Thứ hai 16/11/2026 22:01
Thời tiết: Hà Nội 27°C
Đà Nẵng 27°C
Cà Mau 25°C
Hải Phòng 26°C
TP Hồ Chí Minh 29°C
e-ISSN 3093-3501
Chính sách / Diễn đàn
aa

Hoàn thiện quy định kiểm tra, giám sát thuế theo hướng hiện đại, minh bạch

Giang Giang
Trong bối cảnh yêu cầu tăng cường kỷ luật tài chính, hiện đại hóa quản lý thuế và thúc đẩy phát triển kinh tế số, cần thiết phải hoàn thiện khung pháp lý về kiểm tra, giám sát việc thực hiện pháp luật về thuế, phí và lệ phí. Dự thảo quy định chi tiết khoản 12 Điều 39 Luật Quản lý thuế được kỳ vọng sẽ khắc phục những bất cập trong thực tiễn, đồng thời tạo nền tảng cho phương thức quản lý hiện đại, minh bạch và hiệu quả hơn.

Từ yêu cầu thực tiễn quản lý

Trong những năm gần đây, Đảng và Nhà nước đã liên tục nhấn mạnh yêu cầu tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong tổ chức thực thi pháp luật, đặc biệt trong lĩnh vực tài chính – ngân sách. Các chủ trương lớn đều hướng tới nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, đồng thời khắc phục tình trạng thanh tra, kiểm tra chồng chéo, trùng lặp, gây phiền hà cho người dân và doanh nghiệp.

Luật Quản lý thuế và Luật Thanh tra (sửa đổi) năm 2025 đã thể hiện rõ định hướng chuyển đổi phương thức quản lý từ tiền kiểm sang hậu kiểm, tăng cường giám sát việc tuân thủ pháp luật. Tuy nhiên, thực tiễn triển khai cho thấy vẫn còn nhiều “khoảng trống” pháp lý cần được lấp đầy. Cụ thể như chưa có văn bản quy phạm pháp luật ở cấp Chính phủ quy định một cách đầy đủ, thống nhất về kiểm tra, giám sát việc thực hiện pháp luật về thuế, phí và lệ phí. Các quy định hiện hành còn phân tán ở nhiều văn bản khác nhau, dẫn đến cách hiểu và cách thực hiện chưa thống nhất giữa các cơ quan.

Hoàn thiện quy định kiểm tra, giám sát thuế: Siết kỷ luật, cải thiện môi trường kinh doanh

Hoàn thiện quy định kiểm tra, giám sát việc thực hiện pháp luật về thuế, phí và lệ phí góp phần đổi mới phương thức quản lý theo hướng hiện đại, minh bạch. Ảnh: PV

Bên cạnh đó, quy trình kiểm tra, giám sát chưa được chuẩn hóa. Từ khâu lập kế hoạch, ban hành quyết định, tổ chức thực hiện đến xử lý kết quả còn thiếu tính đồng bộ, gây khó khăn trong theo dõi, đánh giá trên phạm vi toàn quốc. Trong một số trường hợp, cùng một nội dung có thể bị kiểm tra nhiều lần bởi các cơ quan khác nhau, làm gia tăng chi phí tuân thủ và ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp.

Trong bối cảnh thương mại điện tử và kinh tế số phát triển nhanh, nếu không đổi mới phương thức kiểm tra thì khó phát hiện sớm vi phạm và phòng ngừa rủi ro một cách hiệu quả.

Theo bà Nguyễn Thị Thùy Dương, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Dịch vụ tư vấn thuế Hinh Lam, một số quy định về khai bổ sung hồ sơ thuế hiện nay còn tiềm ẩn rủi ro chuyển nghĩa vụ thuế sang người nộp thuế trong trường hợp không có lỗi cố ý, đặc biệt khi phát sinh vi phạm từ phía đối tác. Bên cạnh đó, các thủ tục liên quan đến tạm ngừng, chấm dứt hoặc khôi phục mã số thuế vẫn gặp khó khăn do dữ liệu chưa được đồng bộ giữa các cơ quan, dẫn đến kéo dài thời gian xử lý và làm gia tăng chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp...

Do đó, yêu cầu hoàn thiện quy định kiểm tra, giám sát không chỉ xuất phát từ định hướng chính sách mà còn là đòi hỏi cấp thiết từ thực tiễn quản lý và hoạt động của doanh nghiệp. Đây là điều kiện quan trọng để chuyển từ mô hình quản lý truyền thống sang mô hình quản lý hiện đại, hiệu quả hơn.

Hoàn thiện quy định theo hướng hiện đại, minh bạch

Trên cơ sở đó, dự thảo quy định chi tiết khoản 12 Điều 39 Luật Quản lý thuế được xây dựng theo hướng thiết lập một khuôn khổ pháp lý thống nhất, chuyên biệt về kiểm tra, giám sát việc thực hiện pháp luật về thuế, phí và lệ phí.

Một trong những nội dung quan trọng là quy định về xây dựng kế hoạch kiểm tra. Theo dự thảo, kế hoạch kiểm tra hằng năm phải bảo đảm không trùng lặp với kế hoạch thanh tra hoặc kiểm tra khác; trường hợp cần thiết có thể phối hợp, lồng ghép thực hiện. Quy định này được kỳ vọng góp phần kiểm soát tình trạng chồng chéo, trùng lặp, qua đó giảm áp lực kiểm tra đối với doanh nghiệp. Dự thảo cũng làm rõ thẩm quyền kiểm tra, giám sát của các cơ quan, giúp tăng tính chủ động, rút ngắn thời gian xử lý và gắn trách nhiệm cụ thể với từng cấp quản lý.

Đáng chú ý, quy trình kiểm tra, giám sát được thiết kế với các mốc thời gian cụ thể. Sau khi kết thúc kiểm tra, trong thời hạn 15 ngày, đoàn kiểm tra phải xây dựng dự thảo kết luận và gửi lấy ý kiến đối tượng kiểm tra; trong thời hạn 5 ngày, đối tượng kiểm tra có trách nhiệm phản hồi; tiếp đó, trong vòng 5 ngày, cơ quan có thẩm quyền ban hành kết luận kiểm tra. Quy định này được kỳ vọng góp phần rút ngắn thời gian xử lý, đồng thời nâng cao tính minh bạch, trách nhiệm giải trình và quyền tham gia của đối tượng kiểm tra.

Bên cạnh đó, dự thảo bước đầu quy định nội dung kiểm tra, giám sát đối với cơ quan quản lý thuế và các tổ chức thu phí, lệ phí; đồng thời làm rõ trách nhiệm phối hợp giữa các cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan trong quá trình thực hiện.

Một điểm đáng chú ý là dự thảo không đặt ra thủ tục hành chính mới đối với người nộp thuế, phí và lệ phí. Điều này thể hiện định hướng cải cách: tăng cường quản lý nhưng không làm gia tăng gánh nặng thủ tục, qua đó góp phần cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh.

Dự thảo thể hiện xu hướng chuyển đổi phương thức quản lý từ tiền kiểm sang hậu kiểm, kết hợp với quản lý rủi ro. Đây là thay đổi mang tính nền tảng, phù hợp với thông lệ quốc tế và yêu cầu quản lý trong nền kinh tế số. Theo đó, cơ quan quản lý có thể tập trung nguồn lực vào các đối tượng có rủi ro cao, thay vì kiểm tra dàn trải. Điều này được kỳ vọng vừa nâng cao hiệu quả quản lý, vừa giảm sự can thiệp không cần thiết vào hoạt động bình thường của các doanh nghiệp tuân thủ tốt.

Định hướng ứng dụng công nghệ thông tin và khai thác dữ liệu cũng được nhấn mạnh. Việc sử dụng dữ liệu sẵn có để phục vụ công tác quản lý có thể giúp giảm nghĩa vụ kê khai cho người nộp thuế, đồng thời nâng cao khả năng phát hiện sớm các hành vi vi phạm. Việc xây dựng và hoàn thiện quy định kiểm tra, giám sát việc thực hiện pháp luật về thuế, phí và lệ phí không chỉ nhằm tăng cường kỷ luật tài khóa mà còn góp phần đổi mới phương thức quản lý theo hướng hiện đại, minh bạch.

Thanh tra, kiểm tra thuế thu về cho ngân sách trên 12.200 tỷ đồng Tăng hiệu lực kiểm tra thuế, bảo đảm thu đúng, thu đủ ngân sách Ngành Thuế không đặt nặng kiểm tra, xử phạt hộ kinh doanh giai đoạn đầu chuyển đổi

Bài liên quan

Tin bài có thể bạn quan tâm

Gỗ rừng trồng nhập khẩu thuộc đối tượng không chịu thuế GTGT nếu đáp ứng điều kiện

Gỗ rừng trồng nhập khẩu thuộc đối tượng không chịu thuế GTGT nếu đáp ứng điều kiện

