Thứ hai 16/11/2026 21:52
Thời tiết: Hà Nội 27°C
Đà Nẵng 28°C
Cà Mau 26°C
Hải Phòng 26°C
TP Hồ Chí Minh 30°C
e-ISSN 3093-3501
Chính sách / Diễn đàn
aa

Quản lý thuế thương mại điện tử: Nhìn từ bài toán dữ liệu và yêu cầu đổi mới

Duy Hưng
Thương mại điện tử (TMĐT) đang trở thành một động lực tăng trưởng quan trọng của kinh tế số, nhưng đồng thời cũng đặt ra áp lực rất lớn đối với công tác quản lý thuế. Trước bối cảnh đó, ngành Thuế đang cho thấy quyết tâm rõ ràng trong việc siết chặt kỷ cương, chống thất thu ngân sách, đồng thời xây dựng môi trường kinh doanh công bằng, minh bạch hơn trên không gian số.
Quản lý thuế thương mại điện tử: Nhìn từ bài toán dữ liệu và yêu cầu đổi mới
Quản lý thuế thương mại điện tử nhìn từ bài toán dữ liệu và yêu cầu đổi mới

“Điểm nghẽn” quản lý thuế trên không gian số

Theo Cục Thuế, TMĐT những năm gần đây duy trì mức tăng trưởng bình quân khoảng 25% mỗi năm; riêng năm 2025, quy mô bán lẻ được ước đạt 31 tỷ USD, chiếm khoảng 11% tổng mức bán lẻ hàng hóa, với khoảng 60% dân số tham gia mua sắm trực tuyến.

Những con số này phản ánh sức phát triển mạnh mẽ của lĩnh vực TMĐT, đồng thời cho thấy đây là không gian kinh doanh tiềm năng lớn và phát triển năng động, có tác động đáng kể tới tăng trưởng kinh tế, tiêu dùng, đổi mới kinh doanh và mở rộng không gian phát triển của kinh tế số.

Tuy nhiên, cùng với sự mở rộng quy mô TMĐT, công tác quản lý nhà nước, quản lý thuế đối với phương thức kinh doanh số này đang đối mặt với không ít vướng mắc.

Cơ quan Thuế cho biết, dữ liệu giao dịch điện tử hiện nay còn phân tán, chưa đầy đủ, chưa đồng bộ và chưa được kết nối, chia sẻ hiệu quả giữa các cơ quan, tổ chức có liên quan; việc xác định chủ thể kinh doanh, doanh thu, dòng tiền và nghĩa vụ thuế trong môi trường số cũng gặp nhiều khó khăn.

Bên cạnh đó, vẫn còn tồn tại tình trạng chậm đăng ký thuế, chậm kê khai, kê khai chưa đầy đủ hoặc chưa chính xác của một bộ phận tổ chức, cá nhân kinh doanh trên nền tảng số, kể cả nhà cung cấp ở nước ngoài.

Đáng chú ý, các hành vi gian lận thuế, trốn thuế, che giấu doanh thu, chia nhỏ giao dịch, thanh toán qua nhiều trung gian hay lợi dụng khoảng trống pháp lý và sự khác biệt về không gian địa lý, phương thức kinh doanh vẫn diễn biến phức tạp, gây ảnh hưởng đến hiệu lực, hiệu quả quản lý thuế, tính công bằng trong thực hiện nghĩa vụ thuế và nguồn thu ngân sách nhà nước.

Những thách thức vừa nêu không chỉ riêng với Việt Nam mà là vấn đề chung nhiều nước trên thế giới đang gặp phải, nhất là với kinh doanh xuyên biên giới, nơi việc quản lý thu thuế thường rất khó khăn và nguy cơ thất thu lớn.

Thực tế đó đặt ra yêu cầu cấp thiết phải đổi mới phương thức quản lý thuế, chuyển từ cách tiếp cận truyền thống sang quản lý dựa trên dữ liệu số, tăng cường ứng dụng công nghệ, phân tích dữ liệu lớn, quản lý rủi ro và kết nối thông tin liên ngành.

