Rà soát vướng mắc trước thời điểm áp dụng Nghị định 46 quy định quản lý an toàn thực phẩm

Lối thông quan Bắc Luân II, thuộc cửa khẩu quốc tế Móng Cái (Quảng Ninh) - một trong những cửa khẩu có lượng hàng hóa thực phẩm nhập khẩu lớn.

Rà soát từ thực tiễn

Ngày 10/3, đoàn công tác của Bộ Y tế do Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên làm trưởng đoàn đã kiểm tra thực tế tại lối thông quan Bắc Luân II, thuộc cửa khẩu quốc tế Móng Cái (Quảng Ninh).

Đây là một trong những cửa khẩu có lượng hàng hóa thực phẩm nhập khẩu lớn, do đó việc chuẩn bị nguồn lực và quy trình kiểm tra được xem là yếu tố quan trọng nhằm bảo đảm các quy định mới khi có hiệu lực sẽ được triển khai thông suốt.

Tại buổi làm việc với lãnh đạo tỉnh Quảng Ninh cùng các sở, ngành và lực lượng chức năng tại cửa khẩu, đoàn công tác đã rà soát thực tế cơ sở vật chất, nhân lực, quy trình kiểm tra nhà nước về ATTP đối với hàng hóa nhập khẩu.

Tại đây, các đơn vị chức năng của tỉnh cho biết, địa phương đã chủ động xây dựng kế hoạch chuẩn bị triển khai các quy định mới của Chính phủ, đồng thời đang tổng hợp những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình chuẩn bị thực hiện.

Theo đại diện các cơ quan chuyên môn của tỉnh, một số nội dung cần được làm rõ thêm như việc xác định danh mục hàng hóa thuộc phạm vi quản lý của từng bộ, ngành; quy định ghi nhãn đối với thực phẩm nhập khẩu; quy trình kiểm tra nhà nước về ATTP đối với hàng hóa tại cửa khẩu; năng lực kiểm nghiệm phục vụ công tác quản lý cũng như việc bảo đảm nhân lực và trang thiết bị cho hoạt động kiểm tra.

Trước những ý kiến này, Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên đề nghị tỉnh Quảng Ninh tiếp tục tăng cường phối hợp giữa các sở, ngành và lực lượng chức năng tại khu vực cửa khẩu nhằm bảo đảm việc kiểm tra, kiểm soát ATTP được thực hiện hiệu quả. Đồng thời, địa phương cần rà soát, hoàn thiện các điều kiện về nhân lực, trang thiết bị, nâng cao năng lực kiểm nghiệm phục vụ công tác quản lý hàng hóa nhập khẩu.

Bộ Y tế rốt ráo

Liên quan đến việc triển khai các quy định mới về quản lý ATTP, Bộ Y tế đã có Công văn số 1403/BYT-ATTP gửi Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cùng 18 hiệp hội và tổ chức hoạt động trong lĩnh vực thực phẩm. Bộ Y tế đề nghị các đơn vị thông tin rộng rãi tới cộng đồng doanh nghiệp, khẩn trương chuẩn bị hồ sơ công bố sản phẩm và hoàn thiện các điều kiện cần thiết để sẵn sàng thực hiện các quy định mới khi có hiệu lực.

Theo Bộ Y tế, các doanh nghiệp cần chủ động chuẩn bị hồ sơ nhằm đáp ứng yêu cầu khi quy định mới có hiệu lực. Cụ thể, doanh nghiệp phải chuẩn bị hồ sơ đăng ký bản công bố hợp quy đối với các sản phẩm có quy chuẩn kỹ thuật về chỉ tiêu chất lượng và chỉ tiêu an toàn theo quy định tại Điều 4 của Nghị định số 46.

Đối với nhóm thực phẩm đã qua chế biến bao gói sẵn, phụ gia thực phẩm, chất hỗ trợ chế biến, bao bì và dụng cụ tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm nhưng chưa có quy chuẩn kỹ thuật quốc gia hoặc chưa có tổ chức chứng nhận phù hợp quy chuẩn, doanh nghiệp cần chuẩn bị hồ sơ công bố tiêu chuẩn áp dụng theo quy định tại Điều 6 của Nghị quyết số 66.13. Bên cạnh đó, một số nhóm sản phẩm bắt buộc phải thực hiện đăng ký bản công bố sản phẩm trước khi đưa ra lưu thông trên thị trường.