Trước vướng mắc của Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam, Hội Mỹ nghệ và Chế biến gỗ TP. Hồ Chí Minh về hồ sơ gỗ nhập khẩu và thuế GTGT đối với sản phẩm gỗ có nguồn gốc rừng trồng nhập khẩu, Bộ Tài chính đã có hướng dẫn cụ thể nhằm tháo gỡ vướng mắc cho doanh nghiệp ngành gỗ.
Đề xuất chỉ tiêu kỹ thuật riêng cho từng dạng sản phẩm khoáng sản xuất khẩu

Đề xuất chỉ tiêu kỹ thuật riêng cho từng dạng sản phẩm khoáng sản xuất khẩu

Bộ Công Thương đang lấy ý kiến dự thảo quy định chỉ tiêu kỹ thuật đối với khoáng sản xuất khẩu và tiêu chuẩn chế biến sâu đất hiếm. Việc cụ thể hóa yêu cầu theo từng dạng sản phẩm hướng tới nâng giá trị tài nguyên, đồng thời làm rõ căn cứ áp dụng cho doanh nghiệp.
Cấu kiện thép nhập khẩu: Cảnh giác gian lận trị giá, xuất xứ

Cấu kiện thép nhập khẩu: Cảnh giác gian lận trị giá, xuất xứ

Những lô hàng cấu kiện thép, nhà tiền chế nhập khẩu có dấu hiệu khai báo trị giá thấp bất thường đang đặt ra yêu cầu tăng cường kiểm soát từ cơ quan Hải quan. Không chỉ rà soát giá khai báo, cơ quan Hải quan còn chú trọng xác minh xuất xứ, kiểm tra thực tế và hậu kiểm nhằm ngăn chặn gian lận thương mại, bảo đảm cạnh tranh công bằng cho doanh nghiệp trong nước.
Hàng nhập khẩu tại chỗ được hoàn thuế nếu sản phẩm thực tế đã xuất khẩu

Hàng nhập khẩu tại chỗ được hoàn thuế nếu sản phẩm thực tế đã xuất khẩu

Người nộp thuế được hoàn thuế nhập khẩu đối với hàng hóa nhập khẩu tại chỗ để sản xuất, kinh doanh khi đã đưa vào sản xuất hàng hóa xuất khẩu và thực tế xuất khẩu sản phẩm ra nước ngoài hoặc vào khu phi thuế quan theo quy định.
Hải quan đẩy nhanh thông quan nông sản xuất khẩu

Hải quan đẩy nhanh thông quan nông sản xuất khẩu

Các chi cục hải quan khu vực được yêu cầu bố trí công chức làm thủ tục cả ngoài giờ hành chính, ngày nghỉ, ngày lễ, tạo thuận lợi cho xuất khẩu nông sản.
Hải quan phản hồi vướng mắc về nguyên liệu thủy sản nhập khẩu

Hải quan phản hồi vướng mắc về nguyên liệu thủy sản nhập khẩu

Chuyển mạnh sang quản lý rủi ro, tăng cường hậu kiểm, xử lý vướng mắc về chứng từ, chênh lệch khối lượng và giảm chồng chéo trong kiểm tra chuyên ngành là những nội dung được Cục Hải quan phản hồi trước kiến nghị của Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP).
Mở rộng diện miễn, giảm kiểm tra thực phẩm nhập khẩu

Mở rộng diện miễn, giảm kiểm tra thực phẩm nhập khẩu

Dự thảo Luật An toàn thực phẩm - ATTP (sửa đổi) đề xuất chuyển mạnh sang kiểm tra dựa trên phân tích nguy cơ, mở rộng các trường hợp kiểm tra giảm, miễn kiểm tra và đẩy mạnh thực hiện thủ tục trên môi trường điện tử. Những thay đổi này hướng tới giảm thời gian chờ đợi, chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp, đồng thời bảo đảm ATTP lưu thông trên thị trường.
Đổi mới quản lý an toàn thực phẩm, khơi dòng chảy xuất nhập khẩu

Đổi mới quản lý an toàn thực phẩm, khơi dòng chảy xuất nhập khẩu

Kim ngạch xuất nhập khẩu vượt 1.010 tỷ USD trong 10 tháng năm 2026 cho thấy quy mô thương mại của Việt Nam ngày càng mở rộng, đồng thời đặt ra yêu cầu cấp thiết về kiểm soát chất lượng hàng hóa. Dự thảo Luật An toàn thực phẩm (ATTP) sửa đổi với định hướng quản lý theo mức độ rủi ro, đẩy mạnh hậu kiểm và nâng cao trách nhiệm oanh nghiệp được kỳ vọng tháo gỡ vướng mắc trong lưu thông hàng hóa, tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu.
Cần hướng dẫn cụ thể chính sách quản lý hóa chất tại doanh nghiệp chế xuất

Cần hướng dẫn cụ thể chính sách quản lý hóa chất tại doanh nghiệp chế xuất

Việc cấp phép nhập khẩu hóa chất cần kiểm soát đặc biệt vào doanh nghiệp chế xuất (DNCX) hiện chưa thống nhất giữa các địa phương. Cục Hải quan đề nghị Cục Hóa chất (Bộ Công Thương) hướng dẫn cụ thể để tháo gỡ vướng mắc cho doanh nghiệp và bảo đảm yêu cầu quản lý.
Làm rõ thủ tục hải quan đối với vật tư đóng gói trong kho ngoại quan

Làm rõ thủ tục hải quan đối với vật tư đóng gói trong kho ngoại quan

Vật tư đưa vào kho ngoại quan phục vụ gia cố, chia gói, đóng gói hàng hóa phải thực hiện thủ tục hải quan, chịu sự kiểm tra, giám sát theo quy định, tùy từng trường hợp hàng hóa từ nước ngoài hoặc từ nội địa đưa vào kho.
Doanh nghiệp chế xuất: Đề xuất chính sách thuế khi vi phạm giám sát

Doanh nghiệp chế xuất: Đề xuất chính sách thuế khi vi phạm giám sát

Doanh nghiệp chế xuất không khắc phục điều kiện kiểm tra, giám sát hải quan trong tối đa 30 ngày sẽ không được áp dụng chính sách thuế đối với khu phi thuế quan. Dự thảo Thông tư thay thế Thông tư số 38/2015/TT-BTC, Thông tư số 39/2018/TT-BTC và Thông tư số 121/2025/TT-BTC (gọi tắt là dự thảo Thông tư) làm rõ yêu cầu chứng minh nguồn gốc, mục đích sử dụng và tình trạng quản lý hàng hóa để xác định nghĩa vụ thuế khi vi phạm.
AJCEP đổi quy tắc, doanh nghiệp cần tính lại xuất xứ

AJCEP đổi quy tắc, doanh nghiệp cần tính lại xuất xứ

Từ ngày 15/2/2027, Quy tắc cụ thể mặt hàng (PSR) trong Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện ASEAN - Nhật Bản (AJCEP) dự kiến chuyển từ mã hóa hàng hóa năm 2017 (HS 2017) sang HS 2022. Thay đổi này tác động trực tiếp đến việc xác định xuất xứ hàng hóa, cấp và sử dụng chứng nhận xuất xứ (C/O), đòi hỏi doanh nghiệp xuất khẩu sang Nhật Bản sớm rà soát danh mục hàng hóa, nguồn nguyên liệu và quy trình sản xuất để bảo đảm khả năng tiếp tục hưởng ưu đãi thuế quan.
Máy móc miễn thuế quá 10 năm được đề xuất hai phương án xử lý

Máy móc miễn thuế quá 10 năm được đề xuất hai phương án xử lý

Đối với máy móc, thiết bị nhập khẩu miễn thuế đã quá 10 năm, khấu hao hết giá trị và không còn sử dụng vào hoạt động sản xuất, kinh doanh, dự thảo Thông tư thay thế Thông tư số 38/2015/TT-BTC, Thông tư số 39/2018/TT-BTC và Thông tư số 121/2025/TT-BTC (gọi tắt là dự thảo Thông tư) đưa ra hai phương án xử lý khi doanh nghiệp thay đổi mục đích sử dụng. Điểm khác biệt nằm ở thủ tục khai báo và cơ quan tiếp nhận nghĩa vụ thuế, là nội dung doanh nghiệp cần lưu ý khi rà soát, xử lý tài sản.
Khi người tiêu dùng trở thành mắt xích chống thất thu thuế

Khi người tiêu dùng trở thành mắt xích chống thất thu thuế

Từ thói quen không lấy hóa đơn trong những giao dịch thường ngày, người tiêu dùng có thể vô tình tạo nguy cơ thất thu thuế. Khuyến khích người mua lấy hóa đơn khi mua hàng hoá dịch vụ không chỉ nhằm bảo vệ quyền lợi mà còn tạo thêm kênh giám sát hoạt động kinh doanh, hạn chế thất thu ngân sách. Khi mỗi người mua chủ động ghi nhận giao dịch, minh bạch thị trường không còn là trách nhiệm riêng của cơ quan quản lý và người bán.
Sản phẩm tái chế xuất khẩu có được miễn thuế?

Sản phẩm tái chế xuất khẩu có được miễn thuế?

Tiêu chí xác định sản phẩm được miễn thuế xuất khẩu có sự thay đổi từ ngày 6/1/2025, doanh nghiệp cần căn cứ quy định áp dụng tại từng thời kỳ.