy một tín hiệu tích cực khi hộ kinh doanh không đứng ngoài xu hướng số hóa. Họ đã chủ động thích nghi với hành vi tiêu dùng mới, tạo thuận lợi cho khách hàng và từng bước hình thành thói quen giao dịch minh bạch hơn.
Vấn đề đặt ra là chính sách cần tiếp tục đi cùng thực tiễn. Khi thanh toán không dùng tiền mặt trở nên phổ biến, dữ liệu doanh thu rõ hơn, nghĩa vụ thuế minh bạch hơn, hộ kinh doanh cũng cần được hỗ trợ bằng công cụ đơn giản, dễ tiếp cận và cơ chế giải đáp kịp thời.
Chuyển đổi quản lý hộ kinh doanh vì vậy không chỉ là câu chuyện thu ngân sách, mà còn là bước chuyển để khu vực kinh tế nhỏ lẻ vận hành chuyên nghiệp hơn và phù hợp hơn với nền kinh tế số.
