 |
| Hải quan giám sát hàng hóa xuất nhập khẩu qua cảng TP. Hồ Chí Minh. Ảnh: Thu Hòa |
Kim ngạch xuất nhập khẩu tăng gần 10 tỷ USD
Theo Chi cục Hải quan khu vực II, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu trong 7 tháng đầu năm 2026 đạt 133,74 tỷ USD, tăng 7,98% so với cùng kỳ, tương đương tăng 9,88 tỷ USD.
Trong đó, kim ngạch xuất khẩu đạt 66,3 tỷ USD, tăng 4,93%, tương đương tăng 3,11 tỷ USD; kim ngạch nhập khẩu đạt 67,43 tỷ USD, tăng 11,16%, tương đương tăng 6,77 tỷ USD.
Theo phân tích của Sở Công Thương TP. Hồ Chí Minh, điểm tích cực là cơ cấu xuất khẩu tiếp tục tập trung vào nhóm công nghiệp chế biến, chế tạo và sản phẩm có hàm lượng công nghệ.
Nổi bật, máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện đạt 12,15 tỷ USD, tăng 7,91%; máy móc, thiết bị, dụng cụ, phụ tùng đạt 5,47 tỷ USD, tăng 15,15%; gỗ và sản phẩm gỗ đạt 4,61 tỷ USD; giày dép đạt 2,55 tỷ USD...
Tuy nhiên, mức tăng giữa các ngành chưa đồng đều; một số nhóm hàng truyền thống như dệt may, cà phê còn gặp khó khăn. Vì vậy, TP. Hồ Chí Minh xác định thời gian tới không chỉ tập trung tăng quy mô xuất khẩu mà phải nâng chất lượng tăng trưởng, giá trị gia tăng, hàm lượng công nghệ và khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn mới của thị trường quốc tế.
Đối với những biến động bên ngoài như xung đột ở Trung Đông, chính sách thuế Mục 301 của Hoa Kỳ đang tạo ra nhiều sức ép đối với hoạt động xuất, nhập khẩu. Đây là vấn đề Thành phố đặc biệt quan tâm bởi Hoa Kỳ hiện là thị trường xuất khẩu lớn nhất của doanh nghiệp Thành phố, với kim ngạch 7 tháng đầu năm 2026 đạt khoảng 13,89 tỷ USD.
Vì vậy, các biến động tại thị trường này cũng như những rủi ro của chuỗi cung ứng quốc tế có thể tác động trực tiếp đến đơn hàng, chi phí và mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu của Thành phố.
Để chủ động ứng phó, UBND Thành phố đã ban hành Kế hoạch hành động thực hiện Chiến lược xuất, nhập khẩu hàng hóa giai đoạn 2026–2030 tại Quyết định số 4196/QĐ-UBND ngày 9/7/2026 và Kế hoạch hành động thực hiện Chiến lược phát triển dịch vụ logistics Việt Nam thời kỳ 2025–2035, tầm nhìn đến năm 2050 tại Quyết định số 4752/QĐ-UBND ngày 31/7/2026.
Trên cơ sở đó, Sở Công Thương đã xây dựng kế hoạch triển khai, cụ thể hóa từng nhiệm vụ, đơn vị thực hiện và sản phẩm đầu ra, tập trung vào các giải pháp như đa dạng hóa thị trường và nguồn cung, tận dụng các FTA, nâng cao năng lực logistics, cảnh báo sớm các thay đổi chính sách thương mại, hỗ trợ doanh nghiệp đáp ứng yêu cầu về xuất xứ, tiêu chuẩn kỹ thuật và phát triển bền vững.
Tạo động lực mới từ khu thương mại tự do và logistics
Cũng theo Sở Công Thương TP. Hồ Chí Minh, để phát huy vai trò cửa ngõ thương mại của vùng kinh tế phía Nam, TP. Hồ Chí Minh xác định phải chuyển từ lợi thế về vị trí địa lý, quy mô thị trường và hệ thống cảng biển sang lợi thế về thể chế, hạ tầng logistics và khả năng kết nối chuỗi cung ứng quốc tế.
Một trong những động lực quan trọng là khu thương mại tự do và khu logistics tích hợp được định hướng trong Luật Phát triển đô thị, qua đó tạo cơ sở để Thành phố hình thành các không gian phát triển mới gắn thương mại, logistics, cảng biển, sản xuất và dịch vụ.
Đặc biệt, UBND Thành phố đã ban hành Quyết định số 4560/QĐ-UBND ngày 23/7/2026 về thành lập Khu Thương mại tự do TP. Hồ Chí Minh. Đây là bước cụ thể để Thành phố khai thác tốt hơn lợi thế hệ thống cảng biển, mạng lưới logistics và vị trí trung tâm của vùng kinh tế phía Nam, đồng thời tạo môi trường thuận lợi hơn để thu hút đầu tư, phát triển các dịch vụ có giá trị gia tăng cao và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng khu vực, toàn cầu.
 |
| TP. Hồ Chí Minh triển khai loạt giải pháp phát triển hệ thống logistics. Ảnh: Thu Hòa |
Các giải pháp này đang được triển khai bằng những hoạt động cụ thể. Trong lĩnh vực logistics, Sở đã tổ chức các hội nghị kết nối chuỗi cung ứng và dịch vụ logistics cho ngành dệt may, da giày, chế biến gỗ ngày 26/6/2026; thủy hải sản, lương thực, thực phẩm và logistics chuỗi lạnh ngày 31/7/2026. Qua đó, kết nối trực tiếp doanh nghiệp xuất khẩu với doanh nghiệp logistics, hiệp hội ngành hàng và các địa phương.