Hướng đi này không chỉ nhằm nâng cao hiệu quả giám sát, cảnh báo, kiểm tra, xử lý vi phạm mà còn góp phần củng cố tính tuân thủ tự nguyện của người nộp thuế trong môi trường số.

Quản lý thuế thương mại điện tử: Nhìn từ bài toán dữ liệu và yêu cầu đổi mới
Quản lý thuế TMĐT cần chuyển từ cách tiếp cận truyền thống sang quản lý dựa trên dữ liệu số

Xây dựng mô hình quản lý thuế dựa trên cơ sở dữ liệu và công nghệ

Sự phát triển nhanh của TMĐT cùng những “điểm nghẽn” mới phát sinh đang tạo ra những yêu cầu mới, buộc công tác quản lý thuế phải chuyển mình theo hướng hiện đại, hiệu quả hơn.

Trên tinh thần đó, việc Đảng ủy Cục Thuế ban hành Nghị quyết số 16-NQ/ĐUCT và Kế hoạch hành động triển khai Nghị quyết thể hiện quyết tâm chính trị cao và khẳng định nỗ lực của ngành Thuế trong việc tăng cường kỷ cương quản lý, ngăn chặn thất thu ngân sách và xây dựng môi trường kinh doanh công bằng, minh bạch.

Theo định hướng của Nghị quyết số 16-NQ/ĐUCT, mục tiêu xuyên suốt là xây dựng hệ thống quản lý thuế đối với hoạt động TMĐT hiện đại, hiệu lực, hiệu quả, công khai, minh bạch, phù hợp với yêu cầu phát triển của kinh tế số và hội nhập quốc tế; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số, phân tích dữ liệu lớn, quản lý rủi ro; đồng thời, tăng cường kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa cơ quan thuế với các bộ, ngành, địa phương, tổ chức, cá nhân có liên quan nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, giám sát, kiểm tra, xử lý vi phạm và nâng cao mức độ tuân thủ tự nguyện của người nộp thuế.

Đồng thời, xác định mục tiêu đến năm 2030 phấn đấu cơ bản hoàn thành chuyển đổi phương thức quản lý thuế đối với hoạt động TMĐT sang quản lý trên nền tảng dữ liệu số, kết nối liên thông và quản lý rủi ro; bảo đảm công bằng trong thực hiện nghĩa vụ thuế giữa kinh doanh truyền thống và kinh doanh trên nền tảng số, từ đó góp phần xây dựng nền tài chính quốc gia hiện đại, bền vững.

Tăng cường sự lãnh đạo toàn diện của cấp ủy đảng trong công tác quản lý thuế đối với hoạt động TMĐT; phát huy vai trò, trách nhiệm của người đứng đầu trong tổ chức triển khai thực hiện, bảo đảm thống nhất, đồng bộ trong toàn ngành Thuế.

Năm 2025, TMĐT và hoạt động kinh doanh trên nền tảng số tiếp tục tăng trưởng mạnh, đóng góp 208.800 tỷ đồng cho ngân sách nhà nước, tăng 66,5% so với năm 2024 cho thấy quy mô quản lý thuế đối với TMĐT đang ngày càng lớn, đòi hỏi ngành Thuế phải vận hành một mô hình quản lý mới, dựa trên nền tảng số, có khả năng bao quát nhiều chủ thể, nhiều giao dịch và nhiều phương thức thanh toán khác nhau. Khi lượng dữ liệu tăng nhanh, yêu cầu đặt ra không chỉ là thu đúng, thu đủ mà còn phải bảo đảm thuận lợi cho người nộp thuế, giảm chi phí tuân thủ và hạn chế khoảng trống để các hành vi vi phạm phát sinh.

Việc tăng cường sự lãnh đạo toàn diện của cấp ủy đảng trong công tác quản lý thuế đối với hoạt động TMĐT, phát huy vai trò, trách nhiệm của người đứng đầu trong tổ chức triển khai thực hiện là yêu cầu quan trọng, đồng thời là yếu tố bảo đảm cho quá trình chuyển đổi phương thức quản lý diễn ra thống nhất, đồng bộ trong toàn ngành, tránh tình trạng chậm nhịp giữa chủ trương và thực thi.

