![]() |
| Việc hoàn thiện cơ chế quản lý thuế sẽ góp phần quan trọng vào sự phát triển của nền kinh tế số. Ảnh: TN. |
Làm rõ trách nhiệm của nền tảng số trong khấu trừ, kê khai và nộp thuế
Hiện nay, cùng với sự phát triển của nền kinh tế, kinh tế số ngày càng mở rộng, đặt ra yêu cầu hoàn thiện cơ chế quản lý thuế đối với các hoạt động kinh tế số, trong đó trọng tâm là xác định rõ phạm vi và trách nhiệm của các nền tảng số trong việc khấu trừ, kê khai và nộp thuế.
Tại Bản tổng hợp ý kiến, tiếp thu, giải trình ý kiến đóng góp, phản biện xã hội đối với dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều và biện pháp tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Quản lý thuế, trên cơ sở ý kiến góp ý của các bộ, ngành, địa phương và tổ chức, cơ quan soạn thảo đã có giải trình, tiếp thu đối với các nội dung này.
Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, tiêu chí xác định “có chức năng thanh toán” chưa được làm rõ, trong khi thực tế tồn tại nhiều mô hình nền tảng số khác nhau (chỉ trung gian kết nối, tích hợp thanh toán, thu hộ, hoặc thông qua bên thứ ba). Do đó, cần làm rõ tiêu chí xác định “nền tảng có chức năng thanh toán”, do thực tế tồn tại nhiều mô hình khác nhau như chỉ trung gian kết nối, tích hợp thanh toán hoặc thông qua bên thứ ba.
Đồng thời, dự thảo cần phân định rõ trách nhiệm giữa các chủ thể tham gia giao dịch nhằm tránh chồng chéo hoặc bỏ sót nghĩa vụ thuế. Ngoài ra, cơ chế áp dụng đối với nền tảng xuyên biên giới cũng cần được làm rõ để bảo đảm tính khả thi.
Giải trình nội dung này, cơ quan Thuế cho biết, khái niệm “nền tảng thương mại điện tử, nền tảng số có chức năng thanh toán” đã được quy định tại Nghị định số 117/2025/NĐ-CP, bao gồm các nền tảng cho phép người mua thanh toán trực tiếp qua các phương tiện như ví điện tử, thẻ ngân hàng, chuyển khoản hoặc hình thức thanh toán khi nhận hàng. Việc kế thừa quy định này nhằm bảo đảm tính thống nhất pháp luật.
Đối với đề xuất phân định trách nhiệm giữa các bên trong từng mô hình giao dịch, cơ quan soạn thảo cho rằng, nếu quy định quá chi tiết sẽ làm Nghị định đi sâu vào kỹ thuật thực hiện, giảm tính khái quát và khó thích ứng với sự thay đổi nhanh của mô hình kinh doanh số.
Dự thảo xác định rõ chủ quản nền tảng là chủ thể chịu trách nhiệm khấu trừ, khai thay, nộp thay thuế; các tổ chức khác như đơn vị thanh toán, logistics chỉ thực hiện cung cấp thông tin phục vụ quản lý thuế.
Liên quan đến nền tảng nước ngoài, dự thảo đã thiết kế cơ chế áp dụng thống nhất, không phân biệt trong hay ngoài nước. Cụ thể, chủ quản nền tảng có trách nhiệm khấu trừ, kê khai và nộp thuế thay cho tổ chức, cá nhân kinh doanh phát sinh doanh thu trên nền tảng. Đồng thời, nền tảng nước ngoài được cấp mã số thuế để thực hiện nghĩa vụ tại Việt Nam.
Dự thảo cũng thiết lập hai cơ chế song song: một là cơ chế khấu trừ, khai thay, nộp thay thông qua nền tảng; hai là cơ chế nhà cung cấp nước ngoài trực tiếp đăng ký, kê khai và nộp thuế. Hai cơ chế này loại trừ lẫn nhau nhằm tránh trùng lặp nghĩa vụ, bảo đảm bao quát các tình huống thực tiễn.