Trong thời gian tới, Sở dự kiến tiếp tục tổ chức Hội nghị thúc đẩy xuất, nhập khẩu và chuỗi cung ứng TP. Hồ Chí Minh trong tháng 9/2026; đồng thời tổ chức chương trình tập huấn vào ngày 20/8/2026 hướng dẫn doanh nghiệp về quy trình sản xuất và chứng nhận theo các tiêu chuẩn đặc thù của thị trường Israel, nhằm hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận và mở rộng cơ hội đa dạng hóa thị trường xuất khẩu.
Về phía doanh nghiệp, Sở Công Thương khuyến nghị cần chủ động đa dạng hóa thị trường, khách hàng và nhà cung cấp; thường xuyên cập nhật chính sách của các thị trường lớn; kiểm soát chặt nguồn gốc nguyên liệu và hồ sơ xuất xứ; đồng thời xây dựng phương án logistics và chuỗi cung ứng linh hoạt hơn.
Trong bối cảnh thị trường thế giới biến động nhanh, khả năng chủ động thích ứng và đa dạng hóa rủi ro sẽ là yếu tố rất quan trọng để doanh nghiệp duy trì đơn hàng và nâng cao năng lực cạnh tranh.
Để hiện thực hóa lợi thế này, Thành phố đang tập trung triển khai đồng bộ 4 nhóm giải pháp trọng tâm. Thứ nhất, đẩy mạnh hoàn thiện thể chế, tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển dịch vụ logistics. Việc ban hành Quyết định thành lập Khu Thương mại tự do Cái Mép Hạ là bước đi cụ thể đầu tiên nhằm hiện thực hóa mô hình khu chức năng đặc thù gắn với cảng biển nước sâu.
Thành phố cũng chủ trương giao Ban Quản lý các Khu chế xuất và công nghiệp làm đầu mối quản lý nhà nước duy nhất tại Khu Thương mại tự do, bảo đảm sự thống nhất, thông suốt và giảm đầu mối làm việc cho doanh nghiệp. Đồng thời, TP. Hồ Chí Minh đang khẩn trương triển khai các cơ chế, chính sách đặc thù theo Nghị quyết số 98/2023/QH15 và Nghị quyết số 260/2025/QH15, tạo nền tảng pháp lý quan trọng để thu hút đầu tư vào logistics.
Thứ hai, TP. Hồ Chí Minh tập trung phát triển hạ tầng giao thông kết nối vùng với khu vực cảng biển Cái Mép, Thị Vải và Cần Giờ. Các công trình trọng điểm như cầu Cần Giờ, cao tốc Bến Lức, Long Thành và tuyến đường Rừng Sác được đầu tư, nâng cấp nhằm hình thành trục giao thông liên hoàn kết nối khu cảng với trung tâm Thành phố và khu đô thị ven biển.
Song song đó, Thành phố chú trọng phát triển đường sắt liên vận, trong đó Ga quốc tế An Bình giữ vai trò đầu mối kết nối 5 tuyến đường sắt chiến lược. Hệ thống này sẽ bổ sung phương thức vận tải khối lượng lớn, chi phí thấp, kết nối cảng biển với vùng sản xuất và cửa khẩu quốc tế, góp phần giảm áp lực đường bộ và nâng cao năng lực cạnh tranh logistics của toàn vùng.
Thứ ba, TP. Hồ Chí Minh rà soát, hợp nhất và hoàn thiện quy hoạch hạ tầng logistics, đặc biệt là mạng lưới trung tâm logistics sau sáp nhập hành chính. Đồng thời, Sở Công Thương đang xây dựng nền tảng dữ liệu không gian GIS Logistics để phục vụ điều phối quy hoạch, quản lý và giám sát vận hành hệ thống logistics thống nhất trên toàn địa bàn.
Thứ tư, Thành phố hỗ trợ chuyển đổi xanh, phát triển nguồn nhân lực và thúc đẩy chuyển đổi số trong lĩnh vực logistics. Các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ, vận hành xanh được triển khai phù hợp với định hướng cảng xanh, cảng thông minh của dự án Cần Giờ.
Bên cạnh đó, Thành phố chú trọng đào tạo nhân lực chất lượng cao, xây dựng nền tảng số liên thông giữa doanh nghiệp, hạ tầng cảng biển và cơ quan quản lý, đồng thời tận dụng các hiệp định thương mại tự do để gia tăng vai trò trung chuyển hàng hóa quốc tế.
Với các giải pháp trên, Sở Công Thương TP.Hồ Chí Minh nhận định có đủ điều kiện phát huy vai trò cửa ngõ thương mại của vùng kinh tế phía Nam, từng bước khẳng định vị thế cạnh tranh với các trung tâm trung chuyển hàng đầu khu vực.
Hướng đi của TP. Hồ Chí Minh là hình thành một hệ sinh thái thương mại – logistics – sản xuất – dịch vụ có tính liên kết vùng cao, trong đó Khu Thương mại tự do và Khu Logistics tích hợp là những động lực mới. Qua đó, Thành phố không chỉ phát huy vai trò cửa ngõ xuất nhập khẩu của vùng phía Nam mà còn từng bước nâng cao năng lực cạnh tranh với các trung tâm thương mại và logistics lớn trong khu vực.