Có thể thấy, quản lý thuế TMĐT không còn là câu chuyện của riêng một lĩnh vực nghiệp vụ, mà là bài toán tổng hợp giữa thể chế, công nghệ, dữ liệu, phối hợp liên ngành và tổ chức thực thi.

Từ yêu cầu nhận diện đúng thách thức trong môi trường số đến định hình mô hình quản lý hiện đại, ngành Thuế đang đứng trước một giai đoạn chuyển đổi có tính nền tảng; nếu dữ liệu được kết nối tốt hơn, công nghệ được khai thác sâu hơn và kỷ cương thực thi được siết chặt hơn, mục tiêu xây dựng môi trường kinh doanh công bằng, minh bạch và bền vững sẽ có thêm cơ sở để trở thành hiện thực.

Theo thông tin từ Cục Thuế, tổng thu từ TMĐT và kinh doanh trên nền tảng số năm 2025 ước đạt 208.800 tỷ đồng, tăng 66,5% so với năm 2024; giai đoạn 2022-2025 số thu từ lĩnh vực này đạt gần 500 nghìn tỷ đồng.

Trong bối cảnh kinh tế số phát triển mạnh mẽ, ngành Thuế đã triển khai các ứng dụng chuyên biệt cho tổ chức, cá nhân kinh doanh trực tuyến, gồm: Cổng đăng ký, kê khai, nộp thuế cho nhà cung cấp nước ngoài; Cổng đăng ký, kê khai, nộp thuế cho hộ/cá nhân kinh doanh trong nước; Cổng thông tin điện tử cho các Sàn giao dịch TMĐT cung cấp thông tin.

Đồng thời, tăng cường phối hợp với các cơ quan chức năng, chính quyền địa phương trong công tác kiểm tra, xử lý vi phạm. Triển khai đồng bộ, quyết liệt nhiêu giải pháp mạnh mẽ để quản lý thuế TMĐT như: chống thất thu thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có hoạt động kinh doanh TMĐT, kinh doanh trên nền tảng số có doanh thu cao như các KOL, KOC, cá nhân livestream bán hàng trên các trang mạng xã hội như Facebook, Tiktok, YouTube và Zalo...

Tin bài có thể bạn quan tâm

Gỗ rừng trồng nhập khẩu thuộc đối tượng không chịu thuế GTGT nếu đáp ứng điều kiện

Gỗ rừng trồng nhập khẩu thuộc đối tượng không chịu thuế GTGT nếu đáp ứng điều kiện

Trước vướng mắc của Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam, Hội Mỹ nghệ và Chế biến gỗ TP. Hồ Chí Minh về hồ sơ gỗ nhập khẩu và thuế GTGT đối với sản phẩm gỗ có nguồn gốc rừng trồng nhập khẩu, Bộ Tài chính đã có hướng dẫn cụ thể nhằm tháo gỡ vướng mắc cho doanh nghiệp ngành gỗ.
Đề xuất chỉ tiêu kỹ thuật riêng cho từng dạng sản phẩm khoáng sản xuất khẩu

Đề xuất chỉ tiêu kỹ thuật riêng cho từng dạng sản phẩm khoáng sản xuất khẩu

Bộ Công Thương đang lấy ý kiến dự thảo quy định chỉ tiêu kỹ thuật đối với khoáng sản xuất khẩu và tiêu chuẩn chế biến sâu đất hiếm. Việc cụ thể hóa yêu cầu theo từng dạng sản phẩm hướng tới nâng giá trị tài nguyên, đồng thời làm rõ căn cứ áp dụng cho doanh nghiệp.
Cấu kiện thép nhập khẩu: Cảnh giác gian lận trị giá, xuất xứ

Cấu kiện thép nhập khẩu: Cảnh giác gian lận trị giá, xuất xứ

Những lô hàng cấu kiện thép, nhà tiền chế nhập khẩu có dấu hiệu khai báo trị giá thấp bất thường đang đặt ra yêu cầu tăng cường kiểm soát từ cơ quan Hải quan. Không chỉ rà soát giá khai báo, cơ quan Hải quan còn chú trọng xác minh xuất xứ, kiểm tra thực tế và hậu kiểm nhằm ngăn chặn gian lận thương mại, bảo đảm cạnh tranh công bằng cho doanh nghiệp trong nước.
Hàng nhập khẩu tại chỗ được hoàn thuế nếu sản phẩm thực tế đã xuất khẩu

Hàng nhập khẩu tại chỗ được hoàn thuế nếu sản phẩm thực tế đã xuất khẩu

Người nộp thuế được hoàn thuế nhập khẩu đối với hàng hóa nhập khẩu tại chỗ để sản xuất, kinh doanh khi đã đưa vào sản xuất hàng hóa xuất khẩu và thực tế xuất khẩu sản phẩm ra nước ngoài hoặc vào khu phi thuế quan theo quy định.
Hải quan đẩy nhanh thông quan nông sản xuất khẩu

Hải quan đẩy nhanh thông quan nông sản xuất khẩu

Các chi cục hải quan khu vực được yêu cầu bố trí công chức làm thủ tục cả ngoài giờ hành chính, ngày nghỉ, ngày lễ, tạo thuận lợi cho xuất khẩu nông sản.
Hải quan phản hồi vướng mắc về nguyên liệu thủy sản nhập khẩu

Hải quan phản hồi vướng mắc về nguyên liệu thủy sản nhập khẩu

Chuyển mạnh sang quản lý rủi ro, tăng cường hậu kiểm, xử lý vướng mắc về chứng từ, chênh lệch khối lượng và giảm chồng chéo trong kiểm tra chuyên ngành là những nội dung được Cục Hải quan phản hồi trước kiến nghị của Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP).
Mở rộng diện miễn, giảm kiểm tra thực phẩm nhập khẩu

Mở rộng diện miễn, giảm kiểm tra thực phẩm nhập khẩu

Dự thảo Luật An toàn thực phẩm - ATTP (sửa đổi) đề xuất chuyển mạnh sang kiểm tra dựa trên phân tích nguy cơ, mở rộng các trường hợp kiểm tra giảm, miễn kiểm tra và đẩy mạnh thực hiện thủ tục trên môi trường điện tử. Những thay đổi này hướng tới giảm thời gian chờ đợi, chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp, đồng thời bảo đảm ATTP lưu thông trên thị trường.
Đổi mới quản lý an toàn thực phẩm, khơi dòng chảy xuất nhập khẩu

Đổi mới quản lý an toàn thực phẩm, khơi dòng chảy xuất nhập khẩu

Kim ngạch xuất nhập khẩu vượt 1.010 tỷ USD trong 10 tháng năm 2026 cho thấy quy mô thương mại của Việt Nam ngày càng mở rộng, đồng thời đặt ra yêu cầu cấp thiết về kiểm soát chất lượng hàng hóa. Dự thảo Luật An toàn thực phẩm (ATTP) sửa đổi với định hướng quản lý theo mức độ rủi ro, đẩy mạnh hậu kiểm và nâng cao trách nhiệm oanh nghiệp được kỳ vọng tháo gỡ vướng mắc trong lưu thông hàng hóa, tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu.
Cần hướng dẫn cụ thể chính sách quản lý hóa chất tại doanh nghiệp chế xuất

Cần hướng dẫn cụ thể chính sách quản lý hóa chất tại doanh nghiệp chế xuất

Việc cấp phép nhập khẩu hóa chất cần kiểm soát đặc biệt vào doanh nghiệp chế xuất (DNCX) hiện chưa thống nhất giữa các địa phương. Cục Hải quan đề nghị Cục Hóa chất (Bộ Công Thương) hướng dẫn cụ thể để tháo gỡ vướng mắc cho doanh nghiệp và bảo đảm yêu cầu quản lý.
Làm rõ thủ tục hải quan đối với vật tư đóng gói trong kho ngoại quan

Làm rõ thủ tục hải quan đối với vật tư đóng gói trong kho ngoại quan

Vật tư đưa vào kho ngoại quan phục vụ gia cố, chia gói, đóng gói hàng hóa phải thực hiện thủ tục hải quan, chịu sự kiểm tra, giám sát theo quy định, tùy từng trường hợp hàng hóa từ nước ngoài hoặc từ nội địa đưa vào kho.
Doanh nghiệp chế xuất: Đề xuất chính sách thuế khi vi phạm giám sát

Doanh nghiệp chế xuất: Đề xuất chính sách thuế khi vi phạm giám sát

Doanh nghiệp chế xuất không khắc phục điều kiện kiểm tra, giám sát hải quan trong tối đa 30 ngày sẽ không được áp dụng chính sách thuế đối với khu phi thuế quan. Dự thảo Thông tư thay thế Thông tư số 38/2015/TT-BTC, Thông tư số 39/2018/TT-BTC và Thông tư số 121/2025/TT-BTC (gọi tắt là dự thảo Thông tư) làm rõ yêu cầu chứng minh nguồn gốc, mục đích sử dụng và tình trạng quản lý hàng hóa để xác định nghĩa vụ thuế khi vi phạm.
AJCEP đổi quy tắc, doanh nghiệp cần tính lại xuất xứ

AJCEP đổi quy tắc, doanh nghiệp cần tính lại xuất xứ

Từ ngày 15/2/2027, Quy tắc cụ thể mặt hàng (PSR) trong Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện ASEAN - Nhật Bản (AJCEP) dự kiến chuyển từ mã hóa hàng hóa năm 2017 (HS 2017) sang HS 2022. Thay đổi này tác động trực tiếp đến việc xác định xuất xứ hàng hóa, cấp và sử dụng chứng nhận xuất xứ (C/O), đòi hỏi doanh nghiệp xuất khẩu sang Nhật Bản sớm rà soát danh mục hàng hóa, nguồn nguyên liệu và quy trình sản xuất để bảo đảm khả năng tiếp tục hưởng ưu đãi thuế quan.
Máy móc miễn thuế quá 10 năm được đề xuất hai phương án xử lý

Máy móc miễn thuế quá 10 năm được đề xuất hai phương án xử lý

Đối với máy móc, thiết bị nhập khẩu miễn thuế đã quá 10 năm, khấu hao hết giá trị và không còn sử dụng vào hoạt động sản xuất, kinh doanh, dự thảo Thông tư thay thế Thông tư số 38/2015/TT-BTC, Thông tư số 39/2018/TT-BTC và Thông tư số 121/2025/TT-BTC (gọi tắt là dự thảo Thông tư) đưa ra hai phương án xử lý khi doanh nghiệp thay đổi mục đích sử dụng. Điểm khác biệt nằm ở thủ tục khai báo và cơ quan tiếp nhận nghĩa vụ thuế, là nội dung doanh nghiệp cần lưu ý khi rà soát, xử lý tài sản.
Khi người tiêu dùng trở thành mắt xích chống thất thu thuế

Khi người tiêu dùng trở thành mắt xích chống thất thu thuế

Từ thói quen không lấy hóa đơn trong những giao dịch thường ngày, người tiêu dùng có thể vô tình tạo nguy cơ thất thu thuế. Khuyến khích người mua lấy hóa đơn khi mua hàng hoá dịch vụ không chỉ nhằm bảo vệ quyền lợi mà còn tạo thêm kênh giám sát hoạt động kinh doanh, hạn chế thất thu ngân sách. Khi mỗi người mua chủ động ghi nhận giao dịch, minh bạch thị trường không còn là trách nhiệm riêng của cơ quan quản lý và người bán.
Sản phẩm tái chế xuất khẩu có được miễn thuế?

Sản phẩm tái chế xuất khẩu có được miễn thuế?

Tiêu chí xác định sản phẩm được miễn thuế xuất khẩu có sự thay đổi từ ngày 6/1/2025, doanh nghiệp cần căn cứ quy định áp dụng tại từng thời kỳ.