Cơ chế xác định người nộp thuế và công khai thông tin
Một nội dung đáng chú ý khác là việc xác định phạm vi người nộp thuế trong bối cảnh kinh tế số. Hội các Nhà Quản trị Doanh nghiệp Việt Nam cho rằng, quy định về “tổ chức nước ngoài, cá nhân nước ngoài có hoạt động kinh doanh trên nền tảng thương mại điện tử, nền tảng số khác là người nộp thuế theo quy định của pháp luật thuế” có thể bị hiểu quá rộng, bao gồm bất cứ tổ chức nước ngoài nào kinh doanh, cung cấp dịch vụ trên nền tảng số.
![]() |
| Dự thảo đã chỉnh lý quy định về người nộp thuế theo hướng thống nhất với các luật thuế hiện hành. |
Trong thời đại chuyển đổi số như hiện nay, việc tích hợp công nghệ số trong quá trình thực hiện dịch vụ càng ngày càng phát triển. Hiệp hội cho rằng, nếu không định nghĩa rõ ràng thì có thể dẫn đến tình huống gần như bên cung cấp dịch vụ nào cũng có thể bị hiểu là tổ chức nước ngoài, cá nhân nước thuộc đối tượng trên.
Từ kinh nghiệm quốc tế, các ý kiến đề xuất chỉ nên giới hạn đối tượng đối với các dịch vụ số cung cấp tự động như quảng cáo trực tuyến, trung gian số, dịch vụ dữ liệu, nội dung số.
Tuy nhiên, cơ quan soạn thảo không tiếp thu đề xuất này, với lý do việc giới hạn như vậy có thể làm thu hẹp phạm vi điều chỉnh, phát sinh rủi ro gây thất thu và không phù hợp với thực tiễn quản lý thuế.
Giải trình làm rõ thêm nội dung này, cơ quan soạn thảo cho biết, nghĩa vụ thuế không chỉ căn cứ vào hình thức cung cấp dịch vụ qua nền tảng số, mà còn dựa trên bản chất giao dịch, đối tượng khách hàng, nguồn thu nhập phát sinh tại Việt Nam và các quy định pháp luật liên quan.
Các trường hợp cung cấp dịch vụ theo hợp đồng giữa các tổ chức vẫn áp dụng cơ chế thuế nhà thầu hiện hành. Do đó, việc giới hạn phạm vi chỉ đối với các dịch vụ được cung cấp hoàn toàn tự động như đề xuất có thể làm thu hẹp đối tượng điều chỉnh, phát sinh rủi ro thất thu và không phù hợp với thực tiễn quản lý.
Bên cạnh đó, dự thảo đã chỉnh lý quy định về người nộp thuế theo hướng thống nhất với các luật thuế hiện hành. Các nhóm đối tượng được quy định cụ thể, bao gồm tổ chức quản lý nền tảng số nước ngoài, tổ chức quản lý sàn thương mại điện tử, chủ quản nền tảng có chức năng đặt hàng và thanh toán, cũng như các tổ chức, cá nhân thực hiện khấu trừ, khai thay, nộp thay thuế theo quy định.
Một nội dung khác được quan tâm là quy định về công khai thông tin người nộp thuế. Bộ Ngoại giao đề nghị làm rõ cơ sở bổ sung các trường hợp công khai và nội hàm của hành vi “tiếp tay cho hành vi trốn thuế”.
Trên cơ sở tiếp thu ý kiến, dự thảo đã chỉnh lý Điều 4 theo hướng quy định cụ thể các trường hợp công khai, bao gồm hành vi trốn thuế, chậm nộp thuế, không chấp hành quyết định hành chính về thuế, hoặc không cung cấp thông tin theo yêu cầu của cơ quan Thuế.
Dự thảo cũng quy định rõ nguyên tắc công khai thông tin: phải đúng thẩm quyền, đúng mục đích, có căn cứ pháp lý rõ ràng và bảo đảm không xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của người nộp thuế. Đồng thời, bổ sung cơ chế tự động công khai thông tin thông qua hệ thống quản lý thuế, giúp giảm tải công việc thủ công, hạn chế sai sót và bảo đảm tính kịp thời, chính xác. Hệ thống cũng tự động cập nhật trạng thái khi người nộp thuế hoàn thành nghĩa vụ, qua đó nâng cao tính minh bạch và khuyến khích tuân thủ.