Song song với thủ tục công bố sản phẩm, các cơ sở sản xuất thực phẩm cũng phải thực hiện đăng ký cấp giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện ATTP theo quy định tại Điều 16 của Nghị định số 46. Riêng đối với cơ sở sản xuất thực phẩm bảo vệ sức khỏe trong nước, doanh nghiệp còn phải thực hiện việc cập nhật thông tin và báo cáo định kỳ về hoạt động sản xuất theo quy định của cơ quan quản lý.

Đối với hàng thực phẩm nhập khẩu, Bộ Y tế yêu cầu doanh nghiệp chủ động xây dựng phương án nhập khẩu và chuẩn bị hồ sơ đăng ký kiểm tra nhà nước về ATTP theo quy định tại Điều 24 của Nghị định số 46. Hồ sơ đăng ký kiểm tra phải được nộp trước khi lô hàng đến cửa khẩu.

Bộ Y tế cho biết trong quá trình triển khai nếu phát sinh khó khăn, vướng mắc, các đơn vị có thể liên hệ với Bộ Y tế và các bộ, ngành liên quan để được hướng dẫn. Cục ATTP sẽ là đầu mối tiếp nhận thông tin và hỗ trợ doanh nghiệp trong quá trình thực hiện các quy định mới.

Một số lo ngại phát sinh ách tắc thủ tục và gián đoạn chuỗi cung ứng

Trong khi cơ quan quản lý thúc đẩy triển khai quy định mới, nhiều doanh nghiệp và hiệp hội ngành hàng lại bày tỏ lo ngại về khả năng thực thi của Nghị định số 46.

VCCI đã có văn bản gửi Thủ tướng Chính phủ đề xuất tạm ngưng thực hiện quy định này cho đến khi Luật ATTP được ban hành.

Kiến nghị này được tổng hợp từ ý kiến của hơn 200 đại biểu tham dự trực tiếp và hơn 1.000 đại biểu tham gia trực tuyến tại hội thảo về tháo gỡ vướng mắc trong thực hiện chính sách ATTP, cùng phản ánh của nhiều hiệp hội ngành hàng và doanh nghiệp sản xuất, chế biến thực phẩm.

Theo cộng đồng doanh nghiệp, Nghị định số 46 đưa ra nhiều thay đổi đáng kể trong cơ chế quản lý ATTP, đặc biệt liên quan đến thủ tục công bố sản phẩm và kiểm tra nhà nước đối với thực phẩm nhập khẩu.

Một trong những nội dung được phản ánh là quy định yêu cầu hầu hết các sản phẩm thực phẩm, bao gồm cả nguyên liệu, phụ gia, bao bì và dụng cụ tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm, phải thực hiện thủ tục công bố trước khi lưu thông hoặc sử dụng trong sản xuất.

Theo phản ánh của doanh nghiệp sản xuất thực phẩm, quy định này khiến doanh nghiệp phải thực hiện nhiều thủ tục đối với cùng một sản phẩm. Doanh nghiệp cho rằng, đây là quy định chồng chéo bởi cơ sở sản xuất đã chịu toàn bộ trách nhiệm pháp lý đối với thành phẩm cuối cùng đưa ra thị trường.

Ngoài ra, nhiều doanh nghiệp nhập khẩu cho biết phần lớn thực phẩm nhập khẩu hiện nay được mua thông qua hệ thống phân phối toàn cầu hoặc các đơn vị thương mại trung gian, thay vì mua trực tiếp từ nhà sản xuất.

Trong khi đó, quy định mới yêu cầu hồ sơ công bố hợp quy phải có giấy ủy quyền trực tiếp từ nhà sản xuất nước ngoài. Theo doanh nghiệp, nhiều nhà sản xuất tại Nhật Bản, châu Âu và Hoa Kỳ không có thông lệ cấp loại giấy ủy quyền này và cũng không chấp nhận chịu trách nhiệm pháp lý theo quy định pháp luật Việt Nam.

Bên cạnh đó, quy trình kiểm tra nhà nước về ATTP đối với thực phẩm nhập khẩu gồm nhiều bước như quyết định phương thức kiểm tra, lấy mẫu, kiểm nghiệm và xác nhận kết quả.

Nhiều hiệp hội ngành hàng cho rằng, nếu các vướng mắc chưa được giải quyết trước thời điểm các quy định mới có hiệu lực, nguy cơ phát sinh ách tắc thủ tục và gián đoạn chuỗi cung ứng thực phẩm vẫn có thể xảy ra.