 |
| Thông tư số 58/2026/TT-BTC của Bộ Tài chính giúp đơn giản hóa thủ tục kế toán. |
Giảm gánh nặng cho doanh nghiệp siêu nhỏ
Thông tư số 58/2026/TT-BTC được ban hành thay thế Thông tư số 132/2018/TT-BTC có nhiều điểm mới và nhận được sự quan tâm từ cộng đồng doanh nghiệp, hộ kinh doanh và các đơn vị tư vấn thuế, kế toán.
Theo đánh giá của chuyên gia thuế, kế toán Nguyễn Văn Thức, Chủ tịch HĐTV Công ty TNHH Đại lý thuế Báo cáo Tài chính, điểm mới quan trọng của Thông tư không chỉ là thay đổi các biểu mẫu kế toán mà còn thể hiện rõ định hướng cải cách của Bộ Tài chính trong việc xây dựng một chế độ kế toán đơn giản, dễ áp dụng và phù hợp hơn với thực tiễn hoạt động của doanh nghiệp siêu nhỏ.
Nếu trước đây Thông tư số 132/2018/TT-BTC chủ yếu áp dụng đối với doanh nghiệp siêu nhỏ, thì Thông tư số 58/2026/TT-BTC đã mở rộng phạm vi cho hộ, cá nhân kinh doanh có nhu cầu thực hiện chế độ kế toán.
Ông Nguyễn Văn Thức cho rằng, đây là bước tiến tích cực trong bối cảnh Việt Nam đang thúc đẩy quá trình nâng cao năng lực quản trị của khu vực kinh tế hộ gia đình, tạo điều kiện để các hộ kinh doanh từng bước chuyển đổi lên mô hình doanh nghiệp và tham gia sâu hơn vào nền kinh tế chính thức.
Đồng thời, hệ thống chứng từ, sổ sách và phương pháp ghi chép kế toán cũng được đơn giản hóa theo hướng phù hợp hơn với môi trường số, hóa đơn điện tử và các phần mềm quản lý hiện đại, qua đó góp phần giảm chi phí tuân thủ nhưng vẫn bảo đảm yêu cầu quản lý Nhà nước về tài chính, kế toán và thuế. Lợi ích lớn nhất là giúp giảm áp lực về chi phí và thủ tục kế toán nhưng vẫn bảo đảm tính minh bạch và tuân thủ pháp luật.
Theo chuyên gia thuế Hoàng Thị Thùy Linh, Giám đốc Công ty TNHH Đại lý thuế Hoàng Linh, Thông tư số 58/2026/TT-BTC cũng bước cải cách hành chính quan trọng của Bộ Tài chính khi tái cấu trúc toàn diện công tác kế toán đối với đơn vị quy mô siêu nhỏ theo hướng thực tế và tinh giản tối đa.
Bà Linh phân tích, một trong những thay đổi mang tính đột phá là việc bãi bỏ hoàn toàn hệ thống tài khoản kế toán vốn được duy trì dưới hình thức tối giản tại Thông tư số 132/2018/TT-BTC. Thay vào đó, doanh nghiệp được thực hiện cơ chế ghi sổ đơn giản theo phương pháp nộp thuế, giúp giảm đáng kể tính phức tạp trong công tác kế toán.
Ngoài ra, Thông tư mới còn quy định rõ việc đối chiếu hóa đơn điện tử với hệ thống thông tin quản lý thuế của cơ quan Thuế, cho phép doanh nghiệp sử dụng các mẫu sổ kế toán để theo dõi và đối chiếu trực tiếp với số thuế phải nộp do cơ quan Thuế thông báo.
Đây cũng được xem là bước tiến quan trọng nhằm tăng tính đồng bộ giữa dữ liệu kế toán và dữ liệu quản lý thuế. Bên cạnh đó, quy định về nhân sự làm kế toán cũng được nới lỏng đáng kể khi cho phép bố trí người thân của người đại diện pháp luật hoặc giám đốc tham gia công tác kế toán, đồng thời cho phép một số vị trí kiêm nhiệm, phù hợp với thực tế nguồn lực hạn chế của doanh nghiệp siêu nhỏ.
Đặc biệt, hệ thống báo cáo tài chính được tinh gọn chỉ còn 2 báo cáo cốt lõi là Báo cáo tình hình tài chính và Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, thay vì nhiều phụ biểu như trước đây.
Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ để hạn chế rủi ro
Theo ông Nguyễn Văn Thức, để triển khai hiệu quả Thông tư số 58/2026/TT-BTC, các hộ, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp siêu nhỏ nên xem đây là cơ hội để chuẩn hóa hoạt động quản trị tài chính thay vì chỉ coi là một quy định kế toán mới.
Trước hết, các đơn vị cần rà soát toàn bộ quy trình quản lý doanh thu, chi phí, hóa đơn và chứng từ nhằm bảo đảm dữ liệu được ghi nhận đầy đủ, chính xác và nhất quán.
Cùng với đó, cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, sử dụng phần mềm kế toán và hóa đơn điện tử để giảm thiểu sai sót trong quá trình ghi nhận, lưu trữ và khai thác dữ liệu. Đây còn là xu hướng tất yếu trong tiến trình chuyển đổi số hiện nay.
Bên cạnh việc đầu tư công nghệ, chủ hộ kinh doanh và chủ doanh nghiệp cũng cần quan tâm hơn đến kiến thức quản trị tài chính và kế toán cơ bản. Trên thực tế nhiều rủi ro về thuế phát sinh không phải do cố ý vi phạm mà xuất phát từ việc thiếu hiểu biết hoặc chưa xây dựng được quy trình kiểm soát phù hợp.
Ở góc độ triển khai thực tế, bà Hoàng Thị Thùy Linh cho rằng các đơn vị cần có sự chuẩn bị bài bản ngay từ khâu dữ liệu và nhân sự. Đối với các doanh nghiệp đang áp dụng Thông tư số 132/2018/TT-BTC, việc chuyển đổi sang chế độ kế toán mới phải chốt số dư các tài khoản tại thời điểm trước khi áp dụng và chuyển dữ liệu sang hệ thống sổ chi tiết theo quy định mới.
Cùng với đó, doanh nghiệp cần xác định chính xác phương pháp nộp thuế của mình để lựa chọn đúng hệ thống sổ sách sử dụng, tránh tình trạng ghi chép thiếu hoặc thừa gây khó khăn cho công tác quản lý.
Theo bà Linh, một trong những nội dung quan trọng nhất là thiết lập quy trình kiểm soát hóa đơn điện tử và chứng từ gốc. Doanh nghiệp cần chủ động khai thác dữ liệu từ hệ thống của cơ quan Thuế để đối chiếu thường xuyên với sổ doanh thu, sổ theo dõi nghĩa vụ thuế nhằm phát hiện kịp thời các sai lệch (nếu có).
Ngoài ra, dù sổ sách kế toán được đơn giản hóa nhưng chứng từ gốc vẫn là nền tảng pháp lý quan trọng nhất. Vì vậy, các hóa đơn điện tử, phiếu thu, phiếu chi, chứng từ nhập xuất kho và các tài liệu liên quan phải được kiểm tra tính hợp pháp, hợp lệ và lưu trữ khoa học dưới dạng điện tử để phục vụ công tác thanh tra, kiểm tra khi cần thiết